Iranian Futurist 
Iranian Futurist
Ayandeh-Negar
Welcome To Future

Tomorow is built today
در باره ما
تماس با ما
خبرهای علمی
احزاب مدرن
هنر و ادبیات
ستون آزاد
محیط زیست
حقوق بشر
اخبار روز
صفحه‌ی نخست
آرشیو
اندیشمندان آینده‌نگر
تاریخ از دیدگاه نو
انسان گلوبال
دموکراسی دیجیتال
دانش نو
اقتصاد فراصنعتی
آینده‌نگری و سیاست
تکنولوژی
از سایت‌های دیگر


آموزش و پرورش و آینده

اگر عضو یکی از شبکه‌های زیر هستید می‌توانید این مطلب را به شبکه‌ی خود ارسال کنید:
Twitter Google Yahoo Delicious بالاترین دنباله

[05 Feb 2016]   [ یوسف صفایی زاده]

 



رویکرد به آینده نیاز آموزش و پرورش


مدتی بود که راجع به تغییرات جامعه و نقش آموزش و پرورش در جامعه ی امروز و آینده فکر می کردم تا اینکه در یکی از کلاس های ضمن خدمت فرهنگیان، استادی که در مراکز مشاوره استان نیز مشغول به کار بود عنوان نمود مراجعه ی دانش آموزانی که دچار ترس از آینده شده اند به این مراکز بیشتر شده است.همین موضوع توجه مرا جلب کرد  تا پیرامون آینده و آموزش و پرورش بیشتر بدانم .متاسفانه دراغلب کتاب هایی که در زمینه آموزش و پرورش در دسترسم بود مطلب مفید و چندان مبسوطی پیدا نکردمتا اینکه کتاب شوک آینده ، نوشته آلوین تافلر به دستم رسید.کتابی که در حدود سی سال قبل و در آستانه انقلاب اطلاعات در اروپا و آمریکا نوشته شده بودو جامعه ی آن روز را  به طورجذاب و دقیقی شرح می داد.گرچه شاید برخی مطالب آن در مورد جامعه ی امروز ما درست نباشد اما بدون شک در بسیاری جهات جامعه ی امروز ما در مسیر حرکت تاریخی  جامعه ی تصویر شده ی تافلردر آن دوران قرار دارد.


فصل هجدهم کتاب که به آموزش و پرورش در زمان آینده پرداخته است از فصل های جذاب و خواندنی آن است که مطالعه ی آن را به فرهنگیان وتامل در آنرا به برنامه ریزان آموزش و پرورش پیشنهاد می کنم.در همین راستا شمه ای از مطالب این فصل را به همراه تغییرات اندکی که برای خوانندگان ماملموس تر و عینی تر باشد در ذیل آورده ام .


اگر نگاهی به اطراف خویش بیاندازیم و آن را با چند سال قبل مقایسه کنیم ، در این سیر تاریخی کوچک و زنده  به نکاتی بر می خوریم که بی توجهی نسبت به آنهاو تاثیراتشان می تواند برای ما آثار وعواقب ناگواری به همراه داشته باشد.


بی شک جامعه ی مادر بسیاری از زمینه ها دچار تغییر شده است که این تغییرات برخی مفاهیم و برداشت های ماوبویژه درآموزش و پرورش را دگرگون خواهد کرد.افزایش جمعیت ،رشد تکنولوژی ، بیکاری تحصیل کردگان ، رواج انواع مواد مخدرو قرص های روانگردان ، رشد شهر نشینی و رشد نسبت  جوانان به پیران با عث رشد سریع تر تغییرات در زندگی  ما شده اند .اولین و شاید مهم ترین  برداشت و مفهومی که در این  بین دستخوش  تغییر گردیده است « آینده» و «آینده نگری »است.مفهوم آینده درجامعه ماقبل صنعتی این طوربودکه گذشته حرکت کرده به حال می رسید و در آینده تکرار می شدو این معنی را می داد که  یاد گرفتن علوم ومهارتها و روشهای  رایج گذشته و به عبارت بهتر هدف قرار دادن گذشته  عاملی برای  موفقیت در آینده است.اما امروز چه ؟آیامی توان گفت آینده ای که پیش رو داریم  تکرار دقیق همان چیزی است که در گذشته ی ما در جریان داشت و یا امتداد بی چون و چرا و بی تغییر، زمان حال ماست ؟ به طور مسلّم نه !


