Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


جامعه اطلاعاتی, دگرگونی تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و تحول در روابط انسانی۲

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[11 Mar 2017]   [ ]

جامعه اطلاعاتی, دگرگونی تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و تحول در روابط انسانی
کارگزار روابط عمومی روابط انسانی از جمله مهمترین شاخصه های فرهنگی و اجتماعی جوامع هستند که بسیاری از ابعاد و جنبه های زندگی بشری را متاثر می سازد روابط انسانی افراد در نهایت به جز تاثیرات روانی, اجتماعی و فرهنگی بر سایر بخش ها و حوزه های جوامع از قبیل سیاسی, اقتصادی و نیز تاثیرگذار است

در میان آنها که درمفهوم پیدایش جامعه ای نوین مشترک اند، نظریه پسا صنعتی گرایی دانیل بل، معروفترین توصیف از ‍" جامعه اطلاعاتی" است. در واقع، این اصطلاحات اغلب به صورت قابل تعویض با هم به کار می روند: عصر اطلاعات بیانگر جامعه پسا صنعتی گرایی در شکل گسترده خود همچون " جامعه اطلاعاتی" مورد توجه قرار می گیرد. دانیل بل، اگر چه اصطلاح پسا صنعتی گرایی را در اواخر دهه ۵۰ ساخت، اما خود او در حدود سال ۱۹۸۰ واژه های " اطلاعات" و " دانش" را جایگزین پسوند " پسا صنعتی " کرد و این هنگامی بود که موج شور و شوق به آینده شناسی بر اثر علاقه به تحولاتی در حوزه فناوری های کامپیوتری و ارتباطات برآمده بود.

بل چنین بیان می کند که در حال ورود به نظامی نوین ایم، جامعه ای پسا – صنعتی که در حالی که چندین ویژگی متمایز دارد، با حضور و اهمیت فزاینده اطلاعات کاملا مشخص شده است. دانیل بل استدلال می کند که اطلاعات و دانش چه از لحاظ کمی و چه از لحاظ کیفی برای جامعه پسا- صنعتی حیاتی اند. از سویی ویژگی های پسا- صنعتی گرایی به افزایش حجم مورد استفاده منجر می شود و از سوی دیگر بل اعلام می کند که در جامعه پسا- صنعتی ، انتقالی کیفی به وضوح نمایان است، به خصوص در افزایش اهمیت چیزی که او آن را " دانش نظری" می خواند. در جامعه پسا- صنعتی، به بیان دیگر تنها میزان بیشتر اطلاعات وجود ندارد، بلکه نوع متفاوتی از اطلاعات و دانش نیز در جریان است.

" اطلاعات و دگرگونی شهر" نظریه ای است از " مانوئل کاستلز" ، استاد برنامه ریزی دانشگاه برکلی کالیفرنیا، تز اصلی او چنین است که ترکیبی از سرمایه داری بازسازی شده و نوآوری هایی در فناوری، عامل اصلی دگرگونی جوامع و در نتیجه شهرها و مناطق پیرامونی آنهاست.

کاستلز بین شیوه تولید سرمایه داری و شیوه اطلاعاتی تحول تمایز می گذارد. اولی به طور مشخص اصطلاحی مارکسیستی است، یعنی شناسایی صریح نظامی از تولید که بر اصول بازار سازماندهی شده است. یعنی شیوه تولید سرمایه داری بر اساس طلب سود، مالکیت خصوصی اموال، رقابت بین شرکت کنندگان، پسند بازار به منزله عامل تعیین کننده کلیدی اینکه چه چیزی ساخته شود و در دسترس باقی بماند، و رشد ( انباشت سرمایه ) به عنوان هدف اصلی داد و ستد سرمایه داری پایه ریزی شده است.

این شیوه تحول که به عنوان ابزاری برای ایجاد سطح معینی از تولید ارائه می شود، از شیوه تولید سرمایه داری که از نظر کاستلز شیوه ای از سازماندهی نظام اجتماعی تلقی می شود، متمایز می گردد.

کاستلز قبول دارد که سرمایه داری و فعالیتهای اطلاعاتی دستخوش بعضی اختلاط ها شده اند، حتی تا آنجا پیش می رود که اظهار می کند که پردازش اطلاعات " دست پرورده" رشد تولید و مصرف در جامعه مدرن است. با این حال، این نکته از مضمون اصلی او برکنار مانده است: سازمان سرمایه داری و پارادایم فناورانه اطلاعاتی مستقل از یکدیگر تکامل یافته اند، اولی قلمرو سیاست ها، انتخاب ها و ارزش هاست، دومی قلمرو فن خالص اما بنیادی است.

توجه کاستلز به اهمیت جریان های اطلاعات و در آن میان شکل گیری شهرهای جهانی بود. ایجاد شبکه های اطلاعاتی مسلماً یکی از ویژگی های تعیین کننده آخر قرن بیستم است. به طور کلی این نظریه به راحتی به شکلی از جبرگرایی فناورانه کشیده می شود و سخت بر این عقیده است که " انقلاب اطلاعات" شیوه زندگی مارا دگرگون خواهد کرد.

