Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


انسان‌شناسی هنر به روایت ناصر فکوهی/ هنر به تبعیت از سلیقه بازار در حال نابودی است

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[02 Jun 2017]   [ ]

ناصر فکوهی در نشست "نظریه چیست؟" درباره آینده هنر تأکید کرد: آینده هنر به نوعی یعنی دموکراتیزه شده هنر، یعنی گسترش هنر تا بی نهایت، یعنی آزادی هنر از بازار اما آن چیزی که در حال اتفاق افتادن است نابودی هنر به تبعیت از سلیقه بازار است.
به گزارش خبرنگار مهر، دهمین نشست علمی "نظریه چیست" با موضوع انسان‌شناسی هنر پنجشنبه ساعت 19:30 در تالار استاد امیرخانی خانه هنرمندان برگزار شد. در این نشست ناصر فکوهی به تبیین برخی از نظریات انسانشناسی هنر پرداخت.

نظریه چیست؟

در مقدمه این نشست ناصر فکوهی به مرور مفهوم نظریه، هنر، انسان‌شناسی و انسان‌شناسی هنر پرداخت. وی در این جلسه با تاکید بر این مطلب که با موقعیتی که زبان فارسی دارد تبیین بعضی واژگان همچون نظریه امکان‌پذیر نیست، به بررسی این واژه به مفهوم تئوری پرداخت و گفت: تئوری به معنای تامل و اندیشیدن، مجموعه ای از ساز و کار های نظری است که به ما امکان می دهد که یک پدیده خاص را درک کرده و در یک محدوده مشخص در مورد آن نظر دهیم. در اصل تئوری، یک سیستم یا یک مجموعه ذهنی است که لزوما ارتباطی با سیستم های مادی، تجربی و حسی ندارد. نظزیه ساز و کاری ذهنی است که در مقطع مشخصی در هنر عمل می کند، به درک آن کمک کرده ولی لزوما در زمان ادامه پیدا نمی کند.

فکوهی در تبیین مفهوم انسان‌شناسی هنر اذعان کرد: مفهوم هنر در زیبایی‌شناسی و جامعه‌شناسی بسیار دقیق‌تر است تا در انسان‌شناسی چراکه انسان‌شناسی در پارادایم های چهارتایی خود حرکت می کند. انسان‌شناسی علم شناخت انسان است به صورت توامان در چهار شاخه: شاخه زیستی، یعنی انسان به عنوان موجود بیولوژیک، شاخه تاریخی یعنی انسان به عنوان یک میراث تاریخی، شاخه زبانی یعنی انسان به عنوان یک موجودیت یا یک تخیل زبانشناختی و بالاخره در شاخه فرهنگ یعنی انسان به عنوان یک موجودیت اکتسابی و انتصابی در سطح سیستم مهارتها و قابلیت ها.

وی افزود: در این پارادایم 4 گانه هرگز نمی شود هیچ پدیده ای را در یک بعد بررسی کرد از جمله پدیده هنر. از دیدگاه انسان‌شناختی هنر می تواند همانقدر بیولوژیک باشد که زبانشناختی باشد یا تاریخی و یا فرهنگی باشد. به عنوان مثال انسان شناسان بیولوژیک در بی آن هستند که رفتاری که امروزه ما هنر می دانیم تا چه حد پایه های بیولوژیکی و یا تا چه حد پایه های اکتسابی یعنی ابداع شده در داخل سیستم فرهنگی دارد. نکته ای که این نظریات را تقویت می کند آن است که رفتارهایی که تا پیش از این از نظر انسان شناسان رفتاری فرهنگی قلمداد می شد اکنون پایه بیولوژیکی دارد و هنر نیز از این پدیده مستثنی نیست. در تبارشناسی هنر، سه واژه است که ما را به مفهوم هنر نزدیک می کند. واژگان اروس (آرت به مفهوم امروزی)، تخنه (تکنیک)، استسیس (ریشه واژه استتیک به معنای زیبایی شناسی).

