Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


نفی نگاه صرفا اقتصادی برای‌ طرح‌ریزی سیاست صنعتی کشور

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[03 Feb 2015]   [ حمیدرضا رضایی]

تاکنون دو بار در دولت های هشتم (سال ۸۲) و دهم (سال ۹۲)، طرح هایی برای سیاست صنعتی کشور تدوین شده است که هر دو طرح، با تغییر دولت ها، اجرایی نشده اند. در ماههای اخیر هم دولت یازدهم در حال تدوین طرح جدیدی برای سیاست صنعتی کشور است.

 درسال ۱۳۸۲ برای اولین بار سند استراتژی توسعه صنعتی توسط گروهی به سرپرستی آقای مسعود نیلی تدوین و رونمایی شد. از آنجایی که بیشتر افراد این گروه را متخصصینی از رشته‌های اقتصاد تشکیل می‌دادند لذا انتظار می‌رفت که رویکرد اقتصادی این طرح که «سند سیاست صنعتی» نام داشت، بیشتر آشکار باشد که همین‌گونه نیز شد. در این یادداشت، به برخی از نکات مثبت و منفی این طرح اشاره خواهد شد و درنهایت جمع‌بندی نیز درباره این طرح ارائه می شود.
نگاه اجمالی به طرح
در بررسی اجمالی طرح، توجه به این نکته ضروری است که اگر در نحوه‌ سطح‌بندی‌ها، دقت و تلاش خوبی صورت گرفته است اما در طراحی گزینه‌ها برای آینده کشور، بیش‌ازحد به جداسازی عواملی می‌پردازد که باید آن‌ها را در ارتباط با هم دید و به‌صورت تفکیکی از هم به بررسی آن‌ها نپرداخت.
۱- بررسی استراتژی توسعه صنعتی در چهار سطح
• چگونگی سازمان‌دهی اراده سیاسی برای توسعه صنعتی
• سیاست‌های اقتصادی مربوط به توسعه صنعتی
• سیاست‌های کلان در سه حوزه: جهت‌گیری تکنولوژیک-جهت گیری سیاست‌های صنعتی-جهت گیری جغرافیایی
• سیاست‌های خرد صنعتی
۲- ترسیم آینده پیش روی کشور
در این سند سه گزینه زیر برای آینده کشور ترسیم‌شده است که عبارت‌اند از:
• ادامه روند موجود که باعث صنعت زدایی از کشور می‌شود
• صنعت حمایتی
• صنعت رقابت‌پذیر جهانی (این گزینه مطلوب تلقی شده است)

