Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


آینده‎پذیری: چالش اساسی آینده‎پژوهی در جهان در حال توسعه.

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[16 Dec 2016]   [ ]

آینده‎پذیری: چالش اساسی آینده‎پژوهی در جهان در حال توسعهمی‎گویند هنگامی که لئوناردو داوینچی، هنرمند و مخترع مشهور ایتالیایی ایده‎ی کالبدشکافی اجساد مردگان را با دوستانش که حتا تعدادی از آنها شاگردان خودش بودند، مطرح ساخت؛ همگی گریختند و او با ایده‎ی کالبدشکافی بدن انسان تنها ماند!
سال‎ها طول کشید تا دانش پزشکی سر انجام به ارزش ایده‎ی داوینچی پی برد، اما همواره این پرسش مطرح بوده است که چرا این ایده در زمان خود درک نشد و از آن قدردانی نگردید؟ آیا داوینچی جلوتر از زمان خودش حرکت می‎کرد یا آن‎ که دوستانش در گذشته‎ای زندگی می‎کردند که به گمان آنها ”حال“ پنداشته می‎شد؟! آیا امروز نیز ما می‎توانیم با اطمینان بگوییم که در زمان ”حال“ زندگی می‎کنیم؟!
به نظر می‎رسد آینده‎پژوهی معاصر در جهان در حال توسعه که پیش از این جهان سوم نامیده می شد، وضعیتی مشابه ایده‎ی اولیه کالبدشکافی در دوران لئوناردو داوینچی دارد. کوشش‎های شایان توجهی توسط آینده‎پژوهان در گوشه و کنار جهان صورت گرفته است، کنفرانس‎ها و رویدادهای علمی متعددی در ارتباط با آینده‏پژوهی برگزار گردیده و حتا دوره‎های آموزشی کوتاه و بلند مدت بسیاری در برخی دانشگاه‎ها ایجاد و راه‎اندازی گردیده است؛ حتا ادبیات و دانش قابل توجهی توسط آینده‎پژوهان تولید شده است، اما وقتی دانش یا هنر آینده‎پژوهی می‎خواهد وارد ابعاد کاربردی و پیاده‎سازی در حوزه‎های اجتماعی شود، با موانع و چالش‎های گوناگونی روبه‎رو می‎شود.
در یک جمع‎بندی از این موانع می‎توان عوامل گوناگون فرهنگی، منطقه‎ای و جغرافیایی، اجتماعی، اقتصادی و ... را شناسایی نمود، اما مهمتر از همه با یک عامل شناختی و ادراکی روبه‎رو هستیم و آن اصل پذیرش آینده یا به اصطلاح ”آینده‎پذیری“ (Futurability) است. منظور از آینده‎پذیری وجود استعداد، شناخت و درک لازم در میان شهروندان یک جامعه برای ”پذیرش آینده“ و به بیان بهتر استقبال از آینده است.
منظور از استقبال از آینده، مشایعت گذشته و خداحافظی با آن است. زمان با سرعت بسیاری رو به آینده در حال حرکت است و گرفتار شدن در چنگال گذشته تنها سبب غفلت از آینده و آنچه که در پیش است، می‎شود. یادآوری این نکته ضروری است که حتا در مکاتب معنوی نیز نگرش مثبتی به آینده وجود دارد. آموزه‎هایی مانند منجی گرایی، معاد یا آخرت، صلح سراسری و محبت عمومی و دیگر آموزه‎ها یا فضایل اخلاقی همگی تعالیمی هستند که با نگاه به آینده مطرح شده‎اند. آینده‎ی بشریت برای همگان اهمیت دارد.
دانش آینده‎پژوهی به جهان فناوری نیز گام گذاشته است و تمامی کوشش خود را با بهره گیری از فنونی نظیر ”ارزیابی فناوری“ (Technology Assessment) صرف ایجاد موقعیت‎های بهتر برای زندگی، سلامتی و بقای انسان در محیط ناآرام و متلاطم کنونی جهان کرده است. آینده‎پژوهان نقش قابل توجهی را برای ”فناوری” به منظور ساختن جهان آینده قایل هستند و با ترسیم آینده مطلوب و مرجح برای جوامع انسانی در پی استقرار الگوهای مناسبتری از حیات فردی و اجتماعی هستند. ایجاد بسترهای مناسب است که این آینده‎های بدیل را به واقعیت‎هایی عینی و ملموس تبدیل می‎نمایند، و الا هیچ آینده‎پژوهی بدون ایجاد شرایط لازم نمی‎تواند ایده‎ها و اندیشه‎های خود را پیرامون آینده محقق سازد.
نوآوری، تفکر خلاق، ایده‎پردازی و دیگر توانمندی‎های ذهنی همگی در خدمت فرایندی قرار می‎گیرند که هدف آن ایجاد شرایط بهتر برای فعالیت و زندگی نسل‎های کنونی و بعدی انسان بر روی کره خاکی زمین (و شاید کرات دیگر) در آینده است. با این وجود، به دلیل آن که آینده سرشار از رویدادها و احتمالاتی است که شناسایی و پیش‎بینی تمامی آن‎ها آن هم به صورت کاملاً دقیق وجود ندارد، برخی افراد که دیدگاه‎های مشکل پسند یا کمال گرا (Perfectionist) دارند، با دیده‎ی شک و تردید به این دانش نوین می‎نگرند.
نکته‎ای که هنوز برای بسیاری روشن نشده این است که وقتی از مقوله آینده‎نگری و پیش‎بینی آینده سخن به میان می‎آید، باور عمومی به این پندار گرایش می‎یابد که آینده پژوهان نیز مانند طالع بینان یا فالگیران می توانند به پیش بینی آینده و امور آن بپردازند، حال آنکه واقعیت کاملاً متفاوت از این است. هیچ آینده پژوهی تا کنون ادعا نکرده است که می تواند آینده را به درستی و بی هیچ کم و کاست یا اختلافی پیش بینی کند، بلکه آینده پژوهان آینده‎های ممکن در ارتباط با یک رویداد یا پدیده را در قالب سناریوها، چشم اندازها و تصاویر بزرگی از آینده ترسیم می کنند که رسیدن به هر یک از آنها را منوط به طی شدن فرایندی خاص و ایجاد شرایطی ویژه می دانند.
