Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


تبیین خانواده‌ی دموکراتیک در نظریه‌ی راه سوم گیدنز

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[23 Sep 2015]   [ نسرین قوامی]

این یادداشت کوششی برای بازخوانی دیدگاه‌های آنتونی گیدنز در زمینه‌ی خانواده و تحولات آن در دنیای معاصر است. گیدنز در بخشی از کتاب راه سوم خود، مستقلاً به بحث خانواده، چالش‌های پیش روی آن در دنیای معاصر، دیدگاه‌ها و راهکارهای مختلف ارایه‌ شده در خصوص این نهاد اجتماعی می‌پردازد و در نهایت نظرگاه خود را در خصوص شکل مطلوب خانواده و روابط خانوادگی در جامعه‌ی امروز بیان می‌کند.

گیدنز می‌کوشد با طرح معضلات اجتماعی موجود در جامعه‌ی غرب، با تکیه بر آن‌چه «راه سوم» می‌نامد، نظریه‌ی سوسیال دموکراسی را بر اساس نیازها و مقتضیات روز جامعه‌ی غرب بازسازی کند. از نظر او این بازسازی شامل تجدید نظر در بنیادی‌ترین نهاد جامعه ـ خانواده ـ نیز هست.

گیدنز به درستی خانواده را یکی از نهاد های اصلی «جامعه مدنی» می‌داند و معتقد است لازمه‌ی برقراری جامعه‌ای مستحکم، داشتن خانواده‌های مستحکم است. چنین خانواده‌ای در دنیای کنونی مشابه خانواده ‌سنتی نیست و بر اساس تساوی بین دو جنس شکل می‌گیرد که می‌توان بر اساس آن چارچوبی قانونی و اخلاقی برای خانواده نیرومند امروزی بنا کرد.

افزایش آمار طلاق، فزونی یافتن خانواده‌های تک‌سرپرست و کودکان متولد شده از پدران و مادران ازدواج نکرده، از مصادیقی است که باعث شده بسیاری مسئله‌‌ی بحران در جامعه‌ی مدرن و فروپاشی خانواده را مطرح نمایند. این دیدگاه بیشتر از سوی محافظه‌کاران مطرح شده و راه‌کار آنان برای خروج از این بحران، تأکید بر تقدس خانواده‌ی سنتی، جهت بازگشت به آن و سخت‌گیری در مورد طلاق و ایجاد محدودیت و عدم حمایت از خانواده‌های تک‌سرپرست و ممنوعیت قانونی خانواده‌هایی چون هم‌جنس‌گرایان است.

در مقابل اما چپ‌ها، چنان‏که گیدنز نیز اشاره مى‏کند، هرگونه تحولى را در ساختار خانواده مى‏پذیرند و از آن استقبال مى‏کند. از نظر آن‌ها به رسمیت شناختن روش‌های مختلف و متکثر زندگی از اهمیت بالایی برخوردار است و این پذیرش باید به حوزه روابط جنسی نیز تسری یابد. چپ‌ها معتقدند باید انواع اشکال خانواده را پذیرفت، حتى اگر عده‏اى آن را براى اولین بار ایجاد کنند و با روال طبیعى رفتار انسانى سازگار نباشد.

چپ‌گرایان و برخی از لیبرال‌ها به شکلی گسترده از تحولات واقع شده در خانواده استقبال می‌کنند و همه‌ی این تحولات را به رسمیت می‌شناسند. «برای بسیاری در جناح چپ سوسیال دموکراسی و برخی آزاداندیشان، داستان خانواده امروزی، چیزی جز تکثیر سالم نیست. از این گذشته، [از نظر آنان] اگر تنوع و انتخاب، شعار برجسته‌ی این عصر است، چرا این‌ها باید در مورد خانواده مصداق نداشته باشد؟ ما باید بپذیریم که افراد می‌توانند بدون این‌که ازدواج کنند به خوشی با هم‌دیگر زندگی کنند، مردان و زنان می‌توانند با همان شایستگی به پرورش کودکان بپردازند، و سرپرستان مجرد خانواده‌ها می‌توانند مانند زوج‌های متأهل کودکان را به نحو رضایت‌بخش تربیت کنند».