شاید درک این نکته و تاثیر تغییرات  حاصله در جامعه -که به آن «آهنگ زندگی » می گوییم و از متغییرهای روانی  مهم است - برای عده ای مشکل و باور نکردنی باشد  و بخواهند افق دید خود را برای حصول اطمنیان  خاطری موقتی، تنگ و محدود نگاه دارند ؛ اما آیا می توان  خود را از رسیدن و تاثیرواقعی آن مصون داشت؟بویژه در بحث انتقال ارزشها که گذشتگان مابه دلیل  ثابت بودن ارزشها ی جامعه و تکرار گذشته در آینده  مشکلی نداشتند اما امروز برای تحقق این امر چه پیشنهادی داریم ؟آیا شیوه های درستی که در گذشته به آنها متوسل شده ایم و جواب گرفته ایم امروز نیز  کارساز خواهد بود ؟و یاباید آنها را تکامل بخشید و یا به فکر راههای نو باشیم؟


اینها گوشه ای از  مسائل و سوالات بسیاری است  که جامعه ی ما و یویژه  آموزش و پرورش با آن روبرو است و نباید از نظر دور داشت که ناتوانی  آموزش و پروش در آماده ساختن  دانش آموزان برای ایفای نقش  در آینده بسیار خطرناک است.


جامعه ی درحال تغییر، آموزش و پرورش در حال تغییری را می طلبد که  با آهنگ رشد تغییرات آن رشد کند  و هرگونه  بر هم خوردن این تعادل  آموزش و پرورش را ناکارآمد تر  و جامعه را با بحرانها و مسائل بیشتری روبرو می کند.آموزش و پرورش باید در نظر داشته باشد  که آینده در رفتار کنونی ما نقش بسیاربزرگی را بازی می کند که متاسفانه قدر آن شناخته نشده است .انبوه محصلانی که سخت می کوشند تا وارد دانشگاه شوند و یا دانش آموزانی  که با بی قیدی تمام  بهایی برای تحصیل و ماندن در مدرسه  قائل نمی شوند  و سایر رفتارهای محصلین  تابعی از آبنده نگری آنان است و نیزگفته ی آن استاد عزیزی که در صدر مقاله ذکر نمودم این معنی را می رساندکه وقتی افراد رویاروی آینده قرار می گیرند و در مورد سرنوشت خود به طور عمیق می اندیشند مسائل عمیقی برایشان مطرح می شود و در زندگی اکنونشان تاثیر می گذارد. با توجه به اینکه آینده قابل پیش بینی دقیق و جزئی نیست ، برای برنامه ریزان و مجریان  این موضوع را پراهمیت  تر می سازد که داشتن تصویری هر چند  مبهم و مجمل از رویدادهای آینده بهتر از نداشتن آن است و نباید کورکورانه به سمت آینده برویم.


اگر می خواهیم کودکانمان با موفقیت بیشتری وارد آینده شده و کمتر دچار ترس از  آینده شوند وخود را با آن وفق دهند و حتی آن را آنطور که می خواهند بسازند؛ باید  یکی از وظایف اساسی آموزش و پرورش در عصر ما این باشد که حس کنجکاوی دانش آموزان را برای  آینده برانگیزانیم  و آنان را نسبت به آینده و امکانات  و احتمالات آینده حساس کنیم  و در این میان نه فقط معطوف مسائل تکنولوژیکی آن شویم بلکه ذهن کودک را  نیز نسبت به آثار و عواقب  و ره آوردهای  اجتماعی و شخصی آینده  معطوف کنیم.