از این رو آینده پژوهی کوششی برای رسیدن به آینده است (که مانند هر کوشش دیگری امکان و احتمال بروز خطا و اشتباه در آن وجود دارد)، نه گمانه زنی دقیق و خطاناپذیر آینده.
از آن جایی که خلق تصاویر آینده به دلیل بعد زمانی با زمان حاضر در برگیرنده عناصری است که گاهی دور از تصور ما هستند، آینده پژوهان به ویژه آنان که تمرکز خود را برفناوری معطوف ساخته‎اند اغلب به خیالبافی و غرق بودن در اوهام و تخیلات متهم می شوند. به تصاویر ارایه شده برای آینده توسط آنها به دیده‎ای از شک و تردید و حتا تمسخر نگریسته می شود و عموم مردم اعتقاد یا باور چندانی به این تصویرها ندارند چرا که آنها را زاییده تصورات برخی از افراد خیال پرست و توهم زده می دانند.
حال آن که تصور و تخیل مادر بسیاری از نوآوری‎ها و اختراعات بوده است. اگر تخیل وجود نداشت شاید امروز چیزی به نام هواپیما وجود نداشت و انسانها هیچگاه نمی توانستند تصور کنند که مانند پرندگان در آسمان به پرواز در آیند. یا اگر تخیل وجو نداشت شاید گراهام بل نمی توانست چیزی به نام تلفن را اختراع کند و سبب ارتباط میلیونها نفر ردر سراسر جهان شود. بنا براین به قول انیشتن که خود از بزرگترین فیزیکدانان جهان معاصر بود، تخیل از علم بالاتر است.
بر این اساس می‎توان جایگاه خاصی را برای تخیل در آینده‎نگری فناوری در نظر گرفت. بدون تصور و تخیل اختراعاتی که تا کنون پدید آمده‎اند‏، هیچگاه بروز نمی یافتند و از ظاهر شدن اختراعات آینده نیز محروم می ماندیم. حال می توان گفت بخشی از مفهوم آینده‎پذیری که پیشتر به آن اشاره شد در ارتباط با همین تخیل و تصور است. اگر افراد یک جامعه ظرفیت پذیرش تخیلات و تصورات بیشتری را در مخیله خود پدید آورند، در حقیقت به نوآوری ها و اختراعات بیشتری خوش آمد گفته اند.
هر عقل سلیمی می پذیرد که تخیل خلاق و سازنده متفاوت از خیالبافی است. تخیل سازنده سبب ظاهر شدن استعداد و نبوغ انسانی در قالب نوآوری‎ها و اختراعات می گردد، حال آن که خیالبافی دستاوردی جز اتلاف عمر و وقت انسان ندارد و فرد خیال‎زده را به شخصی بیهوده و بی ثمر برای خود و جامعه تبدیل می کند، چیزی که اغلب از آن با اصطلاح ”انگل جامعه“ یاد می شود. بدین ترتیب برای آن که بتوانیم آینده پذیری را در یک جامعه افزایش دهیم باید ظرفیت های تخیل و تصور پذیری افراد آن جامعه را بالا ببریم.
نکته‎ای که در این میان بسیار جالب و در خور توجه به نظر می رسد این است که تقریباً هیچ فردی را نمی توان یافت که از شندیدن داستان یا افسانه ناراحت شود یا آن را دوست نداشته باشد. با وجود آن که تقریباً همگان هنگام شنیدن یک داستان به تخیلی یا اسطوره‎ای بودن عناصر آن اذعان و آگاهی دارند، اما باز هم با تمامی علاقه به آن گوش می‎دهند و از شنیدن آن لذت می‎برند.
اما هنگامی که نوبت به تعریف داستانی از آینده می رسد، بلادرنگ ابروان شنونده ها در هم گره می خورد و با اخم یا نگاه تردیدآمیز سخنان گوینده را گوش می دهند. اگر چه رمان های علمی – تخیلی یا به اصطلاح (Science-Fiction) توانسته‎اند مخاطبان خود را در میان جوامع مختلف بیایند، اما تعداد آنها در مقایسه با رمان‎های گذشته پرداز آنقدر اندک است که تقریباً به حساب نمی‎آید.
شاید موفقیت گذشته‎پردازی و پیشی گرفتن آن از آینده‎پردازی را بتوان در یافتن تصاویری از گذشته در ذهن افراد دانست و این که اشخاص هنگامی که مطلبی را می شنوند ناخودآگاه آن را با تصاویر موجود در حافظه خود مطابقت می دهند تا تصویری مشابه آن بیابند، اما چون انسان‎ها در حالت عادی هیچ تصویری از آینده ندارند، قادر به انجام این کار نیستند. این در حالی است که بنا بر مطالعه گروهی از دانشمندان فرایندی که در مغز انسان هنگام تفکر و اندیشه پیرامون آینده صورت می‎گیرد، دقیقاً همان فرایندی است که در هنگام گذشته اندیشی در مغز و ذهن آدمی روی می‎دهد.
به تازگی مطلب کوتاه و جالبی را در همین خصوص ترجمه کرده‎ام و امیدوارم بتوانم به زودی آن را روی همین وبلاگ قرار دهم اما تا آن هنگام یک نکته را از یاد نبریم و آن این که دانه‎های آینده برای جوانه زدن در مزرعه آینده اندیشی نیاز به نور و آفتاب آینده پذیری دارند، پس بیایید با تاباندن نور آینده‎پذیری سر برآوردن آنها را به تماشا بنشینیم.

