Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


نسل سوم آينده‌نگاري فناوري و پيشران‌هاي فناورانه

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[19 Aug 2007]   [ ICT]

نظریه‌ي پیشران‌های چندگانه‌ي تغییر فناوری را می‌توان زیربنای اصلی نسل سوم آینده‌نگاری فناوری دانست. ساختار پیشران‌های فناورانه را می‌توان در سه سطح دسته بندی کرد: عوامل اقتصاد دانشی[1]، عوامل محیط  کلان[2]، و روابط متقابل تمامی عوامل.


 


سطح اول به رابطه بین توسعه فناوری، علم و اقتصاد می‌پردازد. انگیزه‌ي انسان جهت بهره برداری و به چالش کشیدن حوزه‌های ناشناخته، و فرصت‌های بیکران بازار، توسعه علوم را به پیش می‌راند. به عبارت دیگر، اکتشافات جدید در علم و تجدید مستمر دانش، نه فقط درک انسان از طبیعت و جامعه را عمیق‌تر می‌نماید (غنی‌سازی هر چه بیشتر کتابخانه دانش بشری)، بلکه باعث خلق منابع جدیدی برای فناوری و بازگشایی جهت‌گیری‌های نوینی در تغییرات فناورانه می‌شود. فناوری‌های نوینی همچون مدارهای مجتمع، فناوری انرژی اتمی و مهندسی زیستی که به شدت جامعه و اقتصاد را در قرن بیستم تحت تاثیر قرار دادند، همگی وابسته به پیشرفت‌های عظیمی در علوم بوده‌اند.


متقابلاً، توسعه و پیشرفت علم نیز (به ویژه، تایید اکتشافات و نظریه‌های نوین) کاملاً وابسته به ابزارها و روش‌های فناورانه جدید است. به طور خلاصه باید گفت که توسعه و بکارگیری گسترده‌ي فناوری، عامل کلیدی در ارتقا و تسریع پیشرفت‌های علمی است. نقش اقتصاد در توسعه‌ي فناوری‌های نوین، عمدتاً در ارتباط با رقابت برای محصولات جدید مبتنی بر فناوری‌های نوین است.


 


توسعه فناوری، موتور توسعه اقتصادی است. پیشران‌های توسعه فناورانه عبارتند از: انگیزه اقتصادیِ منفعت طلبی، و تلاش و تعهد انسانی (تمایل انسان به بهره برداری از دانش نوین و انگیزه‌ي ارضای شخصی). به طور خلاصه، تغییر فناورانه، هم فرآیند علمی خلق دانش را به پیش می‌راند هم فرآیند تغییر اقتصادی؛ و این دو فرآیند نیز خود باعث به‌پیش‌رانده‌شدن تغییر فناورانه می‌شوند. ما این چرخه‌ي ارزشمند علل را "چرخه‌ي اقتصاد دانشی"[3] می‌نامیم.


 


محیط کلان، که به آن "حوزه‌ي محیطی"[4] نیز می‌گوییم، مرکب از حوزه‌ي اجتماعی و حوزه‌ي طبیعی است که سطح دوم پیشران‌های تغییر فناورانه محسوب می‌شود. حوزه‌ي اجتماعی دربردارنده منابع نهادی، فرهنگی و انسانی (آموزش)، و منابع سازمانی اجتماعی است. حوزه‌ي طبیعی شامل منابع طبیعی، عوامل زیست‌محیطی و عوامل بوم شناختی می‌شود.


 


در عصر اقتصاد صنعتی، باور عمومی این بود که فشار علم و کشش بازار، پیشران‌های مستقیم تغییر و تحولات فناورانه هستند و محیط، نیرویی غیرمستقیم محسوب می‌شود. با توسعه‌ي سریع فناوری سخت و رشد توامان مشکلات اجتماعی، سقوط ارزش‌ها و نیاز حیاتی بشر به توسعه اجتماعی و اقتصادی پایدار، بسیاری از آگاهان، توجه بیشتری را به بافت محیطی فناوری، به عنوان پیشران تغییر فناورانه، معطوف نمودند. در واقع، عوامل محیطی از عوامل ثانویه، به عوامل اصلی تغییر فناورانه مبدل شدند. به عنوان نمونه، رنسانس ایتالیا و انقلاب فرانسه، بر انقلاب‌های فناورانه پیشین تاثیر گذاشتند. بعضاً تغییرات محیطی، همچون انقلاب فرهنگ چین، تاثیرات مخرب نیز بر توسعه فناورانه داشته است.