● دیدگاه های پست مدرن

نظریات مربوط به پست مدرنیسم، نسبت به جامعه اطلاعاتی دیدگاه خوشبینا نه ای ندارند و اصولاً نسبت به استقلال و خودمختاری تکنولوژی های نوین ارتباطی، اطلاعاتی و رسانه ها مشکوکند. مشهورترین نظریه پرداز پست مدرن " ژان بودریار" فرانسوی است که معتقد است گسترش رسانه ها و تقویت تکنولوژی های ارتباطی، جهانی را به وجود آورده که در آن تشخیص واقعیت از آنچه واقعیت نیست غیر ممکن است، از این رو در این نوع جوامع نه با یک واقعیت که با یک " فرا واقعیت یا حاد واقعیت" مواجه است که او این نظریه را " واقعیت مجهول" می نامد و سرانجام در ارائه نظریاتش به اطلاع رسانی مجهول می پردازد. او معتقد است رسانه ها اطلاعاتی بیش از حد ارائه می کنند و این کار چنان صورت می گیرد که مخاطب را از پاسخگویی بازمی دارد. بودریار معتقد است امروزه در عصر اطلاعات، تحریف جای حقیقت را گرفته است. او تاکید می کند بسیاری از ناهنجاری ها، بی ایمانی ها و کج روی ها از نبود اطلاع رسانی نیست، بلکه از انباشت اطلاع رسانی است که او آن را " اطلاع رسانی مستهجن" می نامد، و در نهایت بودریار فرهنگ معاصر را یک پدیده زشت میداند.

ژان بودریار توجه ویژه ای به جنبه های منفی افزایش عرضه اطلاعات نشان داده است. در سال ۱۹۸۱ او بر آن بود که به علت افزایش بهمن مانند اطلاعات، دیگر شهروندان کمتر فرصتی برای ارزیابی و انتخاب آنها دارند، تا آنجا که نشانه هایی از فرسودگی و بی تفاوتی افکار عمومی مشاهده می شود. گویی که افکار عمومی دیگر نمی خواهد یا نمی تواند اهمیت اطلاعات گوناگون را درک و درجه بندی کند، با تحلیل آنها به نتیجه گیری های نوین برسد و بر مبنای این نتیجه گیری ها عمل کند. این خطر وجود دارد که در آینده اطلاعات تازه معنای ارتباطی خود را از دست بدهند.

قرار گرفتن در معرض سیلاب اطلاعات نالازم، فرار از واقعیت و گوشه گیری در دنیاهای مجازی، اعتیاد به مصرف فراورده های سرگرمی الکترونیکی، منفعل شدن فکری و کاهش خلاقیت ذهنی خطری است که شهروندان جامعه های ورا صنعتی را به شدت تهدید می کند. فلوسر ( Vilem Flusser) ، فیلسوف فرانسوی،در این باره گفته است: " در جامعه اطلاعاتی از یک سو به نظر می آید که ما به استقبال شکلی از زندگی حماقت بار، بی مسوولیت و سبعانه می رویم، از سوی دیگر چشم انداز جامعه ای هویدا می شود که در آن تله ماتیک ( اطلاع رسانی دوربرد) به مثابه تکنیک تعبیه شده است و از قبل آن هستی های انسان هایی که از نظر زمانی و مکانی از یکدیگر دورند به یکدیگر نزدیک می شوند تا به تحقق متقابل هم یاری رسانند، آینده باز است و هردوسناریو امکان پذیر ".

از جمله دیگر اندیشمندان پست مدرن می توان به " جیانی واتیمو" و نظریاتش در مورد " نقش رسانه ها در تنوع و گسترش دیدگاه های جهانی"، " مارک پوستر"و نظریه " تغییرات بوجود آمده در اشکال ارتباطی" و " فرانسوا لیوتار" در رابطه با " کالایی شدن قلمرو اطلاعات" اشاره کرد.

حال که به تشریح مبانی نظری و تئوریک جامعه اطلاعاتی پرداختیم، به بررسی وجوه گوناگون تاثیر تکنولوژی های جدید ارتباطی در جهان معاصر می پردازیم.

" اپورت.ام.راجرز" در مقاله تکنولوژی ارتباطی و رسانه های نوین در جامعه، " تاثیر تکنولوژی های جدید ارتباطی در ارتباطات انسانی" را بررسی کرده و معتقد است، سه تاثیر عمده قابل مشاهده است:

۱) تعاملی بودن ( دوسویه)

تعاملی بودن، ویژگی اصلی سیستم های جدید ارتباطی است. در حقیقت رسانه های جدید، ترکیبات دو حالت چهره به چهره و جمعی را با هم تلفیق می کنند. تعامل، در واقع صفت جدایی ناپذیر فرایندهای ارتباطی است.

۲) جمع زدایی

رسانه های جدید، همچنین خاصیت جمع زدایی نسبت به پیام خاصی که می تواند بین افراد مبادله شود را دارند و به این معنا است که آنها در این جهت، دست کم مخالف رسانه های جمعی هستند. جمع زدایی، به این معنی است که انتقال کنترل سیستم های ارتباط جمعی ، معمولا از تولید کننده پیام به مصرف کننده آن می باشد.

۳) ناهمزمانی

تکنولوژی های جدید ارتباطی، همچنین ناهمزمان هستند؛ یعنی توانایی فرستادن یا دریافت پیام در زمانی مناسب برای فرد را دارا هستند. برای نمونه، یک پیام الکترونیکی که از طریق یک شبکه کامپیوتری – تله کنفرانس به خانه یا اداره شما فرستاده می شود را ممکن است هر وقت که شما بخواهید آن را دریافت کنید. در سیستم جدید، افرادی که در ارتباط شریکند، نیاز ندارند که در یک زمان در ارتباط قرار بگیرند. رسانه های جدید غالباً توانایی غلبه بر زمان را به عنوان متغییری مؤثر بر فرایند ارتباط دارند. ناهمزمانی در واقع، بخشی از انتقال کنترل از منبع گیرنده در سیستم ارتباطی است که در آن شرایط، کنترل زمان دردست های گیرنده وجود دارد، در مقایسه با رسانه های یک جهته ، محتوای پیام تکنولوژی های جدید، بیشتر اطلاعاتی است تا سرگرمی.

