Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


دولت و مسائل توسعه در تجربه کره جنوبی

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[26 Feb 2013]   [ ]




فواد کریمی*

برخی از نظریه‌پردازان توسعه یکی از مهم‌ترین زیربناهای امکان تحقق توسعه را دستیابی نظام تصمیم‌گیری و تخصیص منابع در کشورهای در حال توسعه به آن حد از بلوغ فکری می‌دانند که تفکیک رهنمودهای نظریه‌پردازان از اقتضائات و شرایط خاص زمانی – مکانی را ممکن بگرداند.



از این منظر بلوغ فکری مهم‌ترین علامت افزایش ظرفیت نهادی یک کشور در حال توسعه به شمار می‌رود. آنچه که در کره جنوبی اتفاق افتاد بدون تردید می‌تواند به مثابه یکی از برجسته‌ترین نهادهای این بلوغ فکری در نظر گرفته شود؛ به صورتی که سیاست‌گذاران کره‌ای را قادر ساخته در عین استفاده از وجوه مثبت آموزه‌ها و رهنمودهای اقتصاد مرسوم و با تکیه بر گوهر اندیشه توسعه که عبارت از ضرورت طراحی برنامه‌های مناسب برای ایجاد دگرگونی‌های بنیادی است، مسیر توسعه را بپیمایند. در ادامه برخی از مهم‌ترین مولفه‌های این رویکرد مورد بررسی واقع می‌شود.
1- درک درست از توسعه: اسناد برنامه‌های توسعه کره‌جنوبی به روشنی نشان می‌دهد که آنها از ابتدا دریافته بودند که برای پی ریزی یک اقتصاد سالم و بالنده و ایجاد استانداردهای مناسب زندگی مساله اصلی «ارتقای توانمندی‌های تکنولوژیک» است. بنابراین همه کوشش‌ها در راستای از بین بردن عقب ماندگی در صنایع سرمایه‌ای و واسطه‌ای سازمان‌دهی شد. میشل تصریح می‌کند که حتی ترکیب خردمندانه «جایگزینی واردات» و «تکیه بر صادرات» و اعمال بی‌سابقه‌ترین حساسیت‌ها در این زمینه در راستای تحقق هدف ارتقای توانمندی‌های تکنولوژیک مورد توجه قرار داشت. حتی در زمینه سیاست‌های جذب سرمایه خارجی، محور اصلی عبارت بود تلاش برای جذب تکنولوژی پیشرفته توسط شرکت‌های داخلی.
2- برخورد فعال با الگوی مصرف: بسیاری از نظریه‌های توسعه، یکی از کانون‌های اصلی عدم موفقيت تلاش‌های رهبران کشورهای در حال توسعه را ناتوانی آنها از مواجهه خردمندانه با مساله «اثر نمایشی مد» یا «اثر تظاهر بین‌المللی» دانسته‌اند. مروری بر اسناد توسعه کره حکایت از این واقعیت دارد که تلاش‌های گسترده‌ای در این کشور صورت پذیرفته است تا تقاضا برای کالای مصرفی از طریق تدابیر سیاستی متعدد مهار شود. در صفحه 27 سند برنامه پنج ساله چهارم توسعه کره به صراحت از الفاظ پدرسالارانه‌ای نظیر «نیاز به تثبیت الگوی مصرفی معقول و منطقی» استفاده شده است. در صفحه 16 سند برنامه پنج ساله سوم توسعه کره نیز به روشنی به بانک‌ها که عمدتا تحت تملک دولت هستند دستور داده شده است تا از پرداخت وام‌های مصرفی اکیدا پرهیز کنند. همچنین در سند مزبور به مالیات‌های غیرمستقیم به واسطه آثار چشمگیر آن در مهار گرایش‌های مصرفی غیرضروری توجه شده است.
اعمال کنترل در مورد آن گروه از اقلام مصرفی که مستلزم تخصیص ارز می‌باشد، به مراتب شدیدتر بود. برای مثال، تا سال‌های پایانی دهه 1980- یعنی هنگامی که کره در زمره کشوره‌های صادرکننده سرمایه قرار گرفت –کالاهای لوکس وارداتی یا به کلی ممنوع بود یا مشمول ترکیبی از تعرفه‌های بالا و مالیات‌های سنگین قرار می‌گرفت.
