Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


قلسفه و زندگی روزمره.

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[03 Dec 2017]   [ موسی اکرمی]

من در آثار ذیربط خود از پنج گونه «دستگاه باور مدعی شناخت» سخن گفته ام: علم، فلسفه، دین، عرفان، و اسطوره. این پنج دستگاه باور اولاً موضوعات و روش ها و اهداف و ارزش های خاص خود را دارند، و ثانیاً در برخی از این زمینه ها همپوشانی هائی اندک یا بسیار یا تمایزهائی اندک یا بسیار با یکدیگر دارند، ثالثاً در مواردی که به موضوع یکسانی می پردازند ممکن است مراتبی از همسازی یا ناهمسازی را نشان دهند چنان که ممکن است میان زیرگونه های یک گونه دستگاه باور مدعی شناخت یا در درون خود یک دستگاه باور مدعی شناخت همسازی ها یا ناهمسازی هائی وجود داشته باشند.
فلسفه، با هر تعریفی که از آن داشته باشیم، با بهره گیری از روش شناسی عقلانی (به معنای گسترده) به همۀ موضوعاتی که عقل آدمی علاقه و توان پرداختن بدان را دارد می پردازد: از کوچک ترین تا بزرگترین مسائل و مباحث نظری و عملی. چنین است که گونه های فلسفه های خاص یا، بنابر آنچه نزد برخی مصطلح است، فلسفه های مضاف شکل می گیرد تا به موضوعات خاص بپردازد. بدین سان فیلسوفان یا فلسفه ورزان یک یا چند موضوع را، مستقل از هم یا در پیوند با هم از دیدگاه فلسفی ویژه بررسی می کنند.
فلسفه در معنای عام به معنای تأمل ویژه در بارۀ چیزی، از هستی تا اعمال سلیقه در انتخاب یک پیرهن یا چگونگی قرار دادن یک گلدان بر روی میز. فلسفه در معنای آکادمیایی به آموزاندن و آموختن مفاهیم و اصول و مکتبها و تاریخ سیر و تحول فلسفه و فیلسوفان بزرگ می پردازد. قطعاً این فلسفه در اختیار متخصصان و فلسفه آموزان است و ضرورت خاص خود را دارد. ولی تقلیل فلسفه به این معنا، و تقلیل چند بارۀ فلسفه به مباحث نظری یا به اندیشۀ های فیلسوفان و نام فیلسوفان یا به بحث در بارۀ هستی محض و ... براستی حذف بخش زیادی از فلسفه ورزی و ابترسازی آن و آسیب رسانی به فلسفه و انسان و جامعه از است. بخش مهمی از فلسفه مباحث تخصصی آن در سطح آموزش دانشگاهی است. ولی بخش مهم دیگر کار بست آن در همۀ بخش های زندگی و در همۀ رشته ها و فعالیت های آموزش نظری و عملی (از همۀ انواع فن شناسی و کشاورزی و پزشکی و هنری و علمی و دینی و عرفانی و ...) است.
کار فلسفه در پیوند با یک موضوع یا مسأله کاری است که دین یا علم (مثلاً فیزیک یا زیست شناسی یا کیهان شناسی فیزیکی یا جامعه شناسی یا روان شناسی) یا عرفان یا اسطوره نمی توانند در بررسی آن موضوع یا مسألۀ انجام دهند. نه تنها موضوع می تواند مهم باشد بلکه روش و غرض نیز مهم اند که ما را وا می دارند از فلسفه بهره گیریم نه از دیگر صور باورمدعی شناخت یا مدعی تغییر. همچنین باید توجه داشته باشیم که فلسفه در معنای عام خویش بیشتر ماهیتی بینامتنی، یعنی در پیوند با رشته های دیگر اندیشگی، دارد و وجوه گوناگونی از معارف گوناگون در آن گونه ئی تجلی دارند بی آن که از جنس خود آن معارف باشند.