علاوه بر موارد یاد شده، برخی از اندیشمندان چند اثر دیگر را هم متذکر می شوند که عبارتند از:

۴) اضافه بار( انباشت ) اطلاعاتی

اضافه بار اطلاعاتی ( Information overload ) به این معنا است که میزان داده ها و اطلاعات به حدی است که شخص یا سیستم قادر نیست از تمامی آنها استفاده کند و یا آنها را به جریان اندازد.بنابراین، منجر به ریزش کاذب اطلاعات شده و اطلاعات اضافی به سوی نابودی پیش می رود.

در خصوص تراکم اطلاعات که یکی از مشکلاتی است که اندیشمندان در عصر اطلاعات بر آن خرده می گیرند، بعضی نویسندگان تا آنجا پیش رفته اند که می گویند افراد در عصر اطلاعات نه یک " گیرنده" بلکه یک " قربانی " هستند. " ریچارد سول وورمن " درباره مساله نگرانی اطلاعاتی می گوید: مساله ای که لازم است درک کنیم با شکاف رو به گسترش میان آنچه می فهمیم و آنچه تصور می کنیم، ایجاد شده است. " اورین کلپ " ، جامعه شناس، شکاف رو به تزایدی را که میان اطلاعات و معنی روی می دهد، توصیف کرده است. از نظر وی اطلاعات، آن طور که وی استفاده می کند، اشاره به کاهش عدم اطمینانی است که می توان آن را به طور جزیی اندازه گیری کرد، حال آنکه معنی اشاره به درک و فهم اطلاعات در حد رسیدن به الگویی معنی دار است. کلپ استعاره قیفی بزرگ را که قطعات Puzzel از سوراخ آن به پایین می افتد را ارائه می کند. وی می گوید مخاطبان ارتباط جمعی مانند کسانی هستند که زیر قیف نشسته اند و تلاش می کنند قطعه های معما را کنار هم بگذارند. البته این کار بسیار مشکلی است، زیرا نه تنها قطعه ها سریع تر از آنچه ما بتوانیم با آنها کار کنیم به پایین می افتند، بلکه خیلی از آنها اصلاً به معمایی که ما در حال کار با آن هستیم تعلق ندارند.

۵) پوشیدگی ( حریم – خلوت)

وسایل ارتباطی جدی باعث شده اند تا افراد جامعه، حریم خصوصی و خلوت خود را به مقدار زیادی از دست بدهند، مساله پوشیدگی یک مشکل اجتماعی در دریافت خبر یا اطلاعات از رسانه های جمعی سنتی نیست، یعنی در وسایل ارتباط سنتی ماهیت شخص برای عموم مطرح نیست و عضو شنونده هیچ چیز را درباره خودش در استفاده از رسانه آشکار نمی کند، اما این مساله در تکنولوژی های ارتباطی جدید اجتناب ناپذیر جلوه می کند. به عنوان مثال، مشکل حق مولف است که به وسیله تکنولوژی های جدید پدیدار می شود؛ به این معنا که با گسترش ماشین های چاپ یا زیراکس، حق مولف دیگر قابل وصول نیست.

حریم و مرزهای ملی و خصوصی کشورهای دیگر معنای خود را از دست داده اند. امواجی که ماهواره ها می فرستند هیچ گونه مرزی نمی شناسند و به همه گوشه کنارهای یک کشور و حتی داخل منازل رسوخ می کنند.

۶) عدم تمرکز یا تمکز زدایی

عدم تمرکز وضعیتی است که یک نظام اجتماعی در آن می تواند به طور وسیع، اعضای خود را در قدرت و کنترل سهیم کند و تصمیمات در سطح ملی و به صورت غیر متمرکز اتخاذ شود.

● تاثیر رسانه های نوین ارتباطی بر جوامع بشری

اثرات قابل توجه تکنولوژی های نوین ارتباطی برجوامع انسانی در بخش های اجتماعی،اقتصادی،روان شناسی و حقوقی را می توان به شرح ذیل توضیح داد:

▪ اثرات اجتماعی

۱) نداشتن قدرت جایگزینی: قبل از فوق رسانه ها، اگر چنانچه افراد جامعه به یکی از وسایل ارتباط جمعی دسترسی نداشتند، می توانستند نیازهای خود را با جایگزین کردن رسانه ای دیگر برطرف کنند، ولی با رشد تکنولوژی های نوین ارتباطی و ادغام چند رسانه با هم بر روی یک خط پیوسته، دیگر نمی توان رسانه ای را جایگزین این مجموعه کرد. نداشتن قدرت جایگزینی در صورتی که " فوق رسانه " در انحصار قدرت خاصی قرار بگیرد یک فاجعه بشری خواهد بود؛ زیرا اطلاعات در شبکه ای قرار می گیرد که هیچکس را از آن گریزی نیست و هیچکس نمی تواند بدیلی در برابرش بنهد.

۲) در عصر تکنولوژی های فوق رسانه ای، برخلاف دوران شفاهی و کهکشان گوتنبرگ که ارتباط از منبع پیام ( مانند نشریات، رادیو، تلویزیون، تلفن و تلگراف ) یکسویه بود و گیرنده پیام نمی توانست بازخور (Feed back ) داشته باشد، اکنون با ایجاد سیستم های نوین مانند تلفن تصویری و تله کنفرانس، امکان ارتباط جمعی دوسویه فراهم شده است. بزرگراه های اطلاعاتی، همچنین نوعی بازگشت به ویژگی های ارتباطات فردی با واسطه را فراهم کرده اند.