برای تحقق این امر دروهله ی اول باید نگاهمان را در برنامه ریزیها  به جامعه ومردم و به تبع آن  محصلین از «آنچه که هستند » به « آنچه که دارند می شوند » تغییر بدهیم تا بدانیم مسیری  که باید در آن گام برداریم  و محصولی که می خواهیم تحویل دهیم چه باشد.مهم ترین حسن این نگرش  این است که  آنچه که می سازیم  با آنچه که پیش خواهد آمد  منطبق تر  می گردد و افراد برای مواجهه با آینده قدرت بیشتری پیدا می کنند.


در بحث  ارزشها  نیز باید توجه کرد که انواع ارزشها  نه فقط از طریق کتاب های درسی بلکه  از طریق برنامه های غیر رسمی مانند ترتیب  نشستن در کلاس ، زنگ مدرسه  ، جدا کردن  محصلین بر حسب سن  ، تمایز طبقاتی ، اقتدار  معلم و این واقعیت که دانش آموزان در مدرسه هستند نه در جامعه  به محصلین  منتقل می شود که همگی پیام های خاموشی  را برای وی ارسال می کنند و ناهماهنگی  مدرسه با جامعه  در تعیین ارزش های نهایی دانش آموزان  تاثیر زیادی  بر جای خواهد گذاشت.


درمورد برنامه درسی باید توجه کرد  که بر مهارتهای رفتاری  مربوط به آینده  تاکید بیشتری شود و برنامه های درسی  مبتنی بر ایستایی  و بی تحرکی  نباشدبرای مثال ما به کودکان دوره های تاریخ درس می دهیم  چرا برای آنها  دوره هایی درباره آینده ترتیب ندهیم؟ امروز تاکیدآموزش  بر  آن  است که چه اتفاق افتاده است، اما«فردا» چه ؟دست کم باید حجمی  از دروس به آثار  و نتایج علمی، هنری، فلسفی جاری بحرانهاو پاسخ های احتمالی آینده به اینگونه تب و تاب ها  تخصیص پیدا کند.و باز آیا دانش آموزان حق ندارند چیزی را بیاموزند  که دلشان می خواهد؟بسیار می شنویم  که دانش آموزان  می پرسند چرا باید فلان درس را یاد بگیرم؟و شاید در این میان از آنچه می خواهند  یاد بگیرند  خبری نباشد.پس باید آموزش و پروش بکوشد به جای یک برنامه استاندارد شده مشخص و ثابت ، اطلاعات متنوع تری را  عرضه نماید و مدارس موضوعات اختیاری که مبتنی بر پیش بینی نیازهای مشخص آینده باشد به محصلین عرضه کنند و توجه کرد که نباید یک برنامه  درسی  همیشگی  واحد یا حتی چند منظوره باشد بلکه  یک مجموعه برنامه  درسی موقت  و همراه با روش هایی برای ارزیابی مجدد و نوکردن آن در طول زمان تهیه کرد.البته ساختار دیوانسالار اداری آموزش و پرورش و بوروکراسی حاصل ازآن خود عاملی برای کندکردن تغییرات لازم وضروری و سریع در آموزش و پرورش به حساب می آید.


درکنار تمام تلاش ها برای ورودآینده به آموزش و پرورش باید در نظر داشت فقط متمرکز کردن  آموزش برآینده کافی نیست  بلکه باید در این بین گرایش زمانی فرد را نیز تغییر داد. چرا که بدون شک  انسانها بر اساس مقدار فکری که صرف آینده می کنند با یکدیگر تفاوت های بسیاری خواهند داشت.


در این مقوله سخن بسیار است  وارتباط عوامل دخیل  در این موضوع بسیارند و برای برنامه ریزی  برای آینده باید  به کاوشی مجدد و همه جانبه  و سریع دست زد.امابا توجه به رشد تغییرات و آثار و نتایج محتمل آن  بر زمان حال و آینده می توان نتیجه گیری کرد ؛ انسانهایی که می خواهند در آینده زندگی کنند  در سه زمینه اساسی به مهارتها و دانش های جدید نیاز دارند  که عبارتند از : یادگیری ، پیوند یابی  و گزینش .