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 80


بنیاد آینده‌نگری ایران



پنجشنبه ۲۶ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۷ اوت ۲۰۱۷

انسان گلوبال

+ پیش‌بینی آینده غیرممکن شده است فرانسیس فوکویاما

+ قدرت آینده مهدی صنعت‌جو

+ از عصر اطلاعات تا عصر مولكول. مترجم : فيروزه امين

+ تفاوت‌های حیرت‌انگیز فرزندان 

+ عجیب‌ترین قوانین ترافیکی دنیا> از جریمه خودروهای کثیف تا منع راندن خودروی مشکی در روزهای خاص 

+ فناوری‌های مورد استفاده در جنگ‌های آینده چه خواهند بود؟ 

+ موج فراصنعتی چه کسانی را خواهد برد هرمز پوررستمی

+ مدیریت استراتژیک پورتفولیو پروژه ها در هلدینگها و سازمانهای بزرگ  

+ ضرورت آینده پژوهی و نگاه به آینده به عنوان نقش برجسته روابط عمومی نوین 

+ تکنولوژی علیه تبعیض اندرو فینبرگ

+ آیا فکرعبور جایگزین رمز عبور می شود​​​​​​​ سید محمد باقر نوربخش

+ جامعه اطلاعاتی, دگرگونی تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و تحول در روابط انسانی۲ 