۳) ضرورت ادامه حیات " دروازه بانان خبر" در سیستم " مولتی مدیا و اینترنت " جهت گزینش اطلاعات و در اختیار مشتریان قراردادن، چون صاحبان کامپیوترها نمی توانند بنشینند و از میان میلیاردها اطلاعات آنچه را که می خواهند انتخاب کنند به نظر می رسد رسالت خبرنگاران در آینده، کمک به مشتریان اینترنت باشد. از این رو، صاحبان اندیشه های ارتباطی، اهمیت می یابند و لازم است در جهان سوم به جای تربیت پزشک، به تربیت متخصصان ارتباطات بیشتر اهمیت داده شود.

▪ اثرات اقتصادی

۱) تسلط صاحبان وسایل ارتباط جمعی بر جامعه ای که انحصارات بر آن حاکم است به جای تسلط نخبگان. به قول " سی.رایت میلز" قبلاً نخبگان حاکم بودند و صاحبان وسایل ارتباط جمعی، رابط آنها با جامعه بودند. ولی اکنون برخلاف نظر میلز، صاحبان رسانه ها دیگر واسطه نیستند، که خود عین قدرتند بی هیچ واسطه و حجابی.

۲) واگذاری مالکیت رسانه ها به بخش خصوصی و ارائه تز خصوصی سازی در کشورهای درحال توسعه به منظور فروش انحصاری اطلاعات توسط صاحبان شبکه های ارتباطی انحصاری و تغییر برخی مفاهیم اقتصادی مانند: تغییر معیارهای رشد و توسعه- ثروت ملی به جای درآمد ملی – که اخیراً توسط بانک جهانی صورت گرفته.

۳) ادغام هرچه بیشتر انحصارات تبلیغاتی و افزایش سرمایه های کلان صاحبان ارتباط جمعی در دست کسانی چون" برلوسکونی در ایتالیا، بیل گیتس در" مایکروسافت"، تد ترنر در "سی.ان.ان" و رابرت مرداک در" استار تی.وی".

۴) جایگزینی خرید و فروش اطلاعات به جای خرید و فروش سهام کارخانجات و شرکت های چند ملیتی، به دلیل نیاز مدیریت ها در کشورهای در حال توسعه به اطلاعات.

۵) افزایش سرسام آور اطلاعات بشری حاصل از ماهواره های زمین شناسی، و جاسوسی

۶) سرریز شدن اطلاعات به دلیل رشد روزافزون اطلاعات و دشواری روزافزون دسته بندی اطلاعات و ارقام جهت استفاده مطلوب، به دلیل ترافیک سنگین داده ها در بزرگراه های اطلاعاتی، بسیاری از اطلاعات حاصل از تکنولوژی های نوین ارتباطی دست نخورده باقی می مانند. اگر روزی بشر، مشکل نداشتن اطلاعات را پیش رو داشت، حالا از مشکل عدم توانایی جهت استفاده از سیل بی امان اطلاعات رنج می برد.

▪ اثرات سیاسی

۱) تحولات سیاسی ناشی از گسترش وسایل ارتباط جمعی با گسترش حیطه عمل رسانه های جمعی، امکان دخالت در جهت دهی رویدادهای سیاسی توسط صاحبان رسانه ها بیشتر شده است. به عنوان نمونه، رویدادهای چین و تظاهرات سیاسی دانشجویان در میدان " تیان یان مین " و نحوه پوشش خبری " جنگ خلیج فارس" توسط رسانه های غرب و یا پوشش خبری تظاهرات سیاهپوستان در ماه اکتبر ۱۹۹۵ در برابر کاخ سفید را می توان نام برد که در هر یک از این رویدادهای بزرگ سیاسی جهان، شبکه های تلویزیونی ماهواره ای همچون شبکه سی.ان.ان افکار عمومی جهان را در شناخت این رویدادها به نفع کاخ سفید ساماندهی کردند.

۲) کاهش اقتدار چهره های سیاسی و دولت ها، زایل شدن اسطوره مردان قدرتمند، به دلیل اطلاع مردم از زوایای مختلف زندگی معمولی آنها، اندیشه های سیاسی شان، شکست ها و خلاصه عادی شدن رفتارهای آنان توسط دوربین های خبری و وسایل ارتباط جمعی. اگر روزی مردان سیاسی در پشت اتاق های دربسته تصمیمات سیاسی را اخذ و یا دور از چشم مردم عادی زد و بند داشتند، اکنون به دلیل افزایش آگاهی عمومی، دست آنها رو شده است و دیگر آن حالت اسطوره ای را ندارند. دیگر هاله ای از اوهام پیرامون شخصیت آنها نیست. حتی در کشورهای جهان سوم نیز حجاب پیشین، که واسطه ای میان مردم عادی و صاحبان قدرت بود از میان رفته است.

▪ اثرات حقوقی

در هم ریختن قواعد حقوقی و پدیدار شدن آسیب های جدید اجتماعی؛ ازنظرحقوقی نیز به دلیل عدم تسلط دولت ها بر بزرگراه های اطلاعاتی و احتمال سرقت، دزدی، قتل و موارد دیگر جرایم فردی، نیاز به فصل تازه ای در حقوق بین المللی دارد که کار تدوین آن با توجه به ضعف مفرط سازمان های بین المللی کنونی بسیار دشوار به نظر می رسد. به عنوان مثال، نشریه " ال پائیس" خبر داد که : یک نوجوان توانسته است با استفاده از اطلاعات کسب شده از شبکه اینترنت، بمب ناپالم بسازد.