گیدنز هیچ‌یک از دو دیدگاه مطرح شده درباره‌ی خانواده را نمی‌پذیرد. او معتقد است که نمى‏توان دیدگاه چپ‌گرایانه را بى‏هیچ قیدى پذیرفت و نفی هرگونه اخلاقیات در خانواده و این که در محیط خانواده اجازه‌ی هر عملی داده شود، معتبر نیست. همان طور که گیدنز اشاره می‌کند رشد سریع شکل‌های خانواده می‌تواند نامطلوب و مسئله‌ساز باشد و افزایش آمار طلاق، آثار ناگواری بر زندگی کودکان و کل جامعه خواهد داشت. اما در مقابل تلاش برای بازگشتن به خانواده سنتی نیز بی‌فایده است.

گیدنز با اشاره به تحولات عمده‌ای که در حوزه‌ی خانواده صورت گرفته، به چهار دگرگونی اصلی که که کشورهای صنعتی و غربی را دست‌خوش خود کرده و به مرور در حال جهانی شدن است، اشاره می‌کند. اول این‌که خانواده مانند گذشته یک واحد اقتصادی نیست، بلکه مجموعه‌ای از پیوندها است که بیشتر بر اساس ارتباط و به خصوص ارتباط عاطفی شکل می‌گیرد. دوم، دگرگونی در نقش‌ها است و بر خلاف ازدواج سنتی که پیوند میان زن و مرد بر اساس نقش‌های ثابت (مرد نان‌آور- زن خانه‌دار) بود، در طول حدود یک نسل این امر تغییر کرده و بیشتر بستگی به توافق و گفت‌وگوی اعضا دارد. در واقع شناخت خود و هویت خود در جامعه‌ی مدرن به صورت پروژه‌ای بازاندیشانه درآمده و دیگر «زن» و یا «مرد» بودن از نظر هویت و وظایفی که ایجاب می‌کند، معنای روشن و مشخصی ندارد. سومین دگرگونی بزرگ، موقعیت در حال تغییر زنان و موازنه‌ی قدرت آن‌ها با مردان است، به طوری که جوامع در ارتباط با روابط بین دو جنس، هر روز مساوات‌طلب‌تر می‌شوند. و چهارمین دگرگونی، مربوط به نگرش نسبت به امور جنسی است. نگاه دوگانه نسبت به زنان، که به دو دسته زنان عفیف و پاک‌دامن و زنان فاحشه تقسیم می‌شدند و در لایه‌های عمیقی از فرهنگ غرب وجود دارد، بر وجوه جنسی و رفتار دو جنس مؤثر بود و با خشونت جنسی مردان نسبت به زنان و غلبه یافتن مردان در امور جنسی ارتباط نزدیکی داشت. به نظر گیدنز هرچند هنوز تلاش برای کنترل روابط جنسی زنان، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های روانی مردان در فرهنگ غرب است، اما این نگاه در حال تغییر است و بسیاری به نادرستی اصول آن اذعان می‌کنند.

تحولاتی که گیدنز به آن‌ها اشاره می‌کند، خود دلیلی برای آن است که تلاش برای بازگشت به خانواده‌ی سنتی در جوامع امروزین ممکن و مفید نیست. او در تشریح دلایل رد ایده‌ی بازگشت به خانواده سنتی می‌نویسد:

ما با فرایندهای دگرگونی عمیق در زندگی هر روزه‌ برخورد می‌کنیم، که معکوس کردن آن کاملاً بیرون از توانایی هر سازمان سیاسی است.
حسرت و دریغ خانواده‌ی سنتی را خوردن، گذشته را آرمانی می‌کند...پژوهش‌های تاریخی بیش از پیش رویه‌ی تاریک خانواده‌ی سنتی را آشکار می‌سازد که در آن خشونت نسبت به کودکان و سوء استفاده‌ی جنسی از آنان بسیار فراوان‌تر از آن‌چه بیشتر مورخان در گذشته گمان می‌کردند، بوده است.
خانواده‌ی سنتی اساساً یکی واحد اقتصادی و خویشاوندی بود. پیوندهای زناشویی مانند امروز مشخص و متمایز نشده بودند و عشق یا درگیری عاطفی پایه‌ی اصلی ازدواج را تشکیل نمی داد.
ازدواج سنتی بر پایه‌ی نابرابری زن و مرد قرار داشت، شوهر مالک زن بود و کودکان حقوق اندکی داشتند.
خانواده‌ی سنتی به طور کلی شامل یک معیار اخلاقی دوگانه و تبعیض‌آمیز در زمینه‌ی روابط جنسی بود. از زنان متأهل انتظار می‌رفت که عفیف باشند و به مردان آزادی جنسی بیشتری داده شده بود.
کودکان علت وجودی ازدواج بودند. خانواده‌های پرجمعیت، مطلوب بودند یا به عنوان امری طبیعی پذیرفته می‌شدند. امروزه کودکان دیگر مزیت اقتصادی به شمار نمی‌روند، بلکه به جای آن یک هزینه‌ی اقتصادی عمده‌اند. ماهیت کودکی و پرورش کودک عمیقاً تغییر کرده است.
گیدنز در ادامه اشاره می‌کند که تقریباً هریک از این نکات به خودی خود برای به شکست کشاندن طرح بازگشت به خانواده‌ی سنتی کافی خواهد بود.

گیدنز به دموکراسی در عواطف اشاره می‌کند و معتقد است «دموکراسی عاطفی»، نتیجه‌ی تلویحی چنین تغییراتی است. تساوی، ارتباطات و گفتگو در مورد مسایل و اعتماد متقابل از جمله اصول دموکراسی است که به عنوان ویژگی‌های ارتباط مناسب نیز مطرح است.

گیدنز با رد این دو دیدگاه، خانواده‌ی مطلوب خود را در قالب خانواده‌ی دموکراتیک صورت‌بندی می‌کند. او معتقد است درباره‌ی خانواده‌ی امروزین، تنها از یک چیز می‌توان سخن گفت و آن دموکراسی است. «خانواده در حال دموکراتیزه شدن است، به همان شیوه‌هایی که فرایندهای دموکراسی عمومی دنبال می‌کنند؛ و این‌گونه دموکراتیزه شدن نشان می‌دهد که چگونه زندگی خانوادگی ممکن است انتخاب فردی و همبستگی اجتماعی را با هم ترکیب کند».

معیارهای دموکراسی در خانواده با معیارهای دموکراسی در جامعه به طرز شگفت‌انگیزی نزدیک هستند. دموکراسی در حوزه‌ی عمومی، شامل برابری رسمی، حقوق فردی، بحث عمومی درباره‌ی مسایل به دور از خشونت و اقتدار است که با مذاکره و گفتگو به دست می‌آید. خانواده‌ی دموکراتیک نیز در این ویژگی‌ها سهیم است. دموکراتیزه کردن در زمینه‌ی خانواده به مفهوم برابری، احترام متقابل، استقلال، تصمیم‌گیری از طریق گفتگو و آزادی از خشونت است. همین ویژگی‌ها تا اندازه‌ی زیادی الگوی روابط پدر و مادر با کودک را نیز ارائه می‌کند؛ البته پدر و مادر هنوز مدعی اقتدار بر کودکان خواهند بود و حق دارند باشند، اما این امر بیشتر بر اساس بحث و گفت‌وگو و بازتر از پیش خواهد بود.