+ جامعه اطلاعاتی, دگرگونی تکنولوژی های نوین ارتباطی و اطلاعاتی و تحول در روابط انسانی 

+ نمایش زندگی اجتماعی در جامعه اطلاعاتی  مانا سرایی

+ سخنرانی بیل گیتس درباره بیماری‌های فراگیر، بهداشت جهانی و حملات بیولوژیکی حمیدرضا تائبی

+ آینده نگری استر اتژی فناوری اطلاعات دکتر امین گلستانی

+ روندهای علم و فناوری در سال 2017 حمدرضا میرزایی

+ دو گروه از جوانان در برابر « قانون کار » ونسا پینتو برگردان سعید جوادزاده امینی

+ اندیشیدن به آینده نظریه اجتماعی: آری به جامعه‌شناسی محمدرضا مهدیزاده

+ نقش جامعه اطلاعاتی در تحولات فرهنگی 

+ تحلیل اقتصادی آزادی دکتر محسن رنانی

+ آیا در کارها حضور بشر لازم است؟ 

+ آینده‎پذیری: چالش اساسی آینده‎پژوهی در جهان در حال توسعه. 

+ اثرات اقتصادی جامعه اطلاعاتی در جهان 

+ چگونه انسان‌ها از صد درصد توانایی مغز خود استفاده می‌کنند حمیدرضا تائبی

+ آیا اینترنت اشیا ما را به ابر انسان تبدیل خواهد کرد؟ حمیدرضا تائبی

+ آیا سیاست می تواند از قرن 21 جان سالم به در ببرد؟. کنت میناگ

+ آینده، اکنون است ـ بخش اول آرش بصیرت

+ آینده، اکنون است ـ بخش دوم آرش بصیرت

+ سیاست‌گذاران همه کشورها خواهد بود. 

+ جهانی شدن و آموزش و پرورش 

+ دهکده ی جهانی علی خسروجردی

+ تاثیر فناوری اطلاعات بر سازمان، جامعه و فرد. 

+ آینده نگري استراتژیک مائده صداقت

+ پرسه زنی در خیابان های مجازی. داوود پنهانی

+ جهان را در 15 سال آینده چگونه می‌بینیم؟  علی نصری

+ خانواده‌های فراملی  لورتا بالداسار ، مجلیا کیلکی، لورا مرلا و رائلن وایلدینگ

+ چالش‌های دموکراسی در عصر جهانی شدن حیدرعلی مسعودی و سمانه خان‌بیگی

+ ﭼﺸﻢ اﻧﺪاز و آﻳﻨﺪه ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ در اﻳﺮان 

+ آینده‌ی حکومت‌داری در عصر اطلاعات جان پری بارلو

+ کار آفرینی در عصر اطلاعات وارتباطات 

+ مبحث زمان و مکان در اندیشه ی گیدنز محمد حسن شربتیان

+ استفاده از انواع تکنیک‌های توسعه خلاقیت گروهی 

+ انسان فردا : در جست وجوي ناكجاآباد وحيد شامخي

+ شخصیت فرد، سرنوشت او را رقم می‌زند محمود سریع القلم

+ دولت و نسخه جهانی شدن فرنود حسني

+ جهانی شدن و آموزش و پرورش:.حرکت به سوی شبکه های نوین ارتباطی سعید مذبوحی - مصطفی زارعی

+ فضاي سایبر به معناي فضاي گسترده ارتباطی 

+ پویایی فرهنگی جهانی شدن، اسطوره‌های فرهنگی جهانی شدن رامین مسعودی

+ جهاني شدن و مديريت راهبردي منابع انساني. 

+ مطالعات و روشهاي آینده شناسی مهرداد تقوي گیلانی ؛ دکتر محمد باقر غفرانی

+ آینده روزنامه نگاری علمی در عصر دیجیتال شارون دان وودی 2 مترجم: بهاره صفوی

+ نقش نظريه شهر خلاق1 در پويش اقتصاد فرهنگي و زندگی شهری حجت الله حاجی حسینی 2 حسن اشتری 3 حافظ مهدنژاد

+ تاثیر جامعه اطلاعاتی بر انسجام اجتماعی. 