1-         یادگیری : آنان باید یاد بگیرند که چگونه یاد بگیرند . چنانچه به شاگردان  تعلیم داده شود  که چگونه بیاموزند و چگونه نیاموزند  و چگونه باز آموزی کنند ، بُعد جدید و نیرومند ی را به آموزش و پرورش اضافه کرده ایم.«در آینده بیسواد کسی نیست که نمی تواند بخواند ، بلکه بیسواد کسی است که  یاد نگرفته است چگونه یاد بگیرد.»[هر برت  گرجوی ، روانشناس ]


2-         پیوند یابی : چنانچه آهنگ زندگی و تغییرات جامعه همچنان به  شتاب خود ادامه دهد  ، برقراری و حفظ روابط دوستانه و انسانی و سودمند با دشواری روزافزون مواجه می گردد.وقتی دریابیم  ناپایداری  برخی امور و تغییرات سریع سبب از هم بیگانگی است  آنگاه  برخی از رفتارهای حیرت آور جوانان  برایمان روشن و قابل فهم می شود .آموزش و پرورش چه از طریق گروه بندی کردن ، و یا تشکیل انواع تیم های جدید و ... باید طرز ارتباط برقرار کردن  را به ما بیاموزد.


3-         گزینش : آموزش و پرورش باید  مستقیما به مساله بیش گزینی  بپردازد .با توجه به اینکه در زمان حال نسبت به گذشته و آینده نسبت به حال گزینه های بیشتری برای انتخاب در امور مختلف پیش روی افراد قرار می گیردو با تعمیق یافتن گزینش های بیش از اندازه  ، شخصی که درک روشنی از  ارزش های خود نداشته باشد  ( صرف  نظر از نوع ارزش ها )روز بروز درمانده تر  می شود.ولی مساله ارزش ها هر قدر حادتر می شود ، تمایل مدارس برای  پرداختن و درگیر شدن باآن کمتر می شود . پس تعجبی نیست که بسیاری  جوانان برای رسیدن به  آینده به بیراهه می روند ، چون کشتی  بی لنگرگاه  زمانی به این سو و گاهی  به ان سو تمایل می شوند.[1]


 




1- شوک آینده ، آلوین تافلر ، چاپ دوم ، 1379.(فصل 18)





مطلب‌های دیگر از همین نویسنده در سایت آینده‌نگری:


منبع: 100


بنیاد آینده‌نگری ایران



سه شنبه ۵ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۲۵ آوریل ۲۰۱۷

اندیشمندان آینده‌نگر

+ نسل جدید با بی وزنی مواجه است/ پیاده راه شهر رشت با نگاه آینده پژوهی ساخته شده است 

+ اساتيد ارتباطات:دكتر علي اسدي /بنيادگذاري سنجش افكار در رسانه ملي  

+ در عید نوروز، آینده را هدیه دهید  Vahid Think Tank

+ بسترهای فراگیر شدن طراحی صنعتی در ایران بر پایه الگوهای الوین تافلر 

+ روش‌های پیش‌بینی فناوری.  اندیشکده وحید

+ تاریخ تکرار نمی شود. الوین تافلر

+ آینده کسب و کار در سال 2030 - کتاب صوتی فارسی وحید وحیدی مطلق

+ سندروم یخچال فرنود حسني

+ هفت سازمان آینده پژوه ایرانی در سال 2016 

+ آينده‌پژوهي برآيند پيش‌بيني‌ناپذيري محيط است گفت‌وگو با دکتر سعید خزایی آینده‌پژوه و مدرس دانشگاه

+ آينده پژوهي: از قابليت فردي تا اجتماعي ياورزاده محمدرضا,رضايي كلج فاطمه

+ مبانی نظری و مورد کاوی های مختلف و متنوع  

+ اخذ مدرک حرفه ای آینده پژوهی