همچنین بازار تولید نرم افزارهای تقلبی رو به افزایش نهاده است، به نحوی که در حال حاضر ۹۶ درصد نرم افزارهای خاورمیانه تقلبی و غیرمجاز است.و این موضوع ضرورت تصویب برخی میثاق ها و معاهدات را میان دولت ها در آینده ایجاب می کند.

▪ اثرات روانی

۱) تنهایی انسان در جهان اطلاعات و ادامه فردگرایی شدید. به دلیل امکانی که تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی در خصوص کار در خانه ( Home working ) برای انسانها پدید می آورند دیگر نیازی نیست که فرد از خانه خارج شود و در محیط اجتماعی ضمن انجام کارهای روزمره از ارتباطات چهره به چهره و اجتماعی استفاده کند و نیازهای اجتماعی و قدر و منزلتی که مازلو بدان اشاره کرده برآورده شوند، در نتیجه افراد به دلیل خصلت انسانی و اجتماعی خود در دراز مدت و در صورت تداوم دائمی چنین شرایطی به تدریج دچار افسردگی های روحی و روانی شده ، احساس خلا و... میکنند، که نهایتاً این امر می تواند سلامت روحی و جسمی افراد جامعه را به مخاطره اندازد که تبعات آن نه تنها فردی بلکه اجتماعی خواهد بود. ( به عنوان مثال افراد می تواند قبوض خود را از طریق رایانه پرداخت نمایند و یا نویسندگان می توانند از درون منزل، مطالب خود را به تحریریه بفرستند، تحریریه ای که دیگر وجود ندارد، چرا که حتی صفحه روزنامه نیز روی شبکه های ارتباطی بسته می شود، اصلاً روزنامه ای منتشر نمی شود، ولی روزنامه خرید و فروش می شود، البته نه در بازار بلکه در منازل و از طریق رایانه های خانگی)

۲) صنعتی شدن هنر: بیم آن می رود که خلاقیت های هنری انسانی جایش را به طرح های پیچیده کامپیوتری بدهد. اکنون طرح های کامپیوتری با قابلیت های بالا، جایگزین نقاشی سنتی می شود که فاقد احساسات صادقانه نقاشان سنتی است." میلان کوندرا" در مقاله تحلیلی " رمان و اروپا" می نویسد: " این ایده ها که در کامپیوترها نوشته می شوند که تمامی اندیشه اصیل و فردی را در هم کوبد و بدین ترتیب، رشد جوهر فرهنگ اروپایی عصر جدید را مانع شود.

۳) سرگشتگی انسان به دلیل حجم انبوه و تراکم اطلاعات

● پایان سخن

همانطور که در ابتدای این مقاله آمد، ما درعصری زندگی می کنیم که انفجار اطلاعات در آن اجتناب ناپذیر است و وقوع " جامعه اطلاعاتی"، گسترش تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی، با تمامی پیامدهای مثبت و منفی اش در حال تکوین است.

افزایش کنترل استفاده کنندگان ( افراد) که با فناوری های جدید پدید می آید، می تواند این اثر مفید را داشته باشد که در امر انفجار اطلاعات اختیارات بیشتری به استفاده کننده بدهد. این اختیارات به استفاده کنندگان کمک می کند با تراکم اطلاعات یا تاخیر معنی (Meaning lag ) مقابله کنند. استفاده کنندگان با گزینشگری بیشتر می توانند کنترل بیشتری بر جریان اطلاعات داشته باشند. هر کس می تواند اطلاعات مورد نیاز را گزینش کرده و بقیه را حذف کند. شخص می تواند به جای اینکه زیر سیل قطعات معماهایی که بسیاری از آنها نادرست هستند غرق شود، قطعه ای را درخواست کند که به آن نیاز دارد.

فناوری جدید ممکن است مستلزم ایجاد مشاغل جدید نیز باشد؛ یعنی راهنمایانی که در مسیر بیابانی الکترونیک به ما کمک می کنند. این افراد به استفاده کنندگان کمک می کنند تا اطلاعات را دسته بندی و جدا کرده و از تراکم آن جلوگیری کنند. بعضی از این صاحبان مشاغل جدید ممکن است نوع توسعه یافته کتابداران سنتی باشند، یعنی کارشناسانی که به افراد کمک می کنند، اطلاعات را پیدا کنند ولی این کار را از طریق سیستم های الکترونیکی اطلاعات انجام می دهند. دیگران ممکن است نوع جدیدی از ادغام کننده و ترکیب کننده اطلاعات باشند، یعنی کسانی که تکه های کوچک اطلاعات را به شیوه ای معنادار کنار هم می گذارند.

همچنین می توانیم انتظار داشته باشیم که بعضی از این کمک ها در پردازش اطلاعات، از خود رایانه به دست آید. روزی در آینده هنگامی که ما در حال استفاده از رایانه برای به دست آوردن اطلاعات هستیم، ممکن است با عاملی به کنش و واکنش بپردازیم که دستور ما را انجام دهد. عامل می تواند در حالی که ما خفته ایم کار ما را انجام دهد. مثلاً می تواند صدها بانک اطلاعاتی را در طول شب برای ما جستجو کند و روز بعد روزنامه ای شخصی را نشان دهد که فقط برای ما درست شده است. احتمال دارد عاملی در شبکه نیمه هوشمند ظاهر شود، به طوری که بتوانیم با او صحبت کنیم. یک هدف عمده عامل این خواهد بود که بازیافت رایانه ای اطلاعات را برای استفاده کننده هر چه بیشتر دوستانه سازد. اما شکل عامل چیزی نخواهد بود که بازیافت رایانه ای اطلاعات را برای استفاده کننده هر چه بیشتر دوستانه سازد. اما شکل عامل چیزی نخواهد بود که تصور کنیم خیلی هوشمند است؛ زیرا عامل اشتباه می کند.