گیدنز در نمایی کلی، ویژگی‌های خانواده‌ی دموکراتیک را چنین برمی‌شمارد: برابری عاطفی و جنسی، حقوق و مسئولیت‌های متقابل در روابط، انجام وظایف مشترک پدری و مادری، قراردادهای مادام‌العمر میان والدین و فرزندان، اقتدار توافق‌شده نسبت به کودکان، تعهدات کودکان نسبت به پدر و مادر و خانواده‌ی از نظر اجتماعی ادغام‌شده.

همان گونه که در یادداشت‌های پیشین و تئوری‌های مطرح شده در حوزه خانواده مطرح شد، نظریه‌های مرور شده، هر یک از دیدگاه خود به بخشی از جریان تحولات خانواده اشاره نموده و به نحوی شکل مطلوب مورد نظر خود از خانواده را ارائه کرده‌اند یا به انتقاد از شکل جاری آن پرداخته‌اند. هرچند این نظریات بیشتر بر سیر تطور خانواده در جوامع غربی تأکید داشته‌اند و کارکردها و آسیب‌های آن را مد نظر قرار داده‌اند، اما همان طور که گیدنز بر بعد جهانی تحولات خانواده تأکید می‌کند، می‌توان گفت خانواده‌ها در سراسر دنیا نیز در دهه‌های گذشته از تغیییرات واقع شده در خانواده‌های غربی مصون نبوده‌اند. بنابراین به نظر می‌رسد با توجه به تحولات جهانی صورت گرفته در خانواده و تکثر انواع و اشکال آن به خصوص تحت تأثیر تحول نقش‌های فردی و اجتماعی زنان با افزایش تحصیلات، اشتغال و مشارکت آنان و به تبع آن تغییر نقش‌های جنسیتی در خانواده‌ها، تئوری گیدنز را در خصوص خانواده، در سطحی وسیع‌تر و به صورت جهانی به کار بست.


گیدنز، آنتونی (1386)؛ راه سوم، بازتولید سوسیال‌دموکراسی؛ ترجمه منوچهر صبوری کاشانی؛ تهران: نشر شیرازه
گیدنز، آنتونی (1384)؛ چشم‌اندازهای جهانی؛ ترجمه محمدرضا جلایی‌پور؛ تهران: طرح نو
گیدنز، آنتونی(1377)؛ جامعه‌شناسی؛ ترجمه منجهر صبوری؛ تهران: نشر نی


مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع:


بنیاد آینده‌نگری ایران



دوشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۶ - ۲۹ مه ۲۰۱۷

+ کتاب قانون اساسی زمینشهر منتشر شد: اکرمی، موسی

+ اعتراف : ۲۲ بهمن روز چیرگی کفر بر ایمان بود. 

+ استفان هاوکینگ: محبوبیت ترامپ غیرقابل توضیح است و برکزیت بوی فاجعه می دهد 

+  

+ ۱۱ نشانه از آینده هیجان انگیز تکنولوژی 

+ پیش‌بینی زندگی انسان در دو قرن آینده. میثم لطفی

+ سنت حقوقی مسلمانان و چالش برابری جنسیتی دکتر زیبا میرحسینی

+ تفاوت آیند ه پژوهی و آینده نگری  

+ سلسله بحثهایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی(10) 

+ سلسله بحث هایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی(9) 

+ سلسله بحثهایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی(8) 

+ سلسله بحث های خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی (7) 

+ آسمان بر ما جفا نکرده است دکترمحسن رنانی

+ زندگی در سیاره اورانوس 

+ جامعه اطلاعاتى: زمينه اقتصاد فراملّى و پيامدهاى آن.  ويليام. اچ. ملودى

+ آینده آزمایی شراره عاضدی تهرانی

+ آسیب شناسی کم جانی علم اقتصاد در آکادمی ایران  دکاتیر محمد فاضلی و محسن رنانی

+ نيروي كار فناوري اطلاعات 

+ فلسفه در محکمه ایدئولوژي دکتر رضا داوری اردکانی

+ بی توجهی به مسؤولیتهای اجتماعی، بر شاخه نشستن و بن بریدن است پروفسور محمدرضا سرکار آرانی