این تئوریسین همچنین خاطرنشان کرد: رابطه این واژگان گویای نظریه ای است که انسان‌شناسی نسبت به هنر دارد و ابهامی که بین این معانی وجود دارد از یونان باستان و نظریات افلاطون و ارسطو گرفته تا به امروز که به نظریه پردازان مهم امروز مانند پانوفسکی می رسیم، محل مناقشه است. اینکه هنر مهارت است یا زیبایی. این مناقشه به سطح زبانی نیز کشیده شده است. آنجا که می گوییم هنر جنگیدن و هنر نقاشی. از نظر انسان‌شناسی هر سه مفهوم از لحاظ نظری قابل دفاع است و با پارادایم های چهارگانه قابل استدلال است. از لحاظ نظری این مساله حس و زیبایی را به هم مربوط می کند. از دیدگاه انسان‌شناسی سیستم حسی انسان را بوجود می آورد.این تئوری در انسان‌شناسی شاخه های متعددی را بوجود آورده است. انسان‌شناسی عواطف، انسانشناسی حس ها و انسانشناسی بدن. در انسان‌شناسی بدن انسان وجود ندارد جز از خلال بدن خود. سیستم های دیگری که انسان ایجاد می کند صرفا بین یک بدن و بدن های دیگر است و بدن های دیگر صرفا جنبه تخیلی دارد. هر بدنی خودش را از طریق یک سیستم واقعی و حسی و بدن دیگری را از طریق سیستم خیالی یا بازنمایی تعریف می کند. بنابراین وقتی یک نقاش تابلویی را می آفریند و یا یک فیلمساز یک فیلم می سازد در واقع خودش را به دیگری تبدیل می کند و از آن لحظه اثر هنری تبدیل می شود به یک دیگری. در واقع هنرمند در درون خود، خود را به تخیل درآورده و با ابزارهایی، خودِ جدید را از خودِ مولف جدا کرده است. بسیاری از پست مدرن ها و دریدا به این مباحث پرداخته اند. یعنی استقلال اثر هنری از هنرمند و اینکه اثر پس از خلق دیگر به هنرمند تعلق ندارد چراکه به یک دیگری تبدیل می‌شود که انسان های مختلف آن را در درون خود به صورت های متفاوت بازسازی می کنند.

وی ادامه داد: همین دلیل است که موجب می‌شود یک نفر از یک اثر هنری لذت ببرد و برای نفر دیگری نفرت انگیز باشد. این همان قضاوت هنری است که بوردیو از آن سخن گفته است. در تئوری جامعه شناسی بوردیو علت این مسئله تیپی از داوری شخصی است که از داوری اجتماعی الگو گرفته است. در نظریه بوردیو، افراد بواسطه قرار گرفتن یک تیپ اثر هنری مورد سلیقه یک طبقه یا گروه به آن نزدیک یا از آن دوری می جویند که این مسئله منجر به اشرافی گری هنر یا مدپرستی می شود.

در سیستم معاصر، بازار هنر می تواند کاملا داوری هنر را دست‌کاری کند و بر آن اثر بگذارد

فکوهی تاکید کرد: بوردیو مخالف چیزی به نام ذات هنری است. از نظر بوردیو ذات هنر بوسیله سیستم اجتماعی ایجاد می شود که نمونه های بسیاری در تاریخ هنر و نیز در هنرهای جدید شواهد مورد نظر بوردیو است. مثلا در تاریخ هنر آثاری است که در گذشته گالری ها نام هنر بر آن نمی گذاشتند اما اکنون جز گرانقیمت ترین و با ارزش ترین آثار هنری تلقی می‌شوند. در سیستم معاصر بازار هنر می تواند کاملا داوری هنر را دست‌کاری کند و بر آن اثر بگذارد. نقدی که بر بوردیو وارد است آن است که در این تئوری نمی توان رابطه هنر با مفهوم حس را تبیین کرد اما بسیاری این تئوری را نمی پذیرند چرا که سیستم حسی در فرآیندی هنری وارد می شود. یعنی هنر همیشه حاصل داوری اجتماعی نسبت به پدیده ها نیست بلکه می تواند حاصل سیستم حسی باشد.