چنین است که انسان چونان یک موجود اندیشه ورز را از فلسفه گریز و گزیری نیست، به گونه ئی که می توان انسان را «موجودی فلسفه ورز» خواند تا بدانجا که می توان در پیوند با اهمیت همه جانبۀ فلسفه در همۀ ساحات عملی و نظری زندگی گسترای فلسفه را چنان دید که با ارسطو همرای و همسخن شد و گفت اگر بخواهیم فلسفه نورزیم، باز هم باید فلسفه بورزیم».
یکی از حوزۀ مهم زندگی آدمی زندگی روزمرۀ او، با همۀ بخش های گوناگون کوچک و بزرگ و ساده و پیچیده آن است که در آن می توان از فلسفه ورزی در پیوند با آن سخن گفت: فلسفه و زندگی روزمره؛ فلسفه در زندگی روزمره؛ فلسفۀ زندگی روزمره؛ زندگی روزمره در فلسفه؛ زندگی روزمرۀ فلسفه.
من بی آن که بخواهم درگیر بحثی آدکادمیک در بارۀ فلسفۀ زندگی روزمره یا بررسی روشمند آن بشوم نکته هائی را در بارۀ پیوند فلسفه و زندگی روزمره یادآور می شوم. در نگاه خود به این پیوند ضروری است تعریف و برداشت کلیشه ای از فلسفه را نفی کنیم و پیوند تنگاتنگ و ناگسستنی اندیشه ورزی اصیل فلسفی با همۀ ساحات زندگی همگان را بپذیریم و به دیگران نشان دهیم.
با چنین برداشت گسترده و زنده ئی از فلسفه است که به راستی می توان گفت فلسفه جهان من است؛ زیستبوم من است؛ خانۀ من است؛ فضای و هوای تنفس و زندگی من است. هر کس در تأمل ژرف می تواند تا بدانجا پیش برود که بگوید «فلسفه من است؛ من فلسفه ام». چنین است که به راستی می توان نه تنها از فلسفۀ زندگی بلکه از «زندگی فلسفی»، از «فلسفه ئی که زندگی است»، و از «زندگی ئی که فلسفه» است سخن گفت. چنین است اگر به گونه ئی عام انسان را با اندیشه ورزی آن تعریف می کنیم یا از گونه ئی «انسان اندیشه ورز» سخن می گوییم، به گونه ئی خاص می توان از «انسان فلسفه ورز» (Homo Philosophicus) سخن گفت. فلسفه را، «به‌معنای عامِ مباحث نظری»، می توان هم شامل مباحث نظری بنیادین و فراگیر یا جهانشمول هم در بر گیرندۀ مباحث نظری مرتبط با زندگی و زیست آدمی و بویژه زندگی روزمره دانست خود در پیوند با فلسفه «به‌معنای خاص مباحث عملی» است.
اگر در نخستین نگاه بحث را به تمایز امور انضمامی در مقابل امور انتزاعی فروبکاهیم بازهم در زندگی روزمره و در پیوند با زندگی روزمره بسا امور انتزاعی وجود دارند که تأمل در بارۀ آن ها چه بسا فلسفی است هم در بحث نظری و توصیفی و تحلیلی و تبیینی هم در بحث سنجشی و انتقادی.
10.جنس بخش عظیمی از اندیشه ورزی ما، در هر سطح از اندیشه ورزی، در بارۀ مسائل نظری یا عملی، فلسفی است، چه بدانیم چه ندانیم. متخصصان فلسفه باید این اندیشه ورزی را شناسایی و توصیف و تحلیل و تبیین و ارزیابی و نقد کنند و با اقشار و گروه های گوناگون انسانی (گروه های مخاطب گوناگون، از کودکان و عقب مانده های ذهنی تا زنان و مردان و افراد متعلق به ادیان و نژادها و اقوام و ملیت ها و فرهنگها و گونه های معرفتی و سطوح معرفتی).