 


سطح سوم، متمرکز بر تعامل بین پیشران‌های فوقالذکر و تعامل آنان با عوامل بین‌المللی است. تنها هماهنگی و همراستایی تمامی عوامل (چرخه‌ي اقتصاد دانشی، حوزه‌های محیطی و عوامل بین‌المللی) می‌تواند باعث شتاب یافتن توسعه یک کشور یا منطقه گردد. اگر عوامل حوزه‌ي محیطی مهیای توسعه‌ي اقتصادی و فناورانه باشند، می‌توان توسعه سریع آن کشور یا منطقه را توقع داشت. اگر عوامل محیطی عمده، نامناسب یا گلوگاه محسوب شوند، آنگاه توسعه‌ي اقتصادی و پیشرفت فناورانه آن کشور یا منطقه، کند یا کاملاً متوقف خواهد شد. به عبارت دیگر، اگر توسعه‌ي علمی، فناورانه و اقتصادی، همراستا و هماهنگ با توسعه پایدار و تمدن معنوی بشر نباشند، باعث ایجاد تاثیرات منفی یا حتی تخریب حوزه‌های محیطی آن کشور یا منطقه می‌شود.


 


از دیدگاه پیشران‌های فناوری، نسل دوم آینده‌نگاری فناوری، تنها متمرکز بر سطح اول عوامل، یعنی عامل علم، فناوری و نیازهای بازار است. اما در یک فرآیند نظام‌مند شناسایی روندهای توسعه بلندمدت علوم، فناوری، اقتصاد و جامعه، باید آینده‌نگاری فناوری اثربخش، چندبعدی بوده و منابع محلی، محیط، مزایا و معایب فناورانه، منابع انسانی، زندگی اجتماعی، و نهادهای خاص و یکتای آن کشور، همپای ساختار صنعتی و جایگاه آن در تقسیم کار جهانی، در نظر گرفته شود. بنابراین باید در یک فعالیت آینده‌نگاری فناوری جامع در سطح ملی، تمامی عوامل سطح دوم (عوامل حوزه‌ي محیطی) لحاظ گردد. این اصل اساسی نسل سوم آینده‌نگاری فناوری است.


 


فعالیت‌های آینده‌نگاری فناوری انگلستان (از 1994 تا 1999 میلادی) 16 حوزه را در بر می‌گرفت: کشاورزی، باغبانی و جنگلداری، شیمیایی، ساخت و ساز، دفاعی و هوافضا، انرژی، خدمات مالی، تغذیه و نوشیدنی، بهداشت و زیست شناسی، فناوری اطلاعات، الکترونیک و ارتباطات، سرگرمی و یادگیری، فرآیندهای تولید و کسب و کار، دریایی، مواد، منابع طبیعی و محیط زیست، خرده فروشی و توزیع، و حمل و نقل.


 


در سوئد، 8 حوزه جهت آینده‌نگاری فناوری برگزیده شد: بهداشت و داروسازی، منابع طبیعی زیستی (کشاورزی، جنگلداری، مصرف آب، تغذیه، فرآورده‌هاي چوبی، و مواد خام برای انرژی زیستی) زیرساخت جامعه، سیستم‌های تولید، سیستم‌های اطلاعاتی و ارتباطی، مواد و گردش آن در جامعه، صنایع خدماتی، و آموزش و یادگیری.


 


فعالیت‌های آینده‌نگاری فناوری در این دو کشور (انگلستان و سوئد) دارای یک اشتراک است: آنان از دسته‌بندی مرسوم در رشته‌های علوم و فناوری تبعیت نکرده‌اند و حوزه‌های مطرح شده، در موضوعاتی بین‌رشته‌ای (به جای حوزه‌های علمی خالص) سازمان داده شده‌اند. این امر مبین آن است که اولاً، هدف از توسعه‌ي فناوری، ارایه‌ي خدماتی جهت پیشرفت اجتماعی و توسعه‌ي اقتصادی در آینده است. ثانیاً، اولویت‌های فناورانه از دیدگاه‌های مختلف همانند علم، فناوری، جامعه، اقتصاد، و محیط زیست تعیین می‌شود تا اهداف توسعه‌ي اجتماعی ـ اقتصادی کشور محقق شود.


 


صرفاً لحاظ کردن حوزه‌های غیرفناورانه‌ای همچون جامعه، اقتصاد و محیط زیست در میدان عمل آینده‌نگاری فناوری، بدان معنا نیست که به نسل سوم آینده‌نگاری فناوری دست یافته‌ایم. طبق تحلیل و ارزیابی آقای بروس دان، مهم اینست که جستجوها و بررسی‌ها صرفاً به بخش‌های پررنگ فناورانه در حوزه‌های فوق محدود نگردد. آینده‌نگاری فناوری نباید تنها به فناوری‌های کلیدی، فناوری‌های جانبی مربوط، و فناوری‌های کاربردپذیر مرتبط با آن حوزه‌ها بپردازد، بلکه باید آن‌ها را از منظر تجاری‌سازی و شکل گیری یک سیستم جهت حل مشکلات و مسایل (مثلاً نیاز به افزایش رقابت پذیری) در نظر بگيرد.