بدیهی است اطمینانی وجود ندارد که این فناوری های جدید ارتباطی در دسترس همه قرار گیرد تا همه به طور برابر از آنها استفاده کنند. یک نگرانی این است که فناوری جدید، به علت گران بودن و این احتمال که افراد دارای تحصیلات بیشتر از آن استفاده کنند، به نوعی گسترش شکاف میان " داراهای اطلاعاتی" و "ندارهای اطلاعاتی" کمک می کند که نتیجه می تواند نوعی" شکاف آگاهی" باشد.

دیگر نتیجه فرعی نامطلوب گزینشگری عرضه شده با فناوری جدید این است که این فناوری افراد مخاطب را به جایی خواهد برد که خود را از اطلاعاتی که ممکن است به نظرشان ناخوشایند یا مخل آسایش بیاید، دور نمایند. شاید فرایندهای مواجهه گزینشی و درک گزینشی با فناوری جدید ارتباطی بیشتر شود. این امر می تواند نوعی از بحث آزاد را که یک جامعه آزاد نیاز به انجام آن دارد، به شدت کاهش دهد.

اما برای مقابله با نتایج منفی عصر اطلاعات، باید با آموزش و تربیت شهروندان آنان را به شکل و شیوه درست استفاده از رسانه های همگانی از رادیو و کامپیوتر تا تلویزیون و اینترنت آشنا کرد. به قول مک لوهان " تربیت عبارت از حفاظت شهروندان در برابر باران رادیواکتیو رسانه هاست". یکی از راه های مقابله با این خطر آن است که شنوندگان و بینندگان رسانه های همگانی خود در تولید یا انتخاب برنامه های این رسانه ها شرکت کنند.

در خصوص اخلال در روابط انسانی نیز آموزش این امر ضروریست که روابط الکترونیکی هرگز نمی تواند جایگزین روابط انسانی و چهره به چهره باشد، چرا که این ارتباط فاقد ابعاد انسانی، احساسی، عاطفی و... است؛ بنابراین اتکا بیش از حد به اینگونه ارتباط بدون رعایت حد اعتدال، هیچ سودی جز افسردگی و اختلال های روحی و روانی را برای اشخاص به همراه نخواهد داشت.

Home working، به معنای کار در انزوا، از راه کاهش تماس های اجتماعی واقعی به افزایش شیوع افسردگی، دلهره و فرسودگی های روانی کمک خواهد کرد. برخی پژوهشگران معتقدند که برای جبران این کمبود باید تماس های مجازی میان انسان ها را از راه کامپیوتر و تلویزیون گسترش داد؛ اما این روابط به طور قطع نمی توانند جایگزین ارتباطات زنده شوند. بنابراین تقویت روابط اجتماعی و برقراری ارتباطات انسانی از نوع چهره به چهره می تواند از بروز آسیب های روحی و روانی عصر اطلاعات به میزان قابل توجهی بکاهد.

در مورد مقابله با انباشت اطلاعاتی نیز، آموزشهای اصولی و تقویت سواد سایبرنتیکی که توانایی انسان در جستجو و دریافت اطلاعات و تشخیص سره از ناسره را تقویت می کند، می تواند راه حل مطمئنی باشد.

پروانه پیشنمازی

منابع:

نظریه های ارتباطات، ورنر سورین و جیمز تانکارد، ترجمه: دکتر علیرضا دهقان، تهران ،انتشارات دانشگاه تهران،۱۳۸۲.

رسانه های همگانی و دوران اطلاعات، دکتر عباس طاهری، تهران: انتشارات پویند، ۱۳۷۹.

ارتباطات انسانی( جلد اول)، دکتر علی اکبر فرهنگی، تهران:موسسه خدمات فرهنگی رسا، ۱۳۷۹.

اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی ( جلد یکم)، دکتر کاظم معتمد نژاد، انتشارات مرکز پژوهشهای ارتباطات، ۱۳۸۲.

" کسب اطلاعات تا حد مرگ"، مصاحبه با نیل پستمن، ترجمه آرش برومند، تهران تابستان ۱۳۷۳، کتاب توسعه، شماره ۷.

زندگی در عیش، مردن در خوشی، نیل پستمن،تهران ۱۳۷۳، انتشارات سروش.

" رویارویی تمدن ها، ساموئل هانتیگتون، ترجمه مجتبی امیری، مجله اطلاعات اقتصادی – سیاسی، شماره های ۶۹-۷۰، خرداد و تیر ۱۳۷۲.

" رویارویی تمدن ها، هانتیگتون و منتقدانش"، ترجمه مجتبی امیری، مجله اطلاعات اقتصادی – سیاسی، شماره های ۷۳-۷۴.

کنترل فرهنگ، ادوارد برمن، ترجمه دکتر حمید الیاسی، تهران ، نشر نی، ۱۳۷۳.

" پایان تاریخ"، فرانسیس فوکویاما، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره های ۴۹-۵۰.

" تکنولوژی های ارتباطی و رسانه های نوین در جامعه"، اپورت.ام.راجرز، ترجمه سیما و احمد جعفری چمازکتی، روزنامه قدس، مشهد. ۲۵ آذر ۱۳۷۲، شماره ۱۷۳۱، ص ۵ و روزنامه اطلاعات ۳۰ اردیبهشت ۱۳۷۴.

" تکنولوژی های نوین ارتباطی و انسان معاصر". مجله سنجش، شماره ۶، سال دوم، ۱۳۷۴.