باوجود آنکه کره جنوبی، صادر‌کننده عمده خودروی سواری محسوب می‌شود، مردم این کشور در مقایسه با کشورهای با سطح درآمد نزدیک به خود، کمتر از خودروی شخصی استفاده می‌کنند. در سال 1985 به ازای هر 5/73 نفر یک خودروی سواری در این کشور وجود داشت؛ در حالی که ارقام مشابه برای تایوان، شیلی، مالزی و برزیل به ترتیب 27، 8/21، 3/16 و 2/15 نفر بود همچنین تا سال‌های پایانی دهه 1980 داشتن ارز و خرید و فروش آن به شدت تحت کنترل بود و کسانی که جز در موارد مربوط به مقاصد کسب‌وکار تاییدشده از سوی دولت ارز در اختیار داشتند، برایشان مجازات‌های سنگین در نظر گرفته شده بود.
3- برخورد فعال با مساله فساد مالی و رانت‌جویی: سیاست‌گذاران این کشور، پارادوکس رانت‌جویی و توسعه را با تفکیک دو مفهوم رانت‌های ارزش‌افزا و رانت‌های ارزش‌زدا به شکل مناسبی حل وفصل کردند؛ منظور از رانت‌های ارزش‌افزا رانت‌هایی است که در اختیار فعالیت‌هایی مولد و بالنده قرار می‌گرفت و بی‌سابقه‌ترین کنترل‌ها برای تحقق اهداف مورد انتظار اعمال می‌گردید. تفکیک رانت‌های ارزش افزا از رانت‌های ارزش‌زدا به همان اندازه که در عرضه نظری سهل و امکان‌پذیر به نظر می‌رسد، در عرصه عملی با چالش‌ها و پیچیدگی‌های بسیار جدی روبه‌رو‌ است. یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای نهادی این مساله وجود یک برنامه ملی مبارزه با فساد در کنار اراده‌ای جدی برای اجرای آن برنامه است. مطالعه تجربه کره جنوبی به وضوح نشان می‌دهد که هم برنامه و هم اراده جدی برای مواجهه با فساد مالی از سال‌های دهه 1960 وجود داشته است؛ البته باید به این واقعیت نیز اذعان داشت که یکی از مهم‌ترین مولفه‌های یک برنامه ملی مبارزه با فساد که بر محور رویکرد پیشگیری‌کننده سامان یافته باشد، عبارت از پایبندی همه‌جانبه به مساله شایسته سالاری در نظام گزینش و استخدام دولتی خواهد بود. به عبارت دیگر یک بوروکراسی فعال توسعه‌گرا و سالم مهم‌ترین پیش‌نیاز عملی بودن اجرای یک برنامه ملی مبارزه با فساد است.
تا آنجا که به تجربه کره مربوط می‌شود شواهد تاریخی حکایت از آن دارد که فرآیند استخدام در کره با تکیه بر آزمون‌های گزینش‌کننده شایسته‌ترین افراد، سابقه‌ای طولانی داشته است.
4- نگاه توسعه‌گرا به مساله برابری: در ارزیابی تجربه کره‌جنوبی، نظریه پردازان عموما از مفهوم «اصلاحات ارضی موثر» استفاده می‌کنند و این اقدام را مهم‌ترین وجه و نقطه عزیمت حرکت‌های دولت توسعه‌گرا به حساب می‌آورند. برای مثال، جفری ساکس تصریح می‌کند که «آنچه به نام اصلاحات ارضی در تجربه کشورهای شرق آسیا و به ویژه ژاپن، کره‌جنوبی و تایوان اتفاق افتاد، احتمالا گسترده‌تر و عمیق‌تر از هر تجربه دیگری در تاریخ معاصر بوده است.»
حلقه تکمیلی این رویکرد به سیاست‌های اشتغال و آموزش مربوط می‌شود. در همه تجربه‌های موفق توسعه و از جمله کشورهای شرق آسیا بلافاصله پس از بازتوزیع دارایی‌ها، نظام پادشاهی به گونه‌ای طراحی می‌شود که از ظرفیت‌های نیروی انسانی موجود به طور موثری استفاده شود. شواهد موجود حکایت از این واقعیت دارد که دستیابی به اشتغال کامل در تجربه این کشور هم در مناطق روستایی و هم در مناطق شهری، به افزایش و پایداری درآمد خانوارها انجامید و سطح برابری درآمد بر اثر اصلاحات ارضی بهبود یافت. این مساله را به وضوح می‌توان در این واقعیت مشاهده کرد که ضریب جینی در کشورهای این منطقه همواره پایین‌ترین نسبت را در میان کشورهای درحال توسعه داشته است. برخی از مطالعات حکایت از این واقعیت دارد که با وجود آنکه معمولا در کشورهای در حال توسعه تفاوت‌های زیادی میان ثروتمندان و فقرا از نظر توزیع فرصت‌های آموزشی وجود دارد، کره جنوبی به عنوان کشوری که بیشترین گسترش پوشش آموزشی و بیشترین کاهش ضریب جینی در آموزش را داشته است، شناخته می‌شود.