[1]. Knowledge-Economy


[2]. Marco-environment


[3]. Knowledge-Economy Circle


[4]. Environment Field


  نوشته شده در  چهارشنبه بیست و چهارم مرداد 1386ساعت 7:32

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع:


نسخه‌ی چاپی ارسال اين مطلب به دوستان


[نظر دهید]    [تعداد نظرهای ثبت شده در پیوند با این مطلب: 1] 


.

دوست عزیزم! مسوول سایت آینده نگر! چرا مطالب دوستانی را که همه دزدی از مطالب دیگران است، منتشر می کنید؟! لطفا بایکوتشان کنید!
[ محمدرضا میرزاامینی]   [ 2007-11-26 22:02:05 ]    [mirzaaminy@hotmail.com]

بنیاد آینده‌نگری ایران



چهارشنبه ۶ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۲۶ آوریل ۲۰۱۷

از سایت‌های دیگر

+ جامعه‌شناسی آسیب‌های اجتماعی در ایران سالار کاشانی

+ از نظام اجتماعی تا سبک زندگی گفت‌وگو با مهندس سید جعفرمرعشی*

+ روی خط آموزش تحول آموزش و پرورش در قرن بیست و یکم با تأکید بر یادگیری الکت  یدالله فضلی

+ ویژگی‌های معلم در قرن 21  

+ تحول آموزش و پرورش در قرن 21 با تأكيد بر يادگيري الكترونيكي  

+ ترس از مدرسه و برقراری ارتباط با دانش آموز  

+ ارتباط معلم و دانش آموز  

+ آموزش و پرورش قرن ۲۱  کریم رنجه بازو

+ چه باید کرد؟ ( کانون نهال آینده اندیشی ) حمید رضا احمدیان

+ بهار و نوزایی فکری علاقمندان دانش و فناوری سید علیرضا حجازی

+ انسان مجازي طراحي مي‌شود سيد عليرضا حجازي

+ تخيل: هنر آفرينش آينده سيد عليرضا حجازي

+ نخبگان چگونه مي انديشند؟ ict

+ روش ماتريس تاثير متقاطع در پيش‏بيني سيد عليرضا حجازي

+ آينده نگاري جرايم ديجيتال ict

+ انسانواره‎ها: ماشين‌هايي كه مي‌توانند مانند انسان فكر كنند  فاوا

+ نسل سوم آينده‌نگاري فناوري و پيشران‌هاي فناورانه ICT

+ روند تكامل و توسعه‌ي آينده‎نگاري فناوري ICT

+ با سفر در زمان مي‎توان آينده را ديد! نوشته شده در دوشنبه بیست و دوم مرداد 1386ساعت 7:37

+ درون يك ماشين مجازي  ترجمه: آرش مدني علمداري

+ توجه به هويت فردي: مركز ثقل محيط آموزش مجازي دکتر حسن ايرواني

+ نگاهي به نظريه هاي مختلف درباره منشاء حيات رابرت شاپيرو

+ فناوري‏هاي نرم پيشران دنياي فردا دكتر سعيد خزائي

+ كانون تفكر چيست؟ سيد عليرضا حجازي

+ پیش بینی های آلفا و بتا وحید وحیدی مطلق

+ آينده در دستان كيست؟ دكتر سعيد خزائي

+ پرسش هاي 17 گانه در ارزيابي يك كتاب سيد عليرضا حجازي

+ آينده  سيد عليرضا حجازي

+ سناریوها: بهترین ابزار رویارویی با آینده عزیز علیزاده

+ آينده پژوهي به كجا خواهد رفت؟ سيد عليرضا حجازي

+ جهان آينده چگونه خواهد بود؟ Alireza Hejazi

+ ديوار هنرمند آينده، امروز، و گذشته وحيد وحيدي مطلق

+ كوشش براي ساختن جهاني باهوش‏تر جيمز جي. هيوز

+ رادارهاي آينده ياب سید علیرضا حجازی

+ مدیریت پيش‌نگر در هزاره سوم دكتر سعيد خزائي

+ پويايي ديجيتالي ام. ركس ميلر

+ استفاده مغز از گذشته، براي رسيدن به آينده ئي.جي.ماندل

+ جابجايي از مسافت دور، اما به شيوه‏اي نوين ضياء مرالي

+ کنکاشي در شعر امروز:پرياي نازنين؛ اثر جاودانه الف-بامداد فرنود حسني

+ آينده‎پذيري: چالش اساسي آينده‎پژوهي در جهان در حال توسعه سید علیرضا حجازی

+ ناپیوستگی ها، شگفتی سازها، و علائم ضعیف آینده وحید وحیدی مطلق



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995