هنر رمان، میلان کوندرا، ترجمه پرویز همایون پور، تهران، نشر گفتار، ۱۳۶۸.

" انقلاب اطلاعاتی؛ پیامدهای پیدا و پنهان"، دونالد چتفیلد، ترجمه فرزین قریشی ، روزنامه همشهری، ۱۰ تیر ۱۳۷۴.

نظریه های جامعه اطلاعاتی، مارک وبستر، ترجمه اسماعیل قدیمی، تهران، انتشارات قصیده سرا، ۱۳۸۰.

عصر اطلاعات ( جلد دوم)، مانوئل کاستلز، ترجمه احمد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران انتشارات: طرح نو.۱۳۸۰.

" جامعه اطلاعاتی؛ چند دیدگاه بنیادی"، دکتر یونس شکرخواه، فصلنامه رسانه، شماره ۶۲، تابستان ۱۳۸۴.

" چیستی جامعه اطلاعاتی"، یونجی ماسودا، ترجمه دکتر سید محمد مهدی زاده، فصلنامه رسانه، شماره ۶۲، تابستان ۱۳۸۴.

" رسانه های جدید و جامعه اطلاعاتی، نیک استیونسن، ترجمه پیروز ایزدی. فصلنامه رسانه، شماره ۶۲، تابستان ۱۳۸۴.

" تکنولوژی های نوین؛ توسعه یا انحطاط"، دکتر امید مسعودی، فصلنامه رسانه، شماره ۴، زمستان
بعدى 2 1 قبلى
شما در حال مطالعه صفحه 2 از یک مقاله 2 صفحه ای هستید. لطفا صفحات دیگر این مقاله را نیز مطالعه فرمایید.

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 177


بنیاد آینده‌نگری ایران



سه شنبه ۳۰ آبان ۱۳۹۶ - ۲۱ نوامبر ۲۰۱۷

انسان گلوبال

+ «انسان سالاری»، محور جامعه اطلاعاتی. 

+ از خانه‌های زیر آب تا تور گردشگری به مریخ! 

+ پیش‌بینی جزئیات زندگی انسان در دو قرن آینده. 

+ مهارت های زندگی در قرن بیست و یکم  آسیه مک دار

+ «گردشگری»صنعتی میلیارد دلاری و استوار بر پایه ی آینده نگری پیشینیانِ فرهیخته ی ما رضا بردستانی

+ سیستم های پیچیده و تفکر سیستمی (3) – بخش پایانی دکتر همایون مهمنش

+ زندگی ما و زندگی آنها  علی دادپی

+ سیستم های پیچیده و تفکر سیستمی (2) دکتر همایون مهمنش

+ سیستم های پیچیده و تفکر سیستمی (1) دکتر همایون مهمنش

+ پیش‌بینی آینده غیرممکن شده است فرانسیس فوکویاما

+ آیندگان ما را به‌سبب کدام خطای اخلاقی ملامت خواهند کرد؟ 

+ مقدمه‌ای برای همه آینده نگری‌ها/ ضروری‌ترین علمی که در کشور ما به آن بی‌اعتنایی می‌شود رضا داوری اردکانی

+ قدرت آینده مهدی صنعت‌جو

+ از عصر اطلاعات تا عصر مولكول. مترجم : فيروزه امين

+ تفاوت‌های حیرت‌انگیز فرزندان 

+ عجیب‌ترین قوانین ترافیکی دنیا> از جریمه خودروهای کثیف تا منع راندن خودروی مشکی در روزهای خاص 

+ فناوری‌های مورد استفاده در جنگ‌های آینده چه خواهند بود؟ 

+ موج فراصنعتی چه کسانی را خواهد برد هرمز پوررستمی

+ مدیریت استراتژیک پورتفولیو پروژه ها در هلدینگها و سازمانهای بزرگ  

+ ضرورت آینده پژوهی و نگاه به آینده به عنوان نقش برجسته روابط عمومی نوین 

+ تکنولوژی علیه تبعیض اندرو فینبرگ

+ آیا فکرعبور جایگزین رمز عبور می شود​​​​​​​ سید محمد باقر نوربخش

+ جامعه اطلاعاتی, دگرگونی تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و تحول در روابط انسانی۲ 

+ جامعه اطلاعاتی, دگرگونی تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و تحول در روابط انسانی 

+ نمایش زندگی اجتماعی در جامعه اطلاعاتی  مانا سرایی

+ سخنرانی بیل گیتس درباره بیماری‌های فراگیر، بهداشت جهانی و حملات بیولوژیکی حمیدرضا تائبی

+ آینده نگری استر اتژی فناوری اطلاعات دکتر امین گلستانی

+ روندهای علم و فناوری در سال 2017 حمدرضا میرزایی

+ دو گروه از جوانان در برابر « قانون کار » ونسا پینتو برگردان سعید جوادزاده امینی

+ اندیشیدن به آینده نظریه اجتماعی: آری به جامعه‌شناسی محمدرضا مهدیزاده

+ نقش جامعه اطلاعاتی در تحولات فرهنگی 

+ تحلیل اقتصادی آزادی دکتر محسن رنانی

+ آیا در کارها حضور بشر لازم است؟ 

+ آینده‎پذیری: چالش اساسی آینده‎پژوهی در جهان در حال توسعه. 

+ اثرات اقتصادی جامعه اطلاعاتی در جهان 

+ چگونه انسان‌ها از صد درصد توانایی مغز خود استفاده می‌کنند حمیدرضا تائبی

+ آیا اینترنت اشیا ما را به ابر انسان تبدیل خواهد کرد؟ حمیدرضا تائبی

+ آیا سیاست می تواند از قرن 21 جان سالم به در ببرد؟. کنت میناگ

+ آینده، اکنون است ـ بخش اول آرش بصیرت

+ آینده، اکنون است ـ بخش دوم آرش بصیرت

+ سیاست‌گذاران همه کشورها خواهد بود. 