سخن آخر
آن‌گونه که ملاحظه شد ترکیب خردمندانه دولت و بازار، مداخله هوشمندانه دولت در عرصه‌های مورد نیاز و هدایت نیروهای بازار به سمت بالندگی و توسعه مهم‌ترین مولفه‌های تجربه توسعه کره جنوبی را شکل می‌دهند؛ اما نکته جالب توجه در مورد تجربه کره مواجهه پر خسارت این کشور با «بحران بزرگ شرق آسیا» در سال 1997 است.
مطالعه ارزشمند لی حکایت از آن دارد که برخورد سهل‌انگارانه با سرمایه‌های خارجی، غفلت از محوریت بخش‌های مولد و سرمایه‌‌گذاری بیش از اندازه در پروژه‌های زودبازده و تضعیف ارزش پول ملی بیشترین نقش را در بحران مزبور داشته‌اند. او همچنین در تشریح این عوامل می‌افزاید اکثر قریب به اتفاق سرمایه‌های خارجی کوتاه‌مدت به شکل وام برای هدف‌های غیر‌تولیدی نظیر اتومبیل‌های لوکس خارجی، مستغلات و خرید سهام به کار گرفته شدند و به این ترتیب، اقتصاد به سوی «اقتصاد حبابی» یا «کازینویی» هدایت شد. با ظهور اقتصاد حبابی و آزاد‌سازی، موسسات پولی غیر بانکی و بانکی و غیر‌متخصصی با هدف حداکثر‌سازی سود در کوتاه‌‌ترین زمان ممکن چون قارچ از زمین روییدند و همین امر بر شدت سقوط ارزش پول ملی و سقوط سهام این کشور افزود.
منابع مالی کوتاه‌مدت عمدتا صرف ساختن هتل‌های لوکس، سیستم‌های ارتباطی، بزرگ راه‌ها و... شدند. به این ترتیب بود که مهم‌ترین نقاط قوت این اقتصاد رو به ضعف گذاشت. افزایش سطح نازل مصرف نسبت به تولید ناخالص ملی و توجه به بخش‌های غیر مولد مهم‌ترین عوامل این پدیده به حساب می‌آیند.
*دانش‌آموخته اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی
foad_karimi@ymail.com


مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع:


بنیاد آینده‌نگری ایران



يكشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۶ - ۲۲ اکتبر ۲۰۱۷

اقتصاد فراصنعتی

+ چرا زنان مدیران بهتری هستند داریوش نوروزی

+ اقتصاد خرد جوزف استیگلیتز

+ پروفسور مارگلین کسی است که تمامی مدارج اقتصاد نئوکلاسیک را تا انتها طی کرده است استفان مارگلین

+ نگاهی متفاوت در علت یابی کاستی های نظام آموزشی 

+ اقتصاد نفتی کارآفرینی و تولید علم را فلج کرده است 

+ چرا با وجود سخنرانی خوب از نتیجه جلسه راضی نیستید؟ 

+ چگونه مدیران را مدیریت کنیم مترجم: رویا مرسلی

+ ركود از جنگ و امريكا هم خطرناك‌تر است محسن رنانی

+ اقتصاد دانایی محسن عارف

+ نوآوری استراتژيک در چهار مرحله. نادیا شادوش

+ آينده نگري ، تحقیق و توسعه و نوآوری ، جهاني انديشيدن 

+ اقتصاد سیاسی، نفت و بحران اقتصادی ایران / گفت‌وگو با محسن رنانی دکترمحسن رنانی

+ یک دیدگاه فرآیندی از مدیریت دانش مترجم: مصطفی پارسانیا

+ راهنمایان گردشگری،‌ کاشفان سرمایه‌های نمادین دکترمحسن رنانی

+ تحلیل اقتصادی آزادی دکترمحسن رنانی

+ عصر مدیران. 