images (2)
هرچند این موضوع که بالاخره و بعد از مدت‌ها، دولت وقت توانست در سال ۱۳۸۲ برای اولین بار سندی برای توسعه صنعت کشور تدوین کند تا راه را برای اجرایی شدن سند نیز باز کرده باشد. اما پس از انتشار این سند، به تدوین‌کنندگان این طرح انتقادات زیادی وارد شد، البته این در حالی بود که بالاخره همیشه اولین‌ها با چالش‌های زیادی روبرو می‌شوند. نکته‌ی قابل‌توجه در این سند،«طراحی ساختار قوی و باثبات برای سیاست اقتصاد کلان» بود که در حول آن به موضوعات دیگری نظیر «شکوفایی اقتصادی ایران با ماندن در حاشیه اقتصاد جهانی به دست نمی‌آید»، «داشتن این دیدگاه که توسعه صنعتی یک مرحله از توسعه اقتصادی است نه یک بخش از آن»، «ادغام وزارت صنایع و بازرگانی»، «توجه به اهمیت، تدوین سیاست‌های رقابتی»، «اشاره به فراهم نبودن محیط کسب‌ و کار، بازارهای مالی، بازار کار، مالیات‌ها» و « توجه به تشکل‌های صنعتی» به‌خوبی اشاره‌شده است.
اما به نظر می‌رسید که عمده ترین اشکال وارد بر طرح این است که تدوین‌کنندگان طرح استراتژی صنعتی، اصل نگاهی است که به سیاست صنعتی داشته‌اند و صرفاً با مفاهیم اقتصاد کلان و نئوکلاسیک پایه‌ریزی شده است که باعث شده است به اصل مقوله‌ صنعت تمرکز دقیق و لازم را نداشته باشند. بنابراین با در نظر گرفتن چند متغیر اقتصادی مانند نرخ تورم، نرخ رشد صنعت و… به جریان سازی سیاست‌گذاری صنعتی بسنده کرده‌اند و این چارچوب‌بندی سبب شده است که بسیاری از شاخه‌ها و رگه‌های اصلی صنعت را نادیده یا کم‌اهمیت در نظر بگیرند.
نکته حائز اهمیت دیگر این است که تدوین‌کنندگان این طرح در حین نگارش آن به ادبیات و رخدادهای بین‌المللی روز سیاست صنعتی توجه ای نکرده‌اند و بنابراین از تجربه‌های مفید کشورهای شرقی و جنوب شرقی آسیا مانند کره جنوبی، تایوان و ژاپن بهره لازم را نبرده‌اند. با مطالعه روند سیاست‌گذاری صنعتی کشوری مانند کره جنوبی به این نتیجه می‌رسیم که با یک نگاه دقیق و کلی به صنعت و برنامه‌ریزی استراتژیک در بلندمدت می‌توان به یک رشد اقتصادی اعجاب‌انگیز دست‌یافت و این در وضعیتی برای این کشور‌ها اتفاق افتاده است که بسیاری از پایه‌های نظری اقتصاد نئوکلاسیک و نیز بسیاری از قوانین و راه‌کارهای سازمان‌های جهانی بزرگی همچون بانک جهانی توسط این کشور‌ها نادیده گرفته‌شده بود. به‌طوری‌که درنهایت این بانک جهانی بود که مجبور به پذیرش این سازوکار نو شد و از روند رو به رشد اقتصادی این کشورها استقبال و از آن به‌عنوان «معجزه‌ی آسیایی» یادکرد.
علاوه بر این‌ها این طرح مشکلات دیگری هم داشت که در ادامه به آنها اشاره می کنیم:
• بی‌توجهی به اصل «هدف‌گیری انتخابی»: ازآنجاکه این اصل اشاره به اولویت‌بندی صنایع دارد، لذا حکومت باید برای صنایع مختلف خود با توجه به ظرفیت‌های موجود و نیز بازار رقابتی آن صنعت به رتبه‌بندی و انتخاب گزینشی دست بزند. به‌عنوان‌مثال، کشور کره جنوبی برای مدت ۱۵ سال و با توجه به کار کارشناسی، اولویت اول خود را صنعت خودرو تعریف کرد و در این مدت با دخالت و نقش حمایتی دولت به یک نتیجه‌ی شگفت‌انگیز دست پیدا کرد به‌طوری حتی به بازار جهانی خودرو نیز راه یافت‌. به همین منوال کشور ژاپن نیز نمونه‌ی مناسبی از اجرای صحیح اصل هدف‌گیری انتخابی را در صنعت وسایل الکترونیکی تجربه کرده است.
• نفی سیاست «جایگزینی واردات»: در سند تدوین‌شده، این سیاست نیز به‌طور مستقیم نفی‌شده است و این در حالی است که به موضوعات این‌چنینی نمی‌توان صفر و یکی نگاه کرد. دولت می‌تواند با برنامه‌ریزی، نظارت، طراحی تعرفه‌های کارا و با تأکید بر اینکه تولید و جایگزینی واردات باید به‌طرف توسعه صادرات برود و نه صرفاً خودکفایی در داخل، می‌تواند به هدف خود یعنی افزایش تولید، توسعه صادات و در نهایت رشد اقتصادی برسد.
• عدم بررسی «سطح میانی اقتصاد» در کنار سطوح خرد و کلان: انتقاد دیگری که به این طرح وارد بوده این است که فضاهای صنعتی و مفید مابین دوشاخه‌ی خرد و اقتصاد کلان که از آن به‌عنوان اقتصاد میانی تعبیر می‌شود، مغفول مانده و اهمیتی به آن داده نشده است. به‌عنوان نمونه، موضوعاتی کلیدی نظیر سیاست‌های رشته صنعتی، سیاست‌های خوشه‌ای یا منطقه‌ای، سیاست‌های در سطح بین‌رشته‌ای، بنگاه‌های Holding شبکه‌ها و اتحادیه‌های استراتژیک و…که در سطح میانی اقتصاد قرار دارند و از پایه‌های صنعت به شمار می‌رود، به فراموشی سپرده‌شده است.