+ جهانی شدن و آموزش و پرورش 

+ دهکده ی جهانی علی خسروجردی

+ تاثیر فناوری اطلاعات بر سازمان، جامعه و فرد. 

+ آینده نگري استراتژیک مائده صداقت

+ پرسه زنی در خیابان های مجازی. داوود پنهانی

+ جهان را در 15 سال آینده چگونه می‌بینیم؟  علی نصری

+ خانواده‌های فراملی  لورتا بالداسار ، مجلیا کیلکی، لورا مرلا و رائلن وایلدینگ

+ چالش‌های دموکراسی در عصر جهانی شدن حیدرعلی مسعودی و سمانه خان‌بیگی

+ ﭼﺸﻢ اﻧﺪاز و آﻳﻨﺪه ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در اﻳﺮان 

+ آینده‌ی حکومت‌داری در عصر اطلاعات جان پری بارلو

+ کار آفرینی در عصر اطلاعات وارتباطات 

+ مبحث زمان و مکان در اندیشه ی گیدنز محمد حسن شربتیان

+ استفاده از انواع تکنیک‌های توسعه خلاقیت گروهی 

+ انسان فردا : در جست وجوي ناكجاآباد وحيد شامخي

+ شخصیت فرد، سرنوشت او را رقم می‌زند محمود سریع القلم

+ دولت و نسخه جهانی شدن فرنود حسني

+ جهانی شدن و آموزش و پرورش:.حرکت به سوی شبکه های نوین ارتباطی سعید مذبوحی - مصطفی زارعی

+ فضاي سایبر به معناي فضاي گسترده ارتباطی 

+ پویایی فرهنگی جهانی شدن، اسطوره‌های فرهنگی جهانی شدن رامین مسعودی

+ جهاني شدن و مديريت راهبردي منابع انساني. 

+ مطالعات و روشهاي آینده شناسی مهرداد تقوي گیلانی ؛ دکتر محمد باقر غفرانی

+ آینده روزنامه نگاری علمی در عصر دیجیتال شارون دان وودی 2 مترجم: بهاره صفوی

+ نقش نظريه شهر خلاق1 در پويش اقتصاد فرهنگي و زندگی شهری حجت الله حاجی حسینی 2 حسن اشتری 3 حافظ مهدنژاد

+ تاثیر جامعه اطلاعاتی بر انسجام اجتماعی. 

+ فراهوش و جهان غيرقابل پيش‌بيني مرادزاده

+ انقلاب در نقشهای اجتماعی الوین تاقلر

+ مزیت‌های جهانی شدن رسانه‌ها 

+ نظريه دگرگوني جهاني (بررسي نظريه ديويد هلد، آنتوني مك گرو و ديگران): 

+ موافقان و مخالفان جهانی شدن 

+ جهانی شدن و نگرانی‌های ناشی از فقر و نابرابری مبحثی است که بیش از هر موضوع دیگری مورد توجه محافل قرار گرفته است. مترجم: مریم صدیق زنده

+ جهانی شدن فرهنگ 

+ عصر مدیران- 

+ رقابت جهانی در قرن ۲۱ مصطفی مؤمنی

+ آینده نگاری علم و فناوری (تجربه کشور چک) سیدعلی اکبر عظیمی

+ جهان در سال ۲۰۵۰ میلادی 

+ اندیشه‌های ما صرف گذشته و حال شده و به آینده توجهی نکرده‌ایم 

+ یکپارچگی جهانی یک واقعیت است! 

+ علوم انسانی چه نقشی در آینده خواهد داشت؟ 

+ آرامگاه سیاسی تافلر

+ اندیشه‌های پیتر سنگه 

+ این فضای جدید تعادل انسانی را برهم زده است. 

+ گلوبالیسم یا جهانی شدن.  فیاض نجیمی بهرمان

+ جهان در سال 2050 چه شکلی خواهد بود 

+ بنيان هاي آينده پژوهي مدرن چيستي و چرايي مطالعات آينده 

+ شهرهایی برای فردا دکتر حسین محمدپور زرندی

+ سه نسل شبکه اجتماعی، حضور همزمان در کشورهای غیرپیشرفته: مورد ایران دکتر مهدی محسنیان راد

+ فضائل اخلاقی و مدیر قرن بیست و یکم 

+ تحقق هدف آینده پژوهی با استفاده از تفکر سیستمی آریو

+ مسئله رهبری سیاسی پل کندی

+ جامعه اطلاعاتی و توسعه. دکتر سید وحید عقیلی /علی یعقوبی

+ فروپاشی اتحادیه ها و دولت هاي ملی دکتر بهرام نوازنی

+ جایگاه ایران در جامعه اطلاعاتی جهانی 

+ رابطه میان پیشرفت فناوری اطلاعات و تکمیل جهانی شدن ذبیح الله تجری غریب آبادی

+ روستائیان چین، در دوراهی بین برداشت محصول و اینترنت مارتن بولار برگردان شهباز نخعی

+ نیاز اقتصاد ایران به جهانی‌شدن در گفتاری از محمود سریع‌القلم : حسرت توسعه  دکتر محمود سریع‌القلم

+ تصور جهان در ۱۵۰ سال آینده 

+ اهداف و راهکارهاي آینده نگاري در امر آموزش حمید سلیمانی مهر ، محمد هوشیار افین

+ به سوی جامعه اطلاعاتی- یزدان محمدبیگی

+ . 



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995