+ ايران پسا تحریم و بحران در شرکت‌های نفت بين‌المللی  سید کامران باقری

+ با حضور زنان در جامعه به توسعه می‌رسیم دکترمحسن رنانی

+ واكاوي نفت: رنـج اقتصـاد ايـران از سـه تـهديد در گفتگو با ناصر فکوهی دکتر ناصر فکوهی

+ طرحی برای آینده‌نگری اقتصاد ایران علیرضا صابونی‌ها

+ درک دموکراسی 

+ جدل رنانی و مصباحی‌مقدم بر سر توسعه 

+ افق‌های کوتاه مقیاس‌های کوچک فرشاد مومنی

+ صنعت‌داری یا صنعتی‌شدن؟ عباس شاکری

+ روند های جدید پویا در کارآفرینی 

+ خلاقیت راهکاری جهت توسعه گردشگری 

+ فرصت‌های از دست رفته بایزید مردوخی

+ راهکارهای تحقیق اقتصاد بدون نفت دکتر بایزید مردوخی

+ بیم و امیدهای نفتی سعیده شفیعی

+ روندها، فرصت‌ها و تهدیدها حسین تسلیمی

+ شجاعانه اما پر اشتباه دیدره مک کلاسکی/ استاد دانشگاه اقتصاد در شکاگو

+ توسعه انساني يعني توانمند سازي سیدمحمدسعید نوری‌نائینی

+ سودای تغییر بدون تغییر ، اساسی ترین مشکل بنگاههای خصوصی مهندس صلاح الدین همایون

+ دنیای نو اقتصاد نو 

+ مدیریت دانش در سازمان 

+ چطور سازمان ها یمان را برآینده متمرکز کنیم ؟  یان ویلسن / برگردان : مهندس حمید رضا عرفانیان

+ این رکود پایان ناپذیر…! 

+ ﺟﻬﺎﻧﻲﺷﺪﻥ ﻭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺭﺍﻫﺒﺮﺩﻱ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺭﻭﺯﺑﻪ ﺣﺒﻴﺒﻲ

+ در آستانه دوره پایان نفت هستیم دکترمحسن رنانی

+ آنچه پیتر دراکر درباره‌ سال 2020 می‌دانست 

+ اصول مدیریت دولتی 

+ سال٩٤، پایان حضور دولت در عرصه توسعه دکترمحسن رنانی

+ بخشی از اقتصاد در آستانه ورشکستگی است دکترمحسن رنانی

+ ما نیازمند انقلابی پایدار هستیم 

+ چالشهای فراروی مدیریت منابع انسانی مهدی صانعی

+ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﻛﻮﻳﻦ ﻛِﻠﻲ

+ ریشه نابرابری در کجاست؟ پل کروگمن

+ کروگمن، استگلیتز و توماس پیکتی جزء پرنفوذترین اقتصاددانان اکونومیست

+ تحصیل دانایی و مدیریت دانایی جان وَن بِویرن

+ تاثير اجزاء اقتصاد دانش محور بر بهره وري نيروي كار رضا خواجه نائيني

+ جهانی سازی یعنی ادغام اقتصادهای ملی/من منتقد سرسخت‌ راهبردهای‌ اصلاحی‌ مثل‌ «شوک درمانی» هستم/واکنش شدید علیه جهانی‌سازی‌، به علت افزایش نابرابری  استیگلیتز

+ پیش نیازهای اقتصاد دانایی محور زهرا شمسی

+ چرا در صنایع علم محور، قدرت رقابت جهانی نداشته ایم؟ علی بابایی

+ علم اقتصاد در ایران تبدیل به ایدئولوژی شده است 

+ اﺗﻢ, ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻗﺮن ﺑﻴﺴﺘﻢ, ﻧِﺖ، آﻳﻨﺪهي ﻣﺎﺳﺖ ﻛﻮﻳﻦ ﻛِﻠﻲ