این مدرس و پژوهشگر افزود: در یک معنای بیولوژیک، چیزی زیباست که ما را به سمت سیستم های انبساطی ببرد یعنی مشاهده یا شنیدن یک اثر هنری سیستم حسی (ماهیچه ای- عصبی) را منبسط کند. در این جاست که در سطح زبانی مثلا یک موسیقی آرامش بخش یا خاطره انگیز تعریف می شود. در این جا تاثیر موسیقی روی سیستم عصبی به امری زبان‌شناختی تبدیل شده است. اگر حتی هنر هیچ حسی را تحریک نکند یعنی جایی که حس و استتیک از هم جدا می شوند باز این مساله با تئوری داوری فردی بوردیو قابل تبیین است. یعنی اثر هنری استناد به هنر بودنش را از پیرامون می گیرد نه از خودش و در حقیقت مفهوم هنر به آن منتسب می شود.

بین فرهنگ ها تعریف جهان شمولی از هنر نداریم

وی در بخش دیگری از این نشست گفت: نسل اول و دوم انسان شناسان هنر تفاوت هنر متعالی و بدوی را زیر سوال می برند. در عین حال در طبقه بندی علمی و رویکرد موزه نگارانه ی خود در درک هنر، هنر نه در مفهوم فرآیند بلکه در مفهوم شیء است. از نظر آنان هنر شکلِ شی ای شدن بازنماییِ یک ذهن است و هر اندازه این ذهن پیشرفته تر باشد شی ای که از آن بیرون می آید دارای اعتبار بیشتری است. در این نظریات، هنر، مادیت یافتن مطلق است. هنر غایت هنر است به فرآیند تولید هنر. این بحث نیز سال ها مورد مناقشه است که آیا هنر غایت هنر است یا هنر در یک فرآیند اتفاق میافتد. از این لحاظ در بین فرهنگ ها تعریف جهان شمولی از هنر نداریم. در دوره های اخیر یعنی پست مدرنیسم هنر در نتیجه اش تعریف می شود. اما در تفکر متفاوتی (مثلا هنر قبیله ای یا در نظر فوتوریست ها) هنر در فرآیند تعریف میشود نه در شیء. هنر در تئوری شی ای شدگی، یعنی هنر به مثابه غایت خود یعنی شیء و قرار گرفتن هنر در مفهوم حفظ که از طریق جهانشمولیت صنعتی اروپایی به کل جهان تسری پیدا می کند، هنر را تبدیل می کند به شیء قابل تملک و شیء با ارزش مادی. بنابراین هنر را وارد چرخه و سیستم روابط مبادله می کند.

وی گفت: از این دیدگاه وارد چشم انداز جدیدی می شویم و آن اینکه هنر می تواند به عنوان حاصل بازار هنر تعریف شود. بنابر این ما دیگر در تئوری هایی نیستیم که هنر را لزوما در تعریف حس می دانند و با در تعریف امر زیبا و یا آن را حاصل فرایند می دانند. بلکه وارد سیستمی می شویم که این سیستم هر تیپی از هنر را تبدیل می کند به امری که از لحاظ سیستم اجتماعی به یک شیء قابل مالکیت و قابل مبادله تبدیل شده است و از این نظر نه تنها هنر را بوجود می آورد بلکه هنر، هنرمند و تصور آن را نیز دست‌کاری می کند.