+ تجارت قرن بیست و یکم رابرت تی کیوساکی

+ کتاب «آینده ذهن» منتشر شد 

+ قربانیان عید قربان و چالش قدرت در خاندان ال سعود رضا علوی

+ گیدنز؛ مدرنیسم، پست‌مدرنیسم و راه سوم  فرهاد بذرافکن

+ تبیین خانواده‌ی دموکراتیک در نظریه‌ی راه سوم گیدنز نسرین قوامی

+ آﻳﻨﺪهﭘﮋوﻫﻲ و ﻋﻠﻮم اﻧﺴﺎﻧﻲ: ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﺳﻨﺎرﻳﻮﻫﺎي ﻫﻨﺠﺎري ﺟﻤﻴﺰ اوﮔﻴﻠﻮي

+ نقش رسانه‌ها در توسعه همه‎جانبه کشور محمدحسن آغاز

+ آینده‌ پژوهی و آینده شناسی نیاز مبرم مدیریت توسعه ملی 

+ آینده در تصرف رسانه‌های مجازی 

+ جهانی شدن و تنوع فرهنگ مترجم: وحیدرضا نعیمی

+ انقلاب فناوری در افغانستان ترجمه: نسترن صائبی

+ قدرت روابط انسانی  کوین جویس، مترجم: سیما مهذب حسينيان

+ چگونه مديري با اعتماد به نفس باشيم؟ ناديا گودمن - مترجم: زهرا آزموده

+ آينده نگري بحران امير محمدي

+ خلاصه کتاب ساختار انقلاب های علمی توماس کوهن حجت غلام زاده

+ دوراندیشی در فناوری 

+ چرا دورانديشي؟ 

+ كارآفريني ديجيتال، روند غالب دهه‌هاي آينده محمد علي آذري نيا

+ تشریح فرآیند تاریخی موضوع درایران 

+ نگاهي ديگر به مديريت زمان مترجمان: حسن قربانی ،حسن خسروی

+ ورود به دنیای دیجیتال جاناتان فیلدز

+ نقش دولت‌ها در قرن ارتباطات و فناوری اطلاعات  ترجمه: نیما کاووسی

+ مهارت‌های قرن بیست و ‌یکم ترجمه دکتر فریده مشایخ

+ نفت، امنیت و سیاست: آیا چین آمریکا را در خلیج فارس به چالش می‌کشد؟ گزارش راهبردی اندیشکده دانمارکی

+ هوش مصنوعی مثل هميشه پيچيده‌ است یوآب جکسون

+ این ژل خون‌ریزی شما را بلافاصله قطع می‌کند جو لاندولینا

+ فلسفه تاريخ و جهاني شدن بن درفمن

+ مدیران شایسته وتحول سازمانی مهشید باستانی پور مقدم

+ نقش مديريت دانش در آموزش عالي فاطمه شعيبي- سيد محمود هاشمي

+  

+ تحولات تکنولوژی و ماهیت مشاغل در عصر اطلاعات و ارتباطات جرمی ریف کین

+ رقص تغییر در عصر نوین 

+ رهبری در عصر فرانوگرایی مترجم: عبدالصمد خدامی

+ جهانی شدن و هویتِ قومی در ایران 

+ جهانی شدن فرهنگ، هویت گل محمدی، احمد

+ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺪﻥ - ﺑﺨﺖ ﺑﺎ ﺷﺠﺎﻋﺎﻥ ﻳﺎﺭ ﺍﺳﺖ ﻟﺴﺘﺮ ﺗﺎﺭﻭ

+ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺷﺪﻥ، ﻓﻨﺎﻭﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﻭ ﭼﺎﻟﺸﻬﺎ ﺁﻗﺎﺯﺍﺩﻩ، ﺳﺎﺭﺍ- ﺣﺴﻴﻦ ﻣﺒﺎﺭﻛﻲ