+ ﻧﻈﺎﻡ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﻛﻮﻳﻦ ﻛِﻠﻲ

+ خدایان مدیریت چارلز هندی

+ اخلاق در رفتار سازمانی مهندس صلاح الدین همایون

+ مدیریت از زبان بزرگمهر بابک بهی

+ اقتصاد دانان فردا_2 

+ اقتصاددانان فردا 

+ رشد اقتصادی بدون سیاستگذاری هوشمندانه امکان پذیر نیست رعیا

+ خرما و کشمش جایگزین واردات شکر مهدی ازرقی

+ ايجاد يك جامعه يادگيرنده پروفسور جوزف استيگليتز

+ رشد اقتصادی در جهان کندتر می شود/ آیا بشر در آینده ثروتمندتر می شود؟ ندای ایرانیان

+ چرا هنوز به مدیران نیاز داریم؟ مترجم: فريبا وليزاده

+ سودهای بانکی مردم را خانه نشین کرد. ثروت های دروغین در اقتصاد پول مبنا دکتروحید شقاقی شهری

+ اقتصاد دیجیتالی  علیرضا ابراهیمی

+ رقابت جهاني در قرن 21 مصطفی مؤمنی

+ ساختارهای جدید سازمانی 

+ داﻧﺶ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﻴﺮي در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺴﺎﻧﻲ Decision  آرش ﻣﻮﻣﻨﻲ

+ مدیر قرن بیست و یکم  ترجمه و اقتباس: تورج مجیبی و محسن محمدیان ساروی

+ چالش‌های سودآوری و رشد در سازمان‌های قائم به ذات فرنود حسنی

+ سازمان تندآموز  

+ روند آینده رقابت و تقسیم بازار در نظام بانکی ایران  فرنود حسني

+ سازمانهای یادگیرنده  

+ فرهنگ سازمانی سید محمدعلی رجبی

+ سیاست‌گذاری مناسب در خصوص رسیدن به اقتصاد دانش­محور هومن ابوترابی

+ جایگاه ایران در اقتصاد دانش‌محور هومن ابوترابی

+ نبرد با ادم اسمیت (و کارل مارکس) Daniel Jafari

+ بی عدالتی درمیان ثروتمندان زیاد شده / از ثروتمندان مالیات بیشتری بگیرید حتی اگر فقیر شوند 

+ کتاب “سرمایه در قرن ۲۱″ ”توماس پیکتی”  مدرسه اقتصاد

+ مدیریت و سازمان در قرن بیست و یکم  ’امیر یوسفی

+ مدیریت بحران، بحران مدیریت  امیررضا پوررضایی

+ هند و پاکستان در بازار لوازم‌التحریر ایران  

+ نگرشی جدید نسبت به روش های توسعه مدیریت  Gaurav Moda, Anshu Nahar, Jai Sinha

+ بهره گیری از ارتباطات داخلی برای پشبرد استراتژی بقای سازمان عادل میرشاهی

+ چين کپی‌کار را فراموش کنيد!  سيد کامران باقری

+ کارآفرینی و خلق ثروت بدون سرمایه مالی  

+ قابلیت‌های تصمیم‌‌گیری پايدار را به سازمان خود بیاورید  

+ مثبت اندیشی عاملی برای افزایش بهره‌وری در محیط کار  مترجم: نفیسه هاشم خانی

+ چرا مدیران منابع انسانی شانس کمتری برای مدیر عامل شدن دارند؟  مترجم: مریم رضایی

+ بشنويد که افراد دقيقا چه مي‌گويند؟! سيد محمد اعظمی نژاد

+ درگیری شدید سیاسی بین سنت گرایان و تجددگرایان حوزه اقتصاد ایران 

+ چالشهای یک مدیر درایران کنونی صلاح الدین همایون

+ مهارت‌های مدیریتی Eric McNulty

+ آيا زنان در روند استخدام ناديده گرفته مي‌شوند؟ مترجم: ملالی حبیبی

+ همکاری؛ کلید اصلی مدیریت مترجم: مهرداد واشقانی فراهانی

+ مدیریت استراتژیک دانش نوآوری و عملکرد مترجم:مريم بيدمشكي‌پور

+ چالش‌هايي كه شركت‌هاي جهاني با آن رو‌به‌رو هستند مترجم: ملالی حبیبی



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995