+ فراهوش و جهان غيرقابل پيش‌بيني مرادزاده

+ انقلاب در نقشهای اجتماعی الوین تاقلر

+ مزیت‌های جهانی شدن رسانه‌ها 

+ نظريه دگرگوني جهاني (بررسي نظريه ديويد هلد، آنتوني مك گرو و ديگران): 

+ موافقان و مخالفان جهانی شدن 

+ جهانی شدن و نگرانی‌های ناشی از فقر و نابرابری مبحثی است که بیش از هر موضوع دیگری مورد توجه محافل قرار گرفته است. مترجم: مریم صدیق زنده

+ جهانی شدن فرهنگ 

+ عصر مدیران- 

+ رقابت جهانی در قرن ۲۱ مصطفی مؤمنی

+ آینده نگاری علم و فناوری (تجربه کشور چک) سیدعلی اکبر عظیمی

+ جهان در سال ۲۰۵۰ میلادی 

+ اندیشه‌های ما صرف گذشته و حال شده و به آینده توجهی نکرده‌ایم 

+ یکپارچگی جهانی یک واقعیت است! 

+ علوم انسانی چه نقشی در آینده خواهد داشت؟ 

+ آرامگاه سیاسی تافلر

+ اندیشه‌های پیتر سنگه 

+ این فضای جدید تعادل انسانی را برهم زده است. 

+ گلوبالیسم یا جهانی شدن.  فیاض نجیمی بهرمان

+ جهان در سال 2050 چه شکلی خواهد بود 

+ بنيان هاي آينده پژوهي مدرن چيستي و چرايي مطالعات آينده 

+ شهرهایی برای فردا دکتر حسین محمدپور زرندی

+ سه نسل شبکه اجتماعی، حضور همزمان در کشورهای غیرپیشرفته: مورد ایران دکتر مهدی محسنیان راد

+ فضائل اخلاقی و مدیر قرن بیست و یکم 

+ تحقق هدف آینده پژوهی با استفاده از تفکر سیستمی آریو

+ مسئله رهبری سیاسی پل کندی

+ جامعه اطلاعاتی و توسعه. دکتر سید وحید عقیلی /علی یعقوبی

+ فروپاشی اتحادیه ها و دولت هاي ملی دکتر بهرام نوازنی

+ جایگاه ایران در جامعه اطلاعاتی جهانی 

+ رابطه میان پیشرفت فناوری اطلاعات و تکمیل جهانی شدن ذبیح الله تجری غریب آبادی

+ روستائیان چین، در دوراهی بین برداشت محصول و اینترنت مارتن بولار برگردان شهباز نخعی

+ نیاز اقتصاد ایران به جهانی‌شدن در گفتاری از محمود سریع‌القلم : حسرت توسعه  دکتر محمود سریع‌القلم

+ تصور جهان در ۱۵۰ سال آینده 

+ اهداف و راهکارهاي آینده نگاري در امر آموزش حمید سلیمانی مهر ، محمد هوشیار افین

+ به سوی جامعه اطلاعاتی- یزدان محمدبیگی

+ . 

+ جهاني شدن و مديريت راهبردي منابع انساني 

+ تحلیل رابطه سبک زندگی با هویت فرهنگی جوانان شهر تبریز صمد عدل یپور

+ راسل اکاف و برنامه ریزی آینده ساز راسل اکاف

+ آیا زندگی جاودان به حقیقت بدل می شود؟! تحریریه‌ی بیگ بنگ

+ جهانی شدن و تحوّل ماهیت جنبشهای اجتماعی در جوامع غربی دکتر فرهاد دانش نیا -2 طیب هالسادات حسینی

+ شهروند آینده دكتر سیدفرهاد افتخارزاده

+ فکرنو، اندیشه نو، جھانی نو _ این شعار نیست ، واقعیتی است که من وتو از آن گریزمی کنیم. سئوال این است ایا با اندیشه ھای 2500 ،1400 ویا 100 اندی سال پیش می توان جھان نوکه ابزارآن ھوشمند تراز من و تو است ساخت؟  

+ گذار از انسان عاقل به شهروند‌ عقلانی دکترمحسن رنانی

+ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺩﺭ ﻳﮏ ﻗﺪﻣﻲ ﻣﺎ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻫﺸﺪﺍﺭ ﻣﻲﺩﻫﺪ ﻣﺮﺿﻴﻪ ﻓﺨﺮﺍﻳﻲ، ﺷﻬﺮﺯﺍﺩ ﻓﺘﺢﺍﻟﻬﻲﭘﻮﺭ

+ زمین در 500 سال آینده چه شکلی خواهد بود،؟ 

+ چرا از آينده نگاري حرف مي زنيم ؟ 



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995