+ مقدمه و فصل اول کتاب جامعه ي دانايي و پرسش هاي پژوهشي آينده ايلكا تومي

+ توسعه پایدار، توسعه انسانی و اشتغال دانش آموختگان جواد پورکریمی

+ آموزش عالی و گذار به جامعه مبتنی بر دانایی 

+ جهانی شدن و چالش های فراروی دولت محمد ندیری

+ انقلاب اطلاعاتي و ساختار نظام دموكراتيك جهاني دونالد – چنفيلد

+  

+ آسیب اجتماعی چیست و با آن چه باید کرد؟  سعید معیدفردر

+ از انقلاب بهمن چه ميتوان آموخت ؟ نشست پالتاکی اتحاد برای پیشبرد سکولار دموکراسی در ایران

+ لباس های تمیز، اقیانوس های کثیف مترجم: فرناز حیدری

+ مخاطرات افزایش تعداد شهرهای بزرگ  جرمی ریفکین

+ کار از راه دور فرصتی نوین در دنیای دیجیتال حوریه سادات برهانی

+ نگاه امنیتی نمي‌گذارد شکاف دیجیتالی از بین رود  محیا برکت

+  

+ جستاری در تاریخچه، مبانی و شاخه‌های علم هوش مصنوعی‌ 

+ گلوبالیسم یا جهانی شدن  

+ دنیای آینده با نانو تکنولوژی  

+ «انسان سالاری»، محور جامعه اطلاعاتی  

+ نابرابری اطلاعاتی; مسئله جامعه اطلاعاتی- 3 سیـد عـلی نـاظـم زاده

+ نابرابری اطلاعاتی; مسئله جامعه اطلاعاتی - 2 سیـد عـلی نـاظـم زاده

+ کرمی: رهبری جنبش محدود به خاتمی، موسوی و کروبی نیست  هانا کاویانی

+ افرادی با هوش‌های متفاوت مترجم: رزیتا شاهرخ

+ سرعت و دقت رایانه در راه رسیدن به توان انسانی پارسا ستوده‌نیا

+ جاه‌طلبانه‌ترین نظریه در فیزیک بنیادی ریچارد - دیوید

+ نوآوری؛ کلید توسعه دانایی محور دکتر شهرام یزدانی

+ World Politics h

+ چند قدم در اینترنت مترجم: میثم لطفی

+ دنیای اوباما مترجم : محمد امین خرمی

+ بی‌سوادی نوین مهدی صمدی

+ گام‌های جدید فناوری در سازمان‌های قضایی  مترجم: ميثم لطفي-

+ گام‌های جدید فناوری در سازمان‌های قضایی  مترجم: ميثم لطفي-

+ چهار گام در راه رسیدن به دولت الکترونیک کیاون دستمالچی

+ در ایالت نیوجرسی، تحریم های تازه ای علیه ایران تصویب شد -

+ ایران دیگر یکی از پنج مبدا پناهجویان ایرلند نیست -

+ محدوديت های تازه برای دانشجویان ایرانی در هلند -

+ ایران به پرداخت نیم میلیارد دلار غرامت محکوم شد -

+ هشدار آمریکا درباره سفر به ايران -

+ برای نخستين بار یک بشکه نفت، ۱۰۰ دلار معامله شد -

+ جواهری و حسين خواه از زندان آزاد شدند  .

+ ترکمنستان: کاهش صادرات گاز به ایران، موقتی است -

+ انجمن‌هاي بين‌المللي رسانه‌يي را بهتر بشناسيم سيد ايمان ضيابري

+ منابع انساني در آغاز هزاره سوم ترجمه و تلخيص: عليرضا شيرواني

+ چگونه هرزنامه ها وبلاگ هارا هدف مي گيرند؟ بيل تامسون ترجمه: مصطفي قوانلو قاجار

+ زيستگاه هاي شگفت انگيز در قبرس ترجمه: محمد توكلي ملايري



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995