11.کافی است یک روز به همۀ فعالیت های خود بیندیشیم یا آنها را فهرست کنیم و کسی که درک درستی از فلسفه دارد به ما کمک کند تا دریابیم که فعالیت های گوناگون ما، با هر درجه از پشتوانۀ فکری، دارای مؤلفه ای فلسفی اند. البته آشنایی با فلسفۀ به معنای دقیق تر و دانشگاهی به ما کمک می کند تا فعالیت ها را بهتر سامان بخشیم تا از کارایی و سودمندی بیشتری برخوردار شوند و کیفیت بالاتری را کسب کنند.

12.هر تصمیم گیری و انتخاب هر کنش و اندیشه در بارۀ هر چیز، از عادی ترین امور و اشیاء تا پیچیده ترین و کلی ترین اندیشه ها، رنگی، کم یا زیاد، از فلسفه دارد. از این رو هیچ انسانی را نمی توان یافت که در بارۀ هر موضوعی فلسفۀ خاص خود را نداشته باشد. تفاوت فیلسوفان حرفه یی و دیگر آدمیان در گستره و ژرفای مسائل و پیچیدگی و دقت در تأمل در بارۀ آن ها و به هم پیوستگی تأملات او (بر پایۀ تدقیق و تحلیل و ارزیابی و نقد هماره) است.

13.پس فلسفه با همه چیز، از جمله با زندگی روزمره، پیوند دارد و برای همگان، از جمله مردمان عادی جامعه، موضوعیت دارد و یکی از موضوعات مهم آن، هم نزد همگان هم نزد خواص فلسفه، خود زندگی روزمره و مسائل مرتبط با آن است. زندگی روزمره چه در سطح گذران عادی و چه در سطح برون رفت از زندگی عادی نیاز به فلسفه دارد: از فلسفۀ عملی تا فلسفۀ نظری، با تقدم و تأخر ویژۀ آن ها. ... البته پذیرفتن اهمیت زندگی روزمره و مسائل آن برای فلسفه از یک سو و فلسفی بودن عناصر مهمی از نظر و عمل افراد عادی منافاتی با نقد زندگی روزمره و ترجیح دادن نوع زندگی ویژه ای بر زندگی روزمره ندارد.

14.اگر بپذیریم پرسش از این که «از کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود؟به کجا می روم آخر ...» فراگیرترین و مهمترین پرسش است آنگاه در می یابیم که این پرسش با جنبه های گوناگون زندگی روزمره و مردمان عادی پیوند دارد. همۀ مردمان می توانند و حق دارند و بایستهیا شایسته است که فزون بر پرسش های کلان نگرانه ئی چون پرسش های بالا در بارۀ کم و کیف زندگی خود، در بارۀ دراز زیستی از یک سو و، بویژه، نیکزیستی از سوی دیگر پرسش کنند و در پی یافتن بهترین پاسخ باشند. زندگی بی گمان نعمت شگرفی است که باید آن را ارج نهاد و بهترین راه را برای دراززیستی همراه با نیکزیستی یافت. این وظیفۀ فرد و جامعه، هر دو، است در دستیابی به بهترین روش و امکانات بکوشند. بر این اساس است که برخی از فعالیت های ویژۀ فردی و اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و اقتصادی ضرورت می یابند.

15.در این جا است که پرسش بزرگ دوبخشی زیر برای همگان، هر کی به گونه ئی، پدید می آید: 1) چگونه زیستی 2) چرایی آن چگونگی. پرسش از چرایی خود در دو تراز مطرح می شود: 2-1) چرا اصولاً باید زندگی کنم و به زندگی ادامه دهم، 2-2) چرا باید این گونه یا آن گونه زندگی کنم. برحسب اهمیت و دقت در طرح این پرسش ها و کوشش برای یافتن پاسخ برای آن ها زندگی فلسفی تر می شود یا بیشتر از «خودآگاهی فلسفی» برخوردار می شود. چنین است که انسان در فراروی از تراز حیوانی بی درنگ با پرسش های مرتبط با زندگی ، از چرایی تا کم و کیف، روبه رو می گردد.

16.بدین سان زندگی فلسفی یا زندگی فیلسوفانه یا زندگی یک فیلسوف راستین مطرح می شود. زندگی فیلسوفانه را در مراتب گوناگون آن می توان دید: از زندگی دیوژن و زندگی سقراط تا زندگی یک فرد معمولی در یک قبیلۀ پیشاتاریخی، که هم تأمل فلسفی در بارۀ مسائل بنیادین مرتبط با خاستگاه جهان و زندگی و مرگ دارد هم اندیشه ورزی در سطح فلسفۀ عملی برای حل مسائلی که در زندگی عملی با آن ها روبه رو است.

17.فلسفه در بعد تأمل نظری خود در بارۀ جهان و انسان کارکردی دوگانه دارد: هم دغدغه برانگیز است هم آرامش بخش. هم آب در خوابگه مورچگان است هم نسیم فرحبخش خرسندی و خوشنودی و آرامش حاصل از گونه ئی پاسخ استوار بر آگاهی. چنین است که فراروی از یک تراز به تراز بالاتر، و اندیشه ورزی در سطح بالاتری از پرسشگری و پاسخ یابی شاید خطرناک باشد و از این رو شاید فرد را این اندرز درخورتر باشد که از سطح زندگی روزمره فراتر نرود. این سطخ از زندگی نیز خود آمیخته با گونه های گوناگون پرسش و پاسخ عملی از نوع فلسفی در کنار دیگر انواع اندیشه ورزی است.

18.همچنین باید گفت که تکرار و پیش پاافتادگی و ملالت زندگی هر روزه ممکن است فرد را به پوچی برساند، بویژه اگر فرد به گونه ئی از جمع دور باشد و .... در اینجا است که اندیشه ورزی فلسفی می تواند کمک کند. البته می تواند خطرناک نیز باشد، چونان تیغی دولبه. ولی خطربرانگیزی تأمل فلسفی دلیل درخوری برای بازداری افراد از اندیشه ورزی فلسفی در بارۀ خود و جایگاه خود در میان دیگران و جهان نیست.

19.بدین سان در چارچوب توانایی فلسفه برای پرداختن به مسائل کوچک و بزرگ جهان و انسان، هم تک تک افراد در مقام موجوداتی فلسفه ورز، هم فیلسوفان حرفه یی می توانند و شایسته بلکه بایسته است که مسائل گوناگون نظری و عملی زندگی روزمره را جدی گرفته آن ها را نیز بخشی از اندیشه ورزی فلسفی خود بدانند و در حد ضرورت بدان ها بپردازند.

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 146


بنیاد آینده‌نگری ایران



سه شنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۶ - ۱۲ دسامبر ۲۰۱۷

دانش نو

+ هوش مصنوعی انویدیا، هوای آفتابی را برای ماشین های خودران شبیه سازی می کند! علیرضا فرجی علیرضا فرجی

+ فراگیری: نیازی پایه ای 

+ قلسفه و زندگی روزمره. موسی اکرمی

+ خلاقیت نمادین دهه هشتادی ها 

+ فهم سواد اطلاعاتی 

+ نظریه سواد رسانه ای در گفتگو با دکتر هاشمی 

+ در سال جدید مهندسی نرم‌افزار را جدی‌تر دنبال کنیم حمیدرضا تائبی

+ باید که لذت آموختن را دوباره بیاموزیم پوریا ناظمی

+ انقلاب هوش مصنوعی و تاثیر آن بر جامعه و شرکت ها 

+ توانمند باشید، تا عرصه را به سایرین واگذار نکنید حمیدرضا مازندرانی

+ وجود یخ در مدار استوای مریخ 

+ ظهور «ابر انسان‌ها» طی ۲۰ سال آینده 

+ دانشمندان به استقبال مهمترین پرسش های بشر می روند! 

+ آینده پژوهی و انواع آینده. محسن گرامی طیبی

+ ضریب رشد استارتاپ‌های ایرانی، بالاترین در منطقه نزدیک به متوسط جهانی 

+ نگاه تان به آینده است یا اکنون؟ 

+ اینجا همه آدم‌ها این‌جوری نیستند* مهدی صنعت‌جو

+ بدرود سیارۀ زمین؟ لورین رابینسون

+ تهدیدات اینترنت اشیا 

+ آینده‌ بانکداری‌ چگونه‌ خواهد‌ بود؟ 

+ نفس‌تنگی فرهنگی در جامعۀ ناخوانای معاصر نعمت‌الله فاضلی

+ ضرورت تقویت حافظه سازمانی سیداحمد ابراهیمی

+ دانشگاه چیست؟  رضا داوری اردکانی

+ تشخیص زودهنگام بیماری انسداد عروق قلبی ممکن شد 

+ آیا موسیقی می‌تواند یک زبان باشد؟ کریستوفر بارتل، ترجمه سید جواد فندرسکی ، محمد رجبی

+ انسان‌شناسی هنر به روایت ناصر فکوهی/ هنر به تبعیت از سلیقه بازار در حال نابودی است 

+ چرا مغز آرام خلاق تر است؟ 

+ خلاقیت واقعا یعنی چی؟! 

+ نقش ها و کارکردهای کلیدی ارتباطات 

+ موانع ارتباطات میان افراد 

+ تاثیر فناوری اطلاعات بر سازمان، جامعه و فرد- 

+ هوش مصنوعی ترسوها را درمان می‌کند . فناوری در مسیر کمک به بیماران حمیدرضا تائبی

+ آینده پژوهی یا آینده نگاری یا …؟ 

+ تاملاتي در روشنفكري موسي اكرمي

+ اینترنت، کنکاش گاهی جدید؟ بخش دوم عرصه ی همگانی و آرای عمومی: از نشریات تا اینترنت 

+ رویکردها و ابزارهای نوین موثر در آینده پژوهی هوشمندی کسب‌و‌کار فرشاد وحیدپور

+ فرزندان ما مرد عنکبوتي را بهتر مي‌شناسند  ابوذر سيفي‌کلستان

+ اخلاق جانشین قدرت رضا اسمخاني

+ رویکردی انسان شناختی به: گفتمان میراث طبیعی و گردشگری روستایی مرتضی رضوانفر

+ تغییر فرهنگی با رفتار رهبران سازمان شروع می‌شود مترجم: احسان زائری

+ دامنه و هزینه های تغییرات اجتماعی داوود نادمی

+ آینده‎اندیشی: توصیه‎ای دوستانه یا ضرورتی انکار ناپذیر.؟ 

+ ظرفیت های تقویت همبستگی اجتماعی 

+ نظریه‌های ارتباطات توسعه سرینیواس آر ملكات

+ در کمتر از یک دقیقه بیشترین تاثیر را در اولین ملاقات خود داشته باشید! مهسا قنبری

+ ماشین‌های هوشمند و بازتعریفی تازه از نقش کارکنان دانش‌محور حمیدرضا تائبی

+ پیش‌نیازهای نوآوری در کشور. سیدهاشم هدایتی

+ عقل و توسعه یافتگی حسین عرب

+ آینده، اکنون است  آرش بصیرت

+ آینده پژوهی به کجا خواهد رفت؟ 

+ ابزارهای توسعه هوش تجاری در سازمان مهندس پدیده فدائی فرد

+ دانش، پلی به سوی توسعه. دکتر غلامحسین عبیری

+ کوشش برای ساختن جهانی باهوش‏تر. 

+ نوگرایی قدیمی و نو  گفت‌وگو با سیدجعفر مرعشی

+ تئوري سازمان در عمل. 

+ سازمان هاي هزاره سوم 

+ دیدگاه های سه گانه درباره محرک های آینده نگاری 

+ به صدها تحلیل‌گر اطلاعات نیاز داریم! 

+ چگونه براي نوجوانان کسب و کار ایجاد کنیم؟ تونی مارتین

+ چرا گاهی محاسبات فعالان اقتصادی با واقعیت منطبق نمی‌شود؟ محسن رنانی

+ آیا توفانی سازنده در راه است!؟ 

+ 4 راهکار برای مشارکت کارمندان در خلق ایده‌های نو 

+ نقش الگوی ذهنی در موفقیت کامران فرنیان همدانی- علی توکلی یرکی

+ چالش ­های فلسفی نظریه کوانتوم استاندارد 

+ از اشتباه فیلسوف هم باید درس آموخت 

+ بوته سوخته 

+ دانش آینده یک نیاز ملزم برای بشر امروز است‌ 

+ ما آموزش می دهیم, اما دانش آموزان یاد نمی گیرند 

+ باید از قاره ششم بیشتر بهره​مند شویم . فرانک فراهانی جم

+ شناسایی و خوشه‌بندی سامانه‌ها و ابزارهای مدیریت دانش شخصی عاطفه شریف ، رضوان حسین قلی زاده

+ بررسی زیرساخت‌های مدیریت دانش و تأثیر آن بر هوش سازمانی در پژوهشگاه‌های‌ وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری محمدرضا شکاری ، محمدرضا اسمعیلی گیوی ، حمید کشاورز

+ اثربخشی پژوهش های علمیِ داخلی بر شاخص های توسعه ی ایران آقای وحید احسانی ، دکتر موسی اعظمی، دکتر سیّد محمّد باقر نجفی ، دک

+ ویژگی‌های بایسته معلمان در بهبود فرآیند یاددهی-یادگیری مدارس هوشمند 

+ پاسخ بنیادین به یک سؤال دیرین: چرا ما ایرانیان در مسیر توسعه درجا زده ایم؟ دکتر محسن رنانی

+ وقتی از دانش بنیان حرف می زنیم از چه چیز حرف می زنیم سیدرضا علوی

+ نوآوري باز انقلابی نوین در پارادایم نوآوري الهام سهامی

+ چشم انداز به عنوان روش آینده پژوهی 

+ در جستجوی الگوی نوین یادگیری­زدایی سازمانی[1] 

+ رابطه هوش و مقدار توانایی حقیقی‌تان 

+ جامعه شناسی امروز ... sociology دکتر علی اصغر سعیدی

+ پروژه «صفر» هاروارد برای چگونه اندیشیدن علی ذوالفقاریان

+ اگر خواهان تغییر هستید شما باید خود تغییر باشید 

+ ضرورت تغییر و تحول و موانع موجود در سازمان های دولتی و نیمه دولتی 

+ تغییر و تحول مثبت در سازمان 

+ تغییر و تحول سازمانی ، مقاومت در برابر تغييرات و راههاي غلبه بر آن 

+ مديريت تغيير 

+ انسان بی‌نقص 

+ سلسله بحث هایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی(13) 

+ نوآوری و کارآفرینی 

+ سلسله بحث هایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی 

+ سلسله بحثهایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی 

+ برنامه ریزی فرهنگی ابزار کارامد توسعه فرهنگ عمومی 

+ هوش مصنوعی چطور جهان تجارت را متحول می‌کند؟ 

+ درمان هدفمند به کمک داروهای هوشمند. ایلیا امیری

+ الفبای مدیریت فناوری اطلاعات CIO یا مدیر فناوری اطلاعات کیست؟ 

+ مدیر فناوری اطلاعات چه کسی است؟ 

+ گردش نخبگان یا چرخش نخبگان؟ 

+ تجربیات سواد اطلاعاتی در محیط کار 

+ سواد اطلاعاتی. 

+ سواد اطلاعاتی کلید اصلی یادگیری 



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995