جمع بندی
در طرح استراتژی صنعتی سال ۱۳۸۲ علاوه بر نکات مثبتی که وجود دارد، نسبت به مشکلات، کمبودها و وضعیت صنعت پیچیده و پراکنده کشور، آگاهی چندانی داده نشده است و فقط یک تحلیل اقتصادی نسبتاً مناسبی طراحی‌شده است. به‌طور جامع می‌توان بیان داشت که «طرح در ابتدای راه است» به این معنا که این نگاه مناسب اقتصادی کلان، باید در ادامه به دست متخصصان صنعت سپرده شود تا با رفع نقاط ضعف آن، برای اجرایی شدن به دولت تحویل داده شود. و این همان مرحله‌ای است که متأسفانه در این طرح به آن دقت نشده است.
لازم به تذکر است که پس از چندین سال کار کارشناسی، دومین طرح سیاست صنعتی کشور تحت عنوان «برنامه راهبردی صنعت،معدن و تجارت» در سال ۹۲ نهایی شد. مهمترین وجه تشابه هر دو طرح سیاست صنعتی کشور ،«عدم اجرایی شدن» در جریان برنامه‌ریزی دولت‌ها بوده است.این‌گونه به نظرمی رسد که، سند راهبردی صنعت،معدن و تجارت نیز در دولت یازدهم کنار گذاشته‌شده است، زیرا طبق اظهارات مهندس نعمت زاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت در اواسط شهریورماه، مقرر شده است که ظرف سه ماه آینده (یعنی تقریباً اوایل آذز ۹۳) پیش‌نویس سند سیاست صنعتی جدیدی در این وزارتخانه، مجدداً تدوین شود و به دولت جهت تصویب ارائه گردد.


منابع:
۱-از سیاست اقتصادی تا سیاست صنعتی نوشته مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه شریف، مرداد۱۳۸۳
۲-کتاب خلاصه مطالعات استراتژی صنعتی کشور، مسعود نیلی و همکاران سال ۱۳۸۲
۳-سازمان توسعه و همکاری اقتصادی
۴-مستندات برنامه دوم توسعه اجتماعی ،اقتصادی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران،سازمان برنامه بودجه،مهرماه۱۳۷۲


مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع:


بنیاد آینده‌نگری ایران



دوشنبه ۵ تير ۱۳۹۶ - ۲۶ ژوئن ۲۰۱۷

تکنولوژی

+ هوش مصنوعی خودسر!/ آیا ترس دانشمندان به واقعیت بدل می‌شود؟ 

+ آیا در نهایت ماشین ها میتوانند پیش داوری و تعصب داشته باشند؟ 

+ تجاری‌سازی فناوری رابط مغز و کامپیوتر 5 دستاورد مهم دارد 

+ این ربات خیلی راحت و سریع خودروی شما را پارک می کند! +تصاویر 

+ استفاده از ربات‌ها در صنعت بیمه 

+ پایان عصر نفت! بهزاد احمدی نیا

+ چاپ 3 بعدی استخوان مصنوعی 

+ تولید دست مصنوعی 15 دلاری 

+ انسان‌ها و هوش مصنوعی همزیستی مستقل را تجربه خواهند کرد حمیدرضا تائبی

+ روبات‌ها به یکدیگر مهارت‌های جدید را یاد می‌دهند حمید نیک‌روش

+ دختر یازده ساله در نشست سالانه سهامدارن مایکروسافت چه سوالی مطرح کرد؟ حمیدرضا تائبی

+ بیشتر از ۸۰ درصد مشاغل امروزی تا چند سال آینده از بین می‌روند! حمید نیک‌روش

+ انقلاب الکترونیک , یا چگونه قاره آسیا زباله دان جهان شد 

+ فناوری های تشخیص هویت. صالح سپهری‌فر

+ رانندگی در واقعیت افزوده فرانک فراهانی جم

+ با بمب الکترومغناطیسی آشنا شویم 

+ ساخت جوهر از آلودگی هوا! 

+ خانه‌ای که در باد می‌رقصد+تصاویر 

+ مرکز تخصصی بازی‌های رایانه‌ای به حوزه درمان و امنیت وارد می‌شود 

+ ویژگی‌های بایسته معلمان در بهبود فرآیند یاددهی-یادگیری مدارس هوشمند 

+ جهان در 150 سال آینده چگونه خواهد بود؟. 

+ آینده نگری در مدیران IT 

+ بازی پیامکی و محتوای آموزشی - سرگرمی برای آینده پژوهی وحید وحیدی مطلق

+ ماشین هایی هوشمند تر از انسان 

+ مجازی بودگی و قدرت «دولت موبایل» داود زارعیان

+ تکنولوژی های آینده چگونه خواهند بود؟ عرفان کسرایی

+ انقلاب صنعتی چهارم در راه است احمد علوی

+ بررسی رابطه ی بین سناریو های تکنولوژی با داستان های علمی- تخیلی با نگاهی به چرخه ی روبوت آسیموف و فضای سایبری گیبسون مریم اخوی

+ آیا حضور ربات‌ها را در زندگی‌مان خواهیم پذیرفت؟ جین ویکفیلد - بی‌بی‌سی

+ ﺗﻌﺎرض دو ﻧﮕﺮش در ﻓﻠﺴﻔﮥ ﺗﮑﻨﻮﻟﻮژی و ﭘﮋواک آن در ﻓﻀﺎی ﻓﮑﺮی اﯾﺮان رهبر محمودزاده

+ روبات های پرستار در راه اند...مزایا ، معایب و خطرات صالح سپهری فر

+ سیر تحولی علم و تکنولوژي بعد از جنگ جهانی دوم الکساندر کینگ

+ ضرورت ارزیابی اخلاقی تکنولوژی های نوین ارتباطی وحیده علی پور

+ فیسبوک چگونه با استفاده از هوش مصنوعی تصاویر را برای نابینایان قابل درک می کند؟  مریم موسوی

+ چيني ها آيفون توليد مي کنند نه استيو جابز جوزف ناي

+ بهبود الگوی زندگی در مساله انرژی و تکنولوژی جلال نبهانی‌زاده

+ برای زندگی درکنار ربات ها آماده اید؟ شهرام یزدان پناه

+ دوران رباتی میترا بهاری

+ دسترسی ۵۰ درصدی کشورهای در حال توسعه به اینترنت باندپهن 

+ ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژي اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﺮﻳﺲ ﻫﻨﺴﻮن اوﻣﺎﻧﺎروﻻ

+ ﺗﻜﻨﻮﻟﻮژي در ﻛﺸﻮرﻫﺎي در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﺮﻳﺲ ﻫﻨﺴﻮن اوﻣﺎﻧﺎروﻻ

+ فناوری اطلاعات در سازمان ها و ادارات شهاب وهابزاده

+ جنگ‌‌‌ بر ‌‌پایه ‌‌فناوری ‌‌اطلاعات‌ فریبا فرهادیان‌

+ تأملی دوباره در مفهوم اطلاعات و دانش: با تأکید بر حوزۀ علم اطلاعات و دانش شناسی مریم صابری

+ فهم سواد اطلاعاتي Barbara Humes

+ فناوری اطلاعات در حال ایجاد تحولی انقلابی در محصولات است روشنگری مدیریت اینترنت اشیاء

+ سبقت کتابهای الکترونیکی از کتابهای چاپی تا ۲۰۱۸ 

+ انقلاب اینترنت اشیا در سال ۲۰۲۰ 

+ نقش فناوری اطلاعات در سازمان‌های امروزی 

+ نابرابری دیجیتالی 

+ آینده پژوهی و چالشهای صنعت نساجی  فاطمه رئيسي 1 ، احسان قرباني 2 ، محمد قانع، فاطمه معدني

+ فناوری نسل آینده مترجم: فرناز رجبی مهر

+ نسل جديد خانه‌هاي خورشيدي 

+ خانه‌هایی که از صاحبان‌شان باهوش‌ترند 

+ افزایش شدت حملات سایبری در دهه آینده 

+ هرآنچه که درباره اینترنت اشیا می‌دانیم  زومیت

+ سفری به دنیای آینده 

+ روبات به جای انسان مترجم : علیرضا سزاوار

+ نفی نگاه صرفا اقتصادی برای‌ طرح‌ریزی سیاست صنعتی کشور حمیدرضا رضایی

+ صنایع الکتریکی و الکترونیکی جزو الویت‌های اول صنعت کشور محمد امین آجورلو

+ مهمترین تحولات صنعت پالایش نفت آمریکا؛ از دیروز تا امروز پیام کهتری

+ جوانان را نباید برای کارمند شدن تربیت کنیم سورنا ستاری

+ برنامه‌های سوئیس برای توسعه دیپلماسی علمی (۱) 

+ آخرین هشدارهای وایبری  ندا داوودی

+ سایبورگ: آدم‌هایی که ماشین می‌شوند بی بی سی

+ محصولات تکنولوژی جدید در سال 2015 

+ زمان در اتاق های گپ  

+ بدافزاری که از هشت سال پیش فعال بوده است  

+ جایگاه باورنکردنی ایران در سرعت اینترنت! 

+ دیجیتالی شدن 

+ ۷ نوآوری بزرگ متحول کننده زندگی بشر  

+ با 5 فناوری خانه‌های آینده هوشمند می‌شود میثم لطفی

+ ۱۰ فناوری شگفت‏انگیز در آستانه‏ پیدایش  ترجمه: سید علیرضا حجازی

+ اختراعاتی که غذاخوردن را متحول می‌کنند 

+ این پرنده های ​هوشمند، ​خودشان تصمیم می گیرند airspacemag

+ نخستین کلیه مصنوعی پوشیدنی جهان در راه بازار 

+ نخستین کلیه مصنوعی پوشیدنی جهان در راه بازار 

+ انهدام کامل اطلاعات علی حسینیان

+ جستجوی اطلاعات یا اطلاع یابی 

+ ۱۰ قابلیت جدید ویندوز ۱۰ 

+ باورهای تکنولوژیک استیو جابزچه بود؟  ویوان نیوز

+ ارتش روبات ها در مهدکودک  ترجمه؛ نسترن صائبی

+ گوشی‌های هوشمندی که جلو‌ گلوله‌ها را گرفتند! 

+ آیا روبات ها جای انسان را می‌گیرند؟  سید ایمان ضیابری

+ چرا آینده به ما نیاز ندارد؟  بیل جوی

+ انتقال اطلاعات بدون نیاز به بلوتوث  مریم محمد بیکی فراهانی

+ معجزه ارتباطات در قرن بیست و یکم  فرانک فراهانی جم

+ ۸ نکته درباره آینده پوشیدنی های دیجیتال صالح سپهری فر

+ هکرها وارد جام جهانی شدند 

+ آیا پایان اینترنت نزدیک است؟  

+ وقتی بین شما و گوگل هیچ رازی باقی نمی ماند!  

+ مزرعه هوشمند در منزل  رامین فتوت

+ کلیک 10 ساله شد 

+ ۱۰ قدم تا تحقق یک افسانه  مائده گیوه چین

+ تلفن همراهتان را به میکروسکوپ تبدیل کنید  مترجم: ندا فراهانی

+ طرحی برای انتخاباتی سالم، جامع و کامل  سید احسان راستگو سوق

+ موفق ترین زنان عرصه IT در جهان 

+ ۱۵ پیش بینی در مورد آینده اینترنت  صالح سپهری فر

+ ابرهای هوشمند صالح سپهری فر

+ فناوری در حال تغییردادن فهم و ادراک ماست؟  سیروس تقی‌پور



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995