فکوهی در ادامه بحث اینطور نتیجه‌گیری کرد که آنچه ما اکنون به عنوان حرکت عمومی انسانشناسی هنر در دنیا داریم هنوز هنر را به عنوان هنر دیگری تعریف می‌کنیم و هنوز در آن، رویکرد های موزه نگاری، بسیار قدرتمند است. هر چند ممکن است با مقاومت های زیادی مواجه شود. مثلا آنجا که ما به بهانه بومی سازی لباس محلی و سنتی اقوام مختلف را به موزه ها برده و بر تن آن ها لباس رایج را می پوشانیم. در کنار این حرکت امروزه لازم است دیدگاه جدیدی نسبت به هنر داشته باشیم و هنر را در واقعیت امروز آن یعنی در سیستم عمومی چرخش شناخت‌ها و مبادله شناخت ها و دست‌کاری شناخت‌ها که محوریت قدرت است بتوانیم تعریف کنیم و بتوانیم با آن رابطه برقرار کنیم. این رابطه می تواند در چارچوب "ناهنر" تعریف شود. آینده هنر در نابودی هنر است. در دموکراتیزه شدن مفهوم هنرمند و در بازگشت به سیستم حسی است و آیا چنین چیزی در دنیای امروزی ممکن است؟ پاسخ این است که هم بله و هم نه. چرا نه، زیرا دنیای امروز بر اساس سیستم های بازار سرمایه داری متاخر اداره می شود که در آن هنرها، عواطف، احساسات و حتی روابط بین آدم ها، تبدیل به کالا می شود و همه چیز بر اساس ارزش سود استخراجی از آن تعریف می شود.

به نظر فکوهی ادامه این جریان یعنی نابودی هنر به شکل مطلق، آینده هنر به نوعی یعنی دموکراتیزه شده هنر، یعنی گسترش هنر تا بی نهایت، یعنی آزادی هنر از بازار و آزادی هنر از سیستم های قدرت به طور کلی.

آزادی هنر در گرو آزادی تخیل است

این مدرس انسان‌شناسی در پایان یادآور شد: اما آن چیزی که در حال اتفاق افتادن است نابودی هنر به تبعیت از سلیقه بازار است و خاصه گران کردن هنر و کنش هنری است. یعنی افزایش هزینه اجتماعی هنر و صرفا از طریق ورود آن در سیستم های مالکیت و مبادله است که می تواند باقی بماند. بنابراین ملزم به تبعیت از سیستم ها و چرخه های مالکیت هنری و بازار هنر است و به این ترتیب به طور کلی از سیستم حسی جدا شده و نتیجه آن کنترل سیستم حسی و نهایتا کنترل بدن است و آن اینکه چه کسی بدن انسان ها و سیستم حسی را کنترل می کند. پس آزادی هنر در گرو آزادی تخیل است. آزادی بدن (بدن مادی و بدن ذهنی) می تواند برای هنر آینده ای آزادی بخش و خلاق باشد و عکس آن نیز می تواند برای همیشه هنر را نابود کند.

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 145


بنیاد آینده‌نگری ایران



پنجشنبه ۲۶ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۷ اوت ۲۰۱۷

دانش نو

+ بدرود سیارۀ زمین؟ لورین رابینسون

+ تهدیدات اینترنت اشیا 

+ آینده‌ بانکداری‌ چگونه‌ خواهد‌ بود؟ 

+ نفس‌تنگی فرهنگی در جامعۀ ناخوانای معاصر نعمت‌الله فاضلی

+ ضرورت تقویت حافظه سازمانی سیداحمد ابراهیمی

+ دانشگاه چیست؟  رضا داوری اردکانی

+ تشخیص زودهنگام بیماری انسداد عروق قلبی ممکن شد 

+ آیا موسیقی می‌تواند یک زبان باشد؟ کریستوفر بارتل، ترجمه سید جواد فندرسکی ، محمد رجبی

+ انسان‌شناسی هنر به روایت ناصر فکوهی/ هنر به تبعیت از سلیقه بازار در حال نابودی است 

+ چرا مغز آرام خلاق تر است؟ 

+ خلاقیت واقعا یعنی چی؟! 

+ نقش ها و کارکردهای کلیدی ارتباطات 

+ موانع ارتباطات میان افراد 

+ تاثیر فناوری اطلاعات بر سازمان، جامعه و فرد- 

+ هوش مصنوعی ترسوها را درمان می‌کند . فناوری در مسیر کمک به بیماران حمیدرضا تائبی

+ آینده پژوهی یا آینده نگاری یا …؟ 

+ تاملاتي در روشنفكري موسي اكرمي

+ اینترنت، کنکاش گاهی جدید؟ بخش دوم عرصه ی همگانی و آرای عمومی: از نشریات تا اینترنت 

+ رویکردها و ابزارهای نوین موثر در آینده پژوهی هوشمندی کسب‌و‌کار فرشاد وحیدپور

+ فرزندان ما مرد عنکبوتي را بهتر مي‌شناسند  ابوذر سيفي‌کلستان

+ اخلاق جانشین قدرت رضا اسمخاني

+ رویکردی انسان شناختی به: گفتمان میراث طبیعی و گردشگری روستایی مرتضی رضوانفر

+ تغییر فرهنگی با رفتار رهبران سازمان شروع می‌شود مترجم: احسان زائری

+ دامنه و هزینه های تغییرات اجتماعی داوود نادمی

+ آینده‎اندیشی: توصیه‎ای دوستانه یا ضرورتی انکار ناپذیر.؟ 

+ ظرفیت های تقویت همبستگی اجتماعی 

+ نظریه‌های ارتباطات توسعه سرینیواس آر ملكات

+ در کمتر از یک دقیقه بیشترین تاثیر را در اولین ملاقات خود داشته باشید! مهسا قنبری

+ ماشین‌های هوشمند و بازتعریفی تازه از نقش کارکنان دانش‌محور حمیدرضا تائبی

+ پیش‌نیازهای نوآوری در کشور. سیدهاشم هدایتی

+ عقل و توسعه یافتگی حسین عرب

+ آینده، اکنون است  آرش بصیرت

+ آینده پژوهی به کجا خواهد رفت؟ 

+ ابزارهای توسعه هوش تجاری در سازمان مهندس پدیده فدائی فرد

+ دانش، پلی به سوی توسعه. دکتر غلامحسین عبیری

+ کوشش برای ساختن جهانی باهوش‏تر. 

+ نوگرایی قدیمی و نو  گفت‌وگو با سیدجعفر مرعشی

+ تئوري سازمان در عمل. 

+ سازمان هاي هزاره سوم 

+ دیدگاه های سه گانه درباره محرک های آینده نگاری 

+ به صدها تحلیل‌گر اطلاعات نیاز داریم! 

+ چگونه براي نوجوانان کسب و کار ایجاد کنیم؟ تونی مارتین

+ چرا گاهی محاسبات فعالان اقتصادی با واقعیت منطبق نمی‌شود؟ محسن رنانی

+ آیا توفانی سازنده در راه است!؟ 

+ 4 راهکار برای مشارکت کارمندان در خلق ایده‌های نو 

+ نقش الگوی ذهنی در موفقیت کامران فرنیان همدانی- علی توکلی یرکی

+ چالش ­های فلسفی نظریه کوانتوم استاندارد 

+ از اشتباه فیلسوف هم باید درس آموخت 

+ بوته سوخته 

+ دانش آینده یک نیاز ملزم برای بشر امروز است‌ 

+ ما آموزش می دهیم, اما دانش آموزان یاد نمی گیرند 

+ باید از قاره ششم بیشتر بهره​مند شویم . فرانک فراهانی جم

+ شناسایی و خوشه‌بندی سامانه‌ها و ابزارهای مدیریت دانش شخصی عاطفه شریف ، رضوان حسین قلی زاده

+ بررسی زیرساخت‌های مدیریت دانش و تأثیر آن بر هوش سازمانی در پژوهشگاه‌های‌ وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری محمدرضا شکاری ، محمدرضا اسمعیلی گیوی ، حمید کشاورز

+ اثربخشی پژوهش های علمیِ داخلی بر شاخص های توسعه ی ایران آقای وحید احسانی ، دکتر موسی اعظمی، دکتر سیّد محمّد باقر نجفی ، دک

+ ویژگی‌های بایسته معلمان در بهبود فرآیند یاددهی-یادگیری مدارس هوشمند 

+ پاسخ بنیادین به یک سؤال دیرین: چرا ما ایرانیان در مسیر توسعه درجا زده ایم؟ دکتر محسن رنانی

+ وقتی از دانش بنیان حرف می زنیم از چه چیز حرف می زنیم سیدرضا علوی

+ نوآوري باز انقلابی نوین در پارادایم نوآوري الهام سهامی

+ چشم انداز به عنوان روش آینده پژوهی 

+ در جستجوی الگوی نوین یادگیری­زدایی سازمانی[1] 

+ رابطه هوش و مقدار توانایی حقیقی‌تان 

+ جامعه شناسی امروز ... sociology دکتر علی اصغر سعیدی

+ پروژه «صفر» هاروارد برای چگونه اندیشیدن علی ذوالفقاریان

+ اگر خواهان تغییر هستید شما باید خود تغییر باشید 

+ ضرورت تغییر و تحول و موانع موجود در سازمان های دولتی و نیمه دولتی 

+ تغییر و تحول مثبت در سازمان 

+ تغییر و تحول سازمانی ، مقاومت در برابر تغييرات و راههاي غلبه بر آن 

+ مديريت تغيير 

+ انسان بی‌نقص 

+ سلسله بحث هایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی(13) 

+ نوآوری و کارآفرینی 

+ سلسله بحث هایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی 

+ سلسله بحثهایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی 

+ برنامه ریزی فرهنگی ابزار کارامد توسعه فرهنگ عمومی 

+ هوش مصنوعی چطور جهان تجارت را متحول می‌کند؟ 

+ درمان هدفمند به کمک داروهای هوشمند. ایلیا امیری

+ الفبای مدیریت فناوری اطلاعات CIO یا مدیر فناوری اطلاعات کیست؟ 

+ مدیر فناوری اطلاعات چه کسی است؟ 

+ گردش نخبگان یا چرخش نخبگان؟ 

+ تجربیات سواد اطلاعاتی در محیط کار 

+ سواد اطلاعاتی. 

+ سواد اطلاعاتی کلید اصلی یادگیری 

+ فعالیت هوشمندتر به جای کار سخت و طاقت فرسا. 

+ آسانترین نوع تغییر، ایجاد تغییر دردانش و معرفت است. 

+ توسعة صنعتي مقهور تفكر سخت‌افزاري و جاذبة مستغلات سيدغلامحسين حسن‌تاش

+ آسیب‌شناسی توسعه نامتوازن در ایران معصومه اشتیاقی

+ مدارس هوشمند 

+ سازمان قرن 21 

+ عصر جدید تقابل انسان و ماشین. 

+ انسان، ماشین و آن‌چه بین آنهاست جنز کلاسن

+ حمایت اجتماعی ادراک شده و سرزندگی تحصیلی: نقش واسطه ای باورهای خودکارآمدی تحصیلی 

+ رقابتی سودجویانه در آموزش 

+ آیا در دنیای واقعی به هوش مصنوعی اطمینان می‌کنیم 

+ از علم کاشف تا تناقض ممکن 

+ اصـل چنـد بُعـدی بـودن سیـستـم هـای اجتمـاعــی- فرهنگـی (نظـام های اجتمـاعــی) 

+ چرا شناخت جوامع دانایی مهم است؟ 

+ سازمان های یادگیرنده رحیم کاوه

+ نقــــش هـــــوش معنــــوی و احساسی در مديــــريـت نسرين رضائي

+ هوش معنوی (SQ) چیست؟ 



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995