Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


آینده پژوهی به کجا خواهد رفت؟

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[23 Nov 2016]   [ ]


آینده پژوهی به کجا خواهد رفت؟از آنجایی که آینده پژوهی همگرایی اجتناب ناپذیری با موضوع تحول دارد، باید پاسخ این پرسش را با توجه به اموری که تحول و تغییر در آنها اجتناب ناپذیر می باشد، ارایه کنیم. از این رو با بیان دو اندیشه‌ یا راهبرد پیرامون ماهیت تحول و این که تحول چگونه می تواند بر تفکر ما تأثیر بگذارد، ایده‌ای را در خصوص فرجام آینده پژوهی مطرح می کنیم. آینده‌پژوهان بر این باورند که جهان سریع‌تر از گذشته تغییر می کند، تغییر آن ناپیوسته است، و نباید انتظار داشته باشیم که الگوهای گذشته در درک آینده به ما کمک کنند. به نظر می رسد دو ایراد اساسی به این باور آینده پژوهان وارد است.
نخست آن که در صورتی می توانیم از آهنگ نسبی تحولات سخن بگوییم که معیاری برای مقایسه‌ی تحولات گذشته و حال داشته باشیم. بدون چنین مقایسه‌ای، سخن گفتن از افزایش یا کاهش سرعت تحولات بیهوده خوهد بود. در آن صورت، تنها می توان گفت که تحولات گذشته و حال با یکدیگر متفاوت هستند؛ درباره‌ی سرعت آنها نمی‌توان سخنی گفت. باید از آینده پژوهان پرسید که آیا اکنون جهان، به واقع «سریع‌تر» و «ناپیوسته‌تر» از دوره‌ی زمانی ۱۸۷۰ تا ۱۹۹۰ تغییر می کند؟ البته تغییرات زیادی روی می دهد و بیشتر از آن در راه است: انقلاب رایانه و اینترنت و تأثیر آن بر توزیع جهانی اطلاعات، افزایش آشکار سلطه‌ی اقتصادی آمریکا، ظهور چین در نقش یک قدرت بزرگ، بروز خلاء قدرت پس از فروپاشی شوروی، آسیب دیدن آفریقا از ایدز، و قتل‌عام‌های قومی – مذهبی کوچک و بزرگ در گوشه و کنار جهان. این ها موضوعات مهمی هستند. اما آیا به واقع ناپیوسته‌تراز رویدادهای قرن نوزدهم هستند؟ دو جنگ جهانی مصیبت‌بار و فاجعه‌ی هسته‌ای را که بر سرخوردگی مردم جهان انجامید، هنوز به یاد داریم. در آن دوران، تغییرات اساسی در کاربرد انرژی، حمل و نقل، ارتباطات، کشاورزی، پزشکی و مانند آن هنوز در ابتدای راه بود.
ایراد دوم آن که برای درک آینده، جز بررسی گذشته امکان دیگری وجود ندارد. ژاپن را در نظر بگیرید که دوران پس از جنگ را چگونه گذراند؟ این کشور برخلاف آسیب‌هایی که در مراحل پایانی جنگ متحمل شد و به رغم اضمحلال امپراتوری آسیایی آن، پس از جنگ، با حفظ ارزشهای ملی خود در صحنه‌ی بین‌الملل ظاهر شد. مک آرتور زایباتسو[۱] را برانداخت؛ اما کرتسو[۲] جای آنها را گرفت و اتحاد دیرین اقتصاد و سیاست دوباره جان گرفت. در کتابی با عنوان «ماهی دریای داخلی ستو[۳]» که داستان سه نسل از زنان ژاپن، از جنگ روسیه‌ـ‌ژاپن تا دهه‌ی ۱۹۵۰ را بیان می کند، داستانی از یک خانواده‌ی کوچک در پس زمینه‌ی این تغییرات عظیم می‌گذرد و نشان دهنده‌ی مقاومت شگفت‌انگیز ارزش های فردی و اجتماعی ژاپنی در برابر همه‌ی مصیبتهای آن دوران است. معنای سخن من آن نیست که زندگی خانوادگی و نقش زنان در ژاپن بدون تغییر مانده است. این روزها بسیار شنیده می شود که زنان ژاپنی، آگاهانه از تن دادن به ازدواج یا بچه‌دار شدن خودداری می‌کنند. اما زنان جوان ژاپنی فراوانی هستند که هرچند نمونه‌ی فراگیری نبوده اند و در صدد رواج انتخاب این سبک زندگی نبوده اند، اما تلاش می کردند تا در محیط بازرگانی و سیاسی مردسالار ژاپن جایگاه خود را تثبیت کنند و ارتقا دهند. با این حال، ژاپنی باقی مانده بودند. آنها « تعادل[۴] » و «‌فردیت[۵]» سنتی ژاپنی را، در چارچوب استانداردهای ژاپنی، با دیدگاه بسیار تندورو خود درباره آینده ی شخصی شان ادغام کرده بودند. ایا می توان پذیرفت که این زنان و دیگرانی که شبیه آنان هستند، از گذشته ی خود آگاه نباشند؟
ما، پیوسته، رویدادهای گذشته را تفسیر می کنیم تا آنچه را می آموزیم ، در مراقبت از شرایط امروز یا پیش دستی بر آینده به کار بندیم. در نمایشگاه پاریهاکا [۶] در موزه ی یکی از شهرهای نیوزیلند نمونه ای از تفسیر مجدد گذشته به نمایش گذاشته شده بود. نمایشگاه پر از آثار بازبینی[۷] شاعران، نویسندگان و نقاشان بود که پس از انتشار کتاب دیک اسکات با نام « از آن کوه بپرسید» در اوایل دهه ی ۱۹۷۵ آنها را خلق کرده اند. این خلق مجدد تاریخ تاراناکی [۸] بر روش حفظ روابط مائوری - پاکها[۹] (دو قبیله بومی در نیوزیلند) در آینده تأثیر می گذارد. قابل اثبات است که دلیل بازنگری[۱۰] این تاریخ آن است که روابط مائوری - پاکها به مرحله ی خاصی رسیده است.
آینده پژوهی به نام دکتر واردلاو، با قدرت درباره ی « پیش بینی راهبردی [۱۱]» به مثابه ی تحلیل آینده سخن می گوید و معتقد است که پیش بینی راهبردی اقدامات مهمی می انجامد. دکتر واردلاو می گوید که « اگر بتوانیم درباره ی این که به عنوان یک جامعه چه می خواهیم بکنیم ، تصمیم بگیریم، امکانات مورد نیاز برای تحق آن را تهیه می کنیم.» وی می گوید: « اگر آینده اندیشی به عمل نینجامد بیهوده است.» اما او در باره ی این که عمل مورد نظرش چیست، سخنی نمی گوید.
متاسفانه نظیر این کلی گویی ها را به وفور می توان در دانش و ادبیات آینده پژوهی یافت. این ایده که آینده شناسی ، تنها در صورتی مفید خواهد بود که به تدوین راهبرد ملی بیانجامد، از اشتباه در درک این موضوع ناشی می شود که افراد، سازمان ها یا دولت ها چگونه درباره ی آینده ایده کسب می کنند و چگونه ایده ها را به عمل تبدیل می کنند. آینده اندیشی همیشه به سادگی به اقدام کاملاً روشن نمی انجامد. بنا به گفته ی هنری مینتزبرگ، ممکن است راهبرد بیشتر از آنچه که از پیش اندیشیده [۱۲] به نظر می رسد، نتیجه گرا [۱۳] است. راهبرد از پیش اندیشیده، راهبردی است که پس از تعیین، به هر قیمتی تعقیب می شود. یکی از مشکلات انقلاب دانش آن است که غول های بزرگ آن همچون بیل گیتس اظهار می دارند در آغاز برنامه هایشان، هیچ ایده ای درباره ی رویدادهای آینده نداشته اند. نمی توان پذیرفت که در چنین حالتی، راهبرد از پیش اندیشیده ای وجود داشته باشد. اما ظهور فناوری نانو را می توان از نوع نتیجه گرا به شمار آورد. در هر دو پدیده به نتایجی بر می خوریم که شکل نهایی آنها شاید از قبل چندان اندیشیده نشده بود. ممکن است مایکروسافت از همان ابتدا کسب و کار نرم افزار را مد نظر قرار داده بود اما امروز خواسته و ناخواسته به عرصه سخت افزار نیز وارد شده است. آیا می توانیم به طور قاطع بگوییم مایکروسافت فعالیت در حوزه سخت افزار را برای آینده تصور نکرده بود؟ شاید پاسخ دادن به این پرسش قدری دشوار باشد، اما می توان تصور کرد حداقل شبهی از سخت افزار در ذهن بیل گیتس و همکارانش همواره وجود داشته است. از دیگر سو صنایعی که امروزه در حوزه نانو دست به ابدعات و اختراعات می زنند، هیچکدام از ویژگی های جنبی محصولان خود تصویر چندان روشنی ندارند و به همین دلیل است که درست مانند تولید کنندگان نرم افزارهای سیستم عامل نطیر میکروسافت، ابتدا گونه های ازمایشی محصولات خود را ارایه می کنند و پس از اطمینان از تایید کیفیت و کارکرد محصولات نوع بتا، گونه تجاری آن را معرفی می نمایند. این ابهام و شاید هم سر در گمی در همه چیز قابل مشاهده است.
بنا براین ممکن است با یک تضاد آشکار مواجه شویم. آینده پژوهی از یک سو مدعی است یا حداقل می خواهد روندهای آینده را تا حد امکان به طور صحیح و دقیق شناسایی کند، و از سوی دیگر با رویدادها و نتایجی رو به روست که وقوع آنها چندان قابل پیش بینی نبوده و بیشتر تابع تغییرات و تحولات محیطی است تا شناسایی عوامل ضعیف و قوی که می توانند به شکلی در تغییرات نقش داشته باشند. باید به یاد داشته باشیم که در هنگام تفکر پیرامون آینده همواره و ناخواسته شبحی از گذشته را در ذهن داریم که تصاویر آینده را بر اساس سرشتی بر گرفته از این شبه شکل می دهیم. این که نبوغ فردی یا اجتماعی در افراد یا جوامعی آن چنان تقویت شده باشد که برای آفرینش آینده و تصاویر آن نیازی به پیش ماده‎ای از گذشته نداشته باشند، نیازمند شکل گیری ظرفیت ها و ویژگیهای ژنتیکی، مغزی، اجتماعی، اقتصادی و .... است که در شرایط کنونی حاکم بر نسل بشر کمتر به آنها دست یافته‎ایم. از این رو شاید مهمترین مسوولیت آینده پژوهی و آینده پژوهان دستیابی به این استعدادها و ویژگی هاست.
به اختصار می توان آینده و فرجام آینده پژوهی را تابعی از دو متغیر یا راهبرد ”از پیش اندیشی“ و ”نتیجه گرایی“ دانست. تابعی که دستیابی به آن مستلزم آگاهی واقع بینانه از برآیند این دو راهبرد است و نیازمند شناسایی جزئیات دخیل در محاسباتی است که تابع یاد شده را برای ما حاصل می کنند. اگر کوشش های نخستین آینده پژوهان را شکلی از راهبرد از پیش اندیشی بدانیم و تلاشهای آینده پژوهان معاصر را نیز گونه ای از تلاش های نتیجه گرا بدانیم (که عمدتاً به خاطر تاکید مضاعف بر تجارت و اقتصاد این گونه شده است)، تلاش‎های آینده پژوهان در آینده متمرکز بر تعادل و توازنی از این دو گرایش اصلی خواهد بود. رویکردی که می توان آن را ”از پیش اندیشی محافظه کارانه“ نامید.

مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 387


بنیاد آینده‌نگری ایران



چهارشنبه ۹ فروردين ۱۳۹۶ - ۲۹ مارس ۲۰۱۷

دانش نو

+ هوش مصنوعی ترسوها را درمان می‌کند . فناوری در مسیر کمک به بیماران حمیدرضا تائبی

+ آینده پژوهی یا آینده نگاری یا …؟ 

+ تاملاتي در روشنفكري موسي اكرمي

+ اینترنت، کنکاش گاهی جدید؟ بخش دوم عرصه ی همگانی و آرای عمومی: از نشریات تا اینترنت 

+ رویکردها و ابزارهای نوین موثر در آینده پژوهی هوشمندی کسب‌و‌کار فرشاد وحیدپور

+ فرزندان ما مرد عنکبوتي را بهتر مي‌شناسند  ابوذر سيفي‌کلستان

+ اخلاق جانشین قدرت رضا اسمخاني

+ رویکردی انسان شناختی به: گفتمان میراث طبیعی و گردشگری روستایی مرتضی رضوانفر

+ تغییر فرهنگی با رفتار رهبران سازمان شروع می‌شود مترجم: احسان زائری

+ دامنه و هزینه های تغییرات اجتماعی داوود نادمی

+ آینده‎اندیشی: توصیه‎ای دوستانه یا ضرورتی انکار ناپذیر.؟ 

+ ظرفیت های تقویت همبستگی اجتماعی 

+ نظریه‌های ارتباطات توسعه سرینیواس آر ملكات

+ در کمتر از یک دقیقه بیشترین تاثیر را در اولین ملاقات خود داشته باشید! مهسا قنبری

+ ماشین‌های هوشمند و بازتعریفی تازه از نقش کارکنان دانش‌محور حمیدرضا تائبی

+ پیش‌نیازهای نوآوری در کشور. سیدهاشم هدایتی

+ عقل و توسعه یافتگی حسین عرب

+ آینده، اکنون است  آرش بصیرت

+ آینده پژوهی به کجا خواهد رفت؟ 

+ ابزارهای توسعه هوش تجاری در سازمان مهندس پدیده فدائی فرد

+ دانش، پلی به سوی توسعه. دکتر غلامحسین عبیری

+ کوشش برای ساختن جهانی باهوش‏تر. 

+ نوگرایی قدیمی و نو  گفت‌وگو با سیدجعفر مرعشی

+ تئوري سازمان در عمل. 

+ سازمان هاي هزاره سوم 

+ دیدگاه های سه گانه درباره محرک های آینده نگاری 

+ به صدها تحلیل‌گر اطلاعات نیاز داریم! 

+ چگونه براي نوجوانان کسب و کار ایجاد کنیم؟ تونی مارتین

+ چرا گاهی محاسبات فعالان اقتصادی با واقعیت منطبق نمی‌شود؟ محسن رنانی

+ آیا توفانی سازنده در راه است!؟ 

+ 4 راهکار برای مشارکت کارمندان در خلق ایده‌های نو 

+ نقش الگوی ذهنی در موفقیت کامران فرنیان همدانی- علی توکلی یرکی

+ چالش ­های فلسفی نظریه کوانتوم استاندارد 

+ از اشتباه فیلسوف هم باید درس آموخت 

+ بوته سوخته 

+ دانش آینده یک نیاز ملزم برای بشر امروز است‌ 

+ ما آموزش می دهیم, اما دانش آموزان یاد نمی گیرند 

+ باید از قاره ششم بیشتر بهره​مند شویم . فرانک فراهانی جم

+ شناسایی و خوشه‌بندی سامانه‌ها و ابزارهای مدیریت دانش شخصی عاطفه شریف ، رضوان حسین قلی زاده

+ بررسی زیرساخت‌های مدیریت دانش و تأثیر آن بر هوش سازمانی در پژوهشگاه‌های‌ وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری محمدرضا شکاری ، محمدرضا اسمعیلی گیوی ، حمید کشاورز

+ اثربخشی پژوهش های علمیِ داخلی بر شاخص های توسعه ی ایران آقای وحید احسانی ، دکتر موسی اعظمی، دکتر سیّد محمّد باقر نجفی ، دک

+ ویژگی‌های بایسته معلمان در بهبود فرآیند یاددهی-یادگیری مدارس هوشمند 

+ پاسخ بنیادین به یک سؤال دیرین: چرا ما ایرانیان در مسیر توسعه درجا زده ایم؟ دکتر محسن رنانی

+ وقتی از دانش بنیان حرف می زنیم از چه چیز حرف می زنیم سیدرضا علوی

+ نوآوري باز انقلابی نوین در پارادایم نوآوري الهام سهامی

+ چشم انداز به عنوان روش آینده پژوهی 

+ در جستجوی الگوی نوین یادگیری­زدایی سازمانی[1] 

+ رابطه هوش و مقدار توانایی حقیقی‌تان 

+ جامعه شناسی امروز ... sociology دکتر علی اصغر سعیدی

+ پروژه «صفر» هاروارد برای چگونه اندیشیدن علی ذوالفقاریان

+ اگر خواهان تغییر هستید شما باید خود تغییر باشید 

+ ضرورت تغییر و تحول و موانع موجود در سازمان های دولتی و نیمه دولتی 

+ تغییر و تحول مثبت در سازمان 

+ تغییر و تحول سازمانی ، مقاومت در برابر تغييرات و راههاي غلبه بر آن 

+ مديريت تغيير 

+ انسان بی‌نقص 

+ سلسله بحث هایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی(13) 

+ نوآوری و کارآفرینی 

+ سلسله بحث هایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی 

+ سلسله بحثهایی برای خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی 

+ برنامه ریزی فرهنگی ابزار کارامد توسعه فرهنگ عمومی 

+ هوش مصنوعی چطور جهان تجارت را متحول می‌کند؟ 

+ درمان هدفمند به کمک داروهای هوشمند. ایلیا امیری

+ الفبای مدیریت فناوری اطلاعات CIO یا مدیر فناوری اطلاعات کیست؟ 

+ مدیر فناوری اطلاعات چه کسی است؟ 

+ گردش نخبگان یا چرخش نخبگان؟ 

+ تجربیات سواد اطلاعاتی در محیط کار 

+ سواد اطلاعاتی. 

+ سواد اطلاعاتی کلید اصلی یادگیری 

+ فعالیت هوشمندتر به جای کار سخت و طاقت فرسا. 

+ آسانترین نوع تغییر، ایجاد تغییر دردانش و معرفت است. 

+ توسعة صنعتي مقهور تفكر سخت‌افزاري و جاذبة مستغلات سيدغلامحسين حسن‌تاش

+ آسیب‌شناسی توسعه نامتوازن در ایران معصومه اشتیاقی

+ مدارس هوشمند 

+ سازمان قرن 21 

+ عصر جدید تقابل انسان و ماشین. 

+ انسان، ماشین و آن‌چه بین آنهاست جنز کلاسن

+ حمایت اجتماعی ادراک شده و سرزندگی تحصیلی: نقش واسطه ای باورهای خودکارآمدی تحصیلی 

+ رقابتی سودجویانه در آموزش 

+ آیا در دنیای واقعی به هوش مصنوعی اطمینان می‌کنیم 

+ از علم کاشف تا تناقض ممکن 

+ اصـل چنـد بُعـدی بـودن سیـستـم هـای اجتمـاعــی- فرهنگـی (نظـام های اجتمـاعــی) 

+ چرا شناخت جوامع دانایی مهم است؟ 

+ سازمان های یادگیرنده رحیم کاوه

+ نقــــش هـــــوش معنــــوی و احساسی در مديــــريـت نسرين رضائي

+ هوش معنوی (SQ) چیست؟ 

+ تاثیر هوش معنوی بر عملکرد کارکنان در سازمان ام لیلا قربان زاده

+ خصوصیات مدیر 

+ شما درون‌گرا هستید یا برون‌گرا؟ نقش این ویژگی‌ها در موفقیت شما چیست؟ هرمز پوررستمی

+ آموختن برای فردا الوین تافلر

+ كشف و يادگيري پديده هاي استثنايي با به كارگيري تئوري استثنائات و تئوري رضايتمندي مسعود عابسي ، الهه حاجي گ ليزدي

+ دنیای آینده با نانو تکنولوژی. 

+ بشر در آینده ای نزدیک ناممکن ها را ممکن خواهد کرد پروفسور میچیو کاکو

+ نوشتن از جهانی که نمی شناسیم! فرهاد اکبر زاده

+ تصویری از نقش اجتماعی آینده بنیامین د.سینگر

+ بررسی تعلیم و تربیت از دیدگاه جان دیوئی افسانه فکری‌

+ فقر آموزشي: ريشه‌ها و پيامدها علی دینی‌ترکمانی

+ تفکر سیستمی  آریو

+ قدرت روابط انسانی کوین جویس

+ توصیه هاوکینگ به افسرده‌ها: حتی در سیاه‌چاله هم گیر افتاده باشید راه فرار هست! 



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995