Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


ركن پنهان دموكراسي

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[21 Mar 2009]   [ امير وحيديان]

گرچه گاه رسانه‌ها به‌طور مستقيم وارد مباحث و منازعات اجتماعي و سياسي نمي‌شوند اما با بازتاب خواسته‌هاي مردمي و از طرفي تصميمات و برنامه‌هاي سياسي دولتمردان و احزاب و گروه‌هاي سياسي، به‌گونه‌اي گفت‌وگويي را ميان آنها سامان مي‌دهند.

به همين دليل رسانه‌ها را ركن پنهان دموكراسي خوانده‌اند. رسانه‌ها آگاهي را در سپهر عمومي فراگير مي‌سازند و بر جنبه‌هاي ناپيدا و كمتر شناخته شده و چه بسا ناشناخته آن (سپهر عمومي) پرتو مي‌افكنند. براين پايه، رسانه‌ها نقش مهمي در توسعه و شكوفايي اجتماعي و سياسي برعهده دارند. مطلب حاضر به اهميت و نقش رسانه‌ها از اين حيث مي‌پردازد.

رسانه‌ها ابزار قدرتمندي هستند كه مي‌توانند بر تصميم‌گيري دولت‌ها در برنامه‌ريزي و همچنين نگرش مردم نسبت به دولت‌ها، تأثيرات عميقي داشته باشند؛ بنابراين از زمان پيدايش خود، در راستاي ترغيب و اقناع مردم، تأثيرگذاري بر افكار و رفتار سياسي آنان و اطلاع‌رساني برنامه‌هاي دولت به آنها، مورد توجه سياستمداران بوده‌اند و دولت‌ها سعي در تسلط‌ها و جهت‌دهي به آنها را داشته‌اند. امروزه كه شكوفايي و توسعه در ابعاد مختلف و به‌ويژه در بعد سياسي به‌صورت يكي از ضروريات مهمي كه هم از سوي نظام سياسي و هم از سوي مردم به‌صورت اجماعي درآمده التزامي براي اصحاب تحقيق ايجاد شده است كه به‌موجب آن بايد تلاش كنند تا نقش عوامل مختلف را در تأثيرگذاري مثبت و منفي بر شكوفايي و توسعه‌يافتگي به‌ويژه توسعه‌يافتگي سياسي بيش از هر زمان ديگر مورد واكاوي قرار دهند.

اهميت تحقيق درخصوص رسانه‌ها و بررسي نقش‌ها در توسعه و شكوفايي جامعه هنگامي آشكارتر مي‌شود كه اين نكته را مدنظر داشته باشيم كه به‌خاطر پيچيدگي و گستردگي جوامع، ‌رابطه متقابل دولت و مردم به شكل چهره‌به‌چهره و مستقيم همچون گذشته امكان‌پذير نيست؛ بنابراين وسايل ارتباط‌جمعي در حكم واسطه‌اي هستند كه دولت و مردم را از تصميمات يكديگر مطلع مي‌سازند. درواقع دولت و مردم نسبت به يكديگر حقوق و تكاليف متقابلي دارند كه آگاهي از آنها ازطريق رسانه‌ها بهتر امكان‌پذير خواهد بود؛ زيرا برد بالاي رسانه‌ها به دولتمردان اين امكان را مي‌دهد تا در كوتاه‌ترين زمان ممكن مردم را از تصميمات خود آگاه سازند، و مردم نيز با بيان نكات مثبت و منفي عملكرد دولتمردان از طريق رسانه‌ آنها را كنترل كنند.

سيد محمد دادگران در كتاب «مباني ارتباطات جمعي»‌ مي‌نويسد: «ارتباط سياسي فرآيندي است كه براساس آن در جوامع مردم‌سالار، رهبران سياسي توسط شهروندان، از طريق آزادي بيان در رسانه‌هاي جمعي تحت‌كنترل قرار مي‌گيرند و رهبران سياسي نيز از طريق مجراهاي ارتباطي اطلاعات شهروندان را نسبت به امور دولت تأمين مي‌كنند؛ به عبارت ديگر ارتباط را زماني سياسي گويند كه به فعاليت‌هاي تخصصي معيني كه به‌منظور انتشار اطلاعات، ايده‌ها، عقايد، نظرات و نگرش‌هايي كه درباره امور دولت بيان مي‌شوند، اطلاق شود.» طبق اين تعريف در ارتباطات سياسي از طريق مجاري رسانه‌هاي جمعي، رسانه‌ها به رسالت خويش در زمينه برقراري ارتباط، جامعه‌پذيري سياسي افراد و كنترل اجتماعي آنها اعم از مردم و دولت، نهادها و سازمان‌ها، نخبگان و عوام عمل مي‌كنند.

مجموعه كاركردهاي رسانه‌ها را در قالب ارتباط سياسي مي‌توان شامل اين موارد دانست: مبادله پيام ميان نخبگان تصميم‌گيرنده جامعه؛ مبادله پيام بين نخبگان تصميم‌گيرنده و آحاد مردم؛ مبادله پيام بين تصميم‌گيرندگان و عامه مردم از طريق نطق‌هاي تلويزيوني و مكاتبات نمايندگان، سخنراني‌هاي انتخاباتي و...؛ اعتراضات مردم نسبت به تصميمات اتخاذ شده از سوي نخبگان سياسي؛ پاسخ‌هاي حكومت به اين اعتراض‌ها و اعتصاب‌ها از طريق نطق مطبوعاتي، راديويي، تلويزيوني، بيانيه‌ها و...؛ ارتباط بين احزاب و انجمن‌ها با هم و با مردم؛ نوشتن نامه‌ها و يادداشت‌هاي مردم به دولتمردان، نهادها، سازمان‌هاي دولتي و...؛ نوشتن نامه‌ها و يادداشت‌هايي توسط سازمان‌هاي دولتي به يكديگر؛ مبادله اطلاعات بين انجمن‌ها، احزاب و سازمان‌هاي سياسي با دولت؛ و نهايتاً مبادله پيام سازمان‌هاي سياسي با هم. كاركردهاي ده‌گانه رسانه‌هاي جمعي در حيات اجتماعي و سياسي درصورت تحقق و نهادينه‌شدن مي‌تواند مجرا و وسيله مؤثري براي پويايي و تحرك جامعه باشد.

اهميت نقش رسانه‌ها در دنياي امروز هنگامي نمايان‌تر مي‌شود كه وضعيت جوامع امروزين را با جوامع گذشته مقايسه كنيم. در جوامع قديم، فاصله فرمانروايان و فرمانبران بسيار زياد بود و عقيده افراد در وضع حكومت هيچ تأثيري نداشت، ضمن اينكه مردم وضعيت موجود خود را به‌عنوان يك تقدير پذيرفته بودند. در اين جوامع افراد به‌هيچ‌وجه در اداره امور سياسي جامعه فعال نبودند و قبول كرده بودند كه بايد ماليات بپردازند، خراج بدهند، هزينه سپاه را تأمين كنند، سرباز براي جنگ تربيت كنند و شكرگزار باشند؛ زيرا در باورشان شاهان از فره ‌ايزدي برخوردار بودند و سايه خدا در زمين به‌شمار مي‌آمدند.

با به‌وجود آمدن رسانه‌هاي نوشتاري و در كنار ساير عوامل ديگر، نخبگان علمي جوامع توانستند دايره ارتباطي خود را گسترش دهند و انديشه خود را به اطلاع سايرين برسانند؛ در نتيجه اطلاعات توده مردم افزايش يافت و به گفته كارل‌ماركس، آگاهي طبقاتي به‌وجود آمد و اين آگاهي طبقاتي زمينه شورش فرمانبران را عليه فرمانروايان- كه تا ديروز سايه خدا بر زمين بودند- فراهم آورد و مشاركت منفعل مردم در امور سياسي به مشاركت فعال تبديل شد. به‌عبارت ديگر ويژگي‌هاي سرعت و وسعت رسانه، زمينه را براي آگاهي فراهم كرد و آگاهي مردم سقوط امپراتوري‌ها را به دنبال داشت؛ آنگاه جوامع جديدي با نظام دموكراسي به‌وجود آمدند كه در اين نظام‌ها همه مردم مي‌توانند در وظايف حكومتي شركت كنند.

گفته‌اند رسانه‌هاي جمعي ركن چهارم دموكراسي‌اند و اين اهميت و نقش، اين‌گونه فهميده مي‌شود كه دموكراسي فقط با عنصر آگاهي تكوين و تكامل مي‌يابد؛ به ميزاني كه در هر جامعه سطح آگاهي‌هاي عمومي و تخصصي مردم افزايش كمي و كيفي پيدا كند به همان اندازه مي‌توان انتظار داشت كه اصول مقوم مردم‌سالاري در آن جامعه نهادينه شود. برخي به خطا در طول تاريخ انديشه به اين امر قائل بودند كه دموكراسي برابر است با ايجاد نهادهاي دموكراتيك. البته اين انديشه منتسب به انديشمندان ساختارگرايي است كه اراده اجتماعي انسان‌ها را وابسته به محيط‌هاي عيني و غيرارادي مي‌دانستند.

از ديدگاه اين انديشمندان افكار و اراده آدميان همواره توسط عواملي كه خود آن عوامل خارج از كنترل و اراده انسان‌ها هستند، جهت‌دهي و شكل‌دهي مي‌شوند. تلاش فكري درخصوص بررسي صحت و سقم چنين مدعياتي مقال و مجال ديگري مي‌طلبد اما مي‌توان به اجمال مهم‌ترين انتقاد اين رويكرد را در حذف يا كمرنگ جلوه‌دادن نقش آگاهي انسان در شكل‌دهي به محيط اجتماعي خود دانست.

«بودن و چگونه بودن»‌ تفكيكي است كه شناخت آن و رعايت مرزهاي آن، ما را در فهم بهتر نقش آگاهي در زندگي فردي و اجتماعي بيشتر مساعدت مي‌كند. بودن ما پديده‌اي است خارج از كنترل و اختيار ما؛ اما چگونه بودن تماماً وابسته به خود ماست. مفهوم «ما» در اينجا مي‌تواند هم جنبه فردي و هم جنبه اجتماعي داشته باشد كه البته درخصوص اين موضوع تحقيق جنبه اجتماعي آن ارجح و مهم‌تر است.

طبق اين نظر «چگونه بودن»‌ است كه حتي به خود «بودن»‌ جهت و ارزش مي‌دهد. به عبارت ديگر بودن منهاي چگونه بودن- اگر قابليت تحقق داشته باشد- فاقد هرگونه ارزشي است. حال كه اهميت «چگونه بودن»‌ دانسته شد، بايد اين نكته مهم را هم افزود كه «چگونه بودن»‌ تماماً وابسته به آگاهي ما، «نوع» و «سطح» آن است.

رسانه‌هاي جمعي هرچند خود وسيله‌اي براي انتقال اخبار و اطلاعات هستند ولي صرفاً در حد همين ابزار باقي نمي‌مانند و خود عاملي در راستاي شكل‌دهي نوعي آگاهي اجتماعي هستند. اين پيوند‌گاه است كه نقش رسانه‌هاي جمعي را در ايجاد ارزش‌هاي اجتماعي يا حركت جامعه آگاهي مند به‌ سوي اهداف اجتماعي- به خصوص توسعه‌يافتگي و شكوفايي توانمندي‌هاي بالقوه مادي و انساني- متبلور مي‌كند.

رسانه‌هاي جمعي با توجه به كاركردهايي كه براي آن برشمرديم، نقش تصويرگيري و تصوير‌دهي را به جامعه و حكومت ايفا مي‌كنند.هرچند بسط و گسترش رسانه‌هاي جمعي و آگاهي‌هاي اجتماعي به بسترهاي مناسب اجتماعي و سياسي بستگي دارد اما اين هرگز به معناي معلوليت رسانه‌هاي جمعي نسبت به پديده‌هاي اجتماعي و سياسي نيست. رسانه‌هاي جمعي داراي هدفي متعالي‌ترند كه اين هدف را نه از نظام سياسي- اجتماعي بلكه از فطرت حقيقت‌طلب نهاد بشر اخذ مي‌كنند.

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع:


نسخه‌ی چاپی ارسال اين مطلب به دوستان


[نظر دهید]    [تعداد نظرهای ثبت شده در پیوند با این مطلب: 1] 


.

معجزه دموكراسي نظام دموكراسي مي تواند با مكانيزم پوياي خود از نيروي انديشه آزاد بهره گيرد . سنت هاي كهنه . فرسوده و خموده را بشكند و در پي آن تحرك . جوشش و جنبش پديد آورد . مردم را به تلاش و كوشش وادارد . خلاقيت و نوآوري بيآفريند . توفنده و خروشنده . سرزنده و بالنده كشور را به پيش برد . نظام دموكراسي ابزارهاي طبيعي و قانون مندي دارد كه به پشتوانه آن مي تواند دردهاي جامعه را بازشناسد . انحرافات را ببيند و مسير را اصلاح كند . خرابي را ترميم . نقيصه را تكميل و نابساماني را سامان بخشد . و اين همه به بركت آزادي ميسر مي گردد . حكومت دموکراسی به معناي حكومت قانون است . كه هيچ مقامي قداست ندارد و فراتر از قانون عمل نميكند . و اين نشا نه شعور و آگاهی و رشد فکری ملت است . در فضاي دموكراسي رسانه ها آزادند البته در چارچوب قانون مدني . چه خصوصي و دولتي اعم از . راديو تلويزيون و نشريات . مجلات و كتب در زمينه هاي مختلف نور آگاهي مي تابانند . صاحب نظران و منقدان مي نويسند و پاسخ مي شنوند و در نهايت قضاوت با مردم است . كمبود و نابساماني جامعه را مطبوعات مي بينند و بازتاب مي دهند . ضعف مديران . پريشاني دستگاهها و فساد مالي را بررسي و برملا مي كنند . خبر نگاران اسرار نهان و رشته هاي آلوده خلاف را تا پستوي تاريك نهادها دنبال كرده زير ذره بين مي گذارند و در معرض ديد عموم قرار مي دهند . در اين ميان مطلب خلاف واقع نمي تواند سبب تخريب افكار شود . چرا كه زنجيره كنكاش وكاوش تا روشن شدن حقيقت پيش مي رود . و سرانجام سره از ناسره مجزا مي گردد.
[ مرد آويز]   [ 2009-05-16 02:09:36 ]    []

بنیاد آینده‌نگری ایران



سه شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۶ - ۲۳ مه ۲۰۱۷

دموکراسی دیجیتال

+ دموکراسی الکترونيک نسل سوم مشاركت مردم  فائزه حیدری و معصومه كاظمی

+ تمایل به سینمای سیاسی در عصر دموکراسی 

+ شبکه‌های اجتماعی مجازی، گامی به سوی دموکراسی رضا سیف پور

+ درس هایی از گذر موفقیت آمیز به دمکراسی ترجمه :فرهاد یزدی

+ دموکراسی انجمنی و مدیریت شکاف‌های قومی: قسمت چهارم افشین اشکور کیایی

+ دموکراسی انجمنی و مدیریت شکاف‌های قومی قسمت سوم افشین اشکور کیایی

+ دموکراسی انجمنی و مدیریت شکاف‌های قومی (بخش دوم) افشین اشکور کیایی

+ دموکراسی انجمنی و مدیریت شکاف‌های قومی افشین اشکور کیایی

+ آزادی اطلاعات و حق دسترسی: بنیان دموکراسی 

+ دموکراسی الکترونيک؛ نسل سوم مشاركت مردم فائزه حیدری و معصومه كاظمی

+ ﭼﻨﺪﺟﻬﺎﻧﻲ و آزﻣﻮنﭘﺬﻳﺮي 

+ بحران های مالی در جهان پایه های دموکراسی را لرزاند/ اقتصاد، دموکراسی را به پایان خط می رساند؟  اکونومیست

+ دموکراسی موفق ترین ایده سیاسی در قرن 20 بود. چرا دچار مشکل شده و برای احیای آن چه می توان کرد؟ گزارش اکونومیست

+ آزادی در اینترنت: ارزیابی جهانی دنیل کالینگرت و سارا کوک

+ دموکراسیِ زاده شده در فضای دیجیتالی فیلیپ ن. هاوارد

+ اينترنت در اختيار هيچ كس نيست پروفسور يحيي كمالي‌پور

+ دموکراسی روی اینترنت 

+ دموكراسي‌‏‎ در‏‎ اينترنت‌‏‎  مهندس‌‏‎ ساشا‏‎ آصفي‌‏‎ فرد‏‎

+ بررسي جامعه انساني و تأثير اطلاعات بر آن دکتر محسن خلیلی -- مجتبی کفاشان

+ دموکراسی روی خطوط اینترنت  شيده لالمي

+ عصر مجـــــــــــــازی: چهارمین موج تغییر مینا کرمی

+ روياي دموكراسي ديجيتال‌ فريبا فرهاديان‌

+ آزادی اطلاع رسانی در عصر جهانی شدن  

+ دمكراسي سنتي و دمكراسي ديجيتال  ناصر اسدي

+ آزادی دسترسی به اطلاعات در ایران ؟ زهراسخی

+ مهم‌ترین ویژگی عصر ارتباطات 

+ وقتی دانش دموكرات می‌شود  فرشيد محبي

+ تارنماهای شبکه اجتماعی بر جامعه اردن تاثیر می گذارد محمد غزال در عمان

+ رای جوانان برنامه های انتخاباتی اردن را دگرگون کرده است محمد غزل از عمان

+ خود سانسوري و دموكراسي ديجيتالي  ادريس ابراهيم نژاد ــ نقده

+ دموكراسى شهرى و فضاهاى عمومى [ دموکراسی دیجیتال ]  محمد حسين فيروزي

+ روياي دموكراسي ديجيتال‌ فريبا فرهاديان‌

+ دموكراسي مستقيم عباس عمادي

+ فرهنگ، اد بيات، آزادی بيان وکرامت انسانی چيست؟؟؟ زيميرو اسکاری

+ جايگاه بنيادي آزادي بيان و اطلاعات در جامعة معرفتي: فرصت ها و محدوديت ها دكتر رويا معتمدنژاد

+ قانون آزادى اطلاعات از تله دموکراسى تا دموکراسى الکترونیکى سیامک قاجار

+ دموکراسى الکترونيکى و شهروندى جديد  لوئيس . ای . فريدلند

+ دموکراسي الکترونيک؛نسل سوم مشاركت مردم فائزه حيدري و معصومه كاظمي

+ دموكراسي گفت وگويي در عصر جهاني شدن 

+ عصر اطلاعات؛ پلیس‌هایی بدون یونیفرم شبنم کهن‌چی

+ ركن پنهان دموكراسي امير وحيديان

+ توسعه روز افزون تكنولوژي و آينده دموكراسي  آيدين كسائي

+ دنیای مجازی دموکراسی کامل ندارد علیرضا ظهوری

+ دموكراسي ديجيتال -

+ دموکراسی روی خطوط اینترنت شيده لالمي

+ راهکارهای اشاعه آزادی‌بيان  دکتر شهیندخت خوارزمی

+ دموكراسي و تكنولوژي‌ كن - هيرشكوپ

+ دموكراسي‌‏‎ در‏‎ اينترنت‌‏‎  مهندس‌‏‎ ساشا‏‎ آصفي‌‏‎ فرد‏‎

+ انقلاب ديجيتال در جشنواره فیلم فجر  هفته نامه عصر ارتباط

+ رسانه‌هاي ارتباطي و آزادي در عصر ديجيتال  پروفسور يحيي كمالي‌پور

+ دموكراسى شهرى و فضاهاى عمومى سجاد نوروزى

+ انتخاباتوترونيك! علي رضا احمدوند

+ دموكراسي‌ و فضاي‌ سايبر ريچارد كي‌. مور --مترجم: عبدالرضا زكوت‌ روشندل‌

+ فناورى هاى جديد و تبديل گوهر دموكراسى لوئيس فريدلند

+ كدام دموكراسي؟ فراسوي چپ و راست آنتوني گيدنز ترجمه : محسن ثلاثي

+ دموکراسى الکترونيکى و شهروندى جديد  لوئيس . ای . فريدلند

+ در نشست علمي آزادي اطلاعات و محدوديت‌هاي آن دكتر معتمدنژاد

+ آزادي اطلاعات و حق دسترسي؛ بنيان دموكراسي حسن نمك‌دوست تهراني

+ نقش فن‌آوري‌هاي نوين ارتباطي در مديريت دموكراتيك جامعه دكتر شمس‌السادات زاهدي

+ انضباط، شرط جهش از روي شكاف ديجيتالي گفت‌و گو با نصرا... جهانگرد

+ دمکراسی – ثمره تحولات درونی يا هديه ای از خارج؟ مسعود عالمی

+ دموكراسي و تكنولوژي‌ نويسنده: كن هيرشكوپ مترجم: رضا مريدي

+ ارتباطات الكتروني و حق آزادي‌بيان دكتر كاظم معتمد نژاد

+ شبكه‌هاي اطلاعاتي جهاني و نقض حقوق بشر با تأكيد بر حق حريم خصوصي دكتر عباس كدخدايي

+ آزادي اطلاعات و حق دسترسي؛ بنيان دموكراسي حسن نمك‌دوست تهراني

+ بومی کردن اينترنت گفت وگوي حميد ضيايي پرور با دکتر يحيي کمالي پور

+ آينده دمکراسی در ايران  محمدحسين اديب

+ آموزش و پرورش ما و شكاف ديجيتالي فريبا صحرايي

+ دموكراسي ديجيتال دكترهادي خانيكي

+ گورستان هاي اينترنتي ترجمه: عليرضا عبادتي

+ چالش‌هاي‌ روزنامه‌نگاري‌ الكتروني‌ در برابر روزنامه‌نگاري‌ مطبوعاتي‌، راديويي‌ و تلويزيوني‌ كنوني‌ دکتر يونس شکرخواه

+ پاپاراتسي هاي جديد يا شكارچيان آبرو چارليس جونز

+ سايه روشن روزنت گزارش.....................

+ دوبي جيتكس: شهر ديجيتال علي پرند

+ اينترنت در خدمت اطلاع رساني دكتر علي صباغيان

+ زنان مهندس كتي هافنر

+ رسانه هاي متعامل در عصر جديد سينا قربانلو

+ آمادگي براي ورود به دنياي ديجيتالي همشهری

+ انقلاب ديجيتال و سينماي آينده  سخنراني سميرا مخملباف در كن 2000

+ پركردن‌ شكاف‌ ديجيتالي چالش‌ بزرگ‌ قرن ‌بيست‌ويكم‌  مترجم: سيدمحمد ستوده‌

+ روبات‌ها،مردماني از جنس ديگر ترجمه: دانيال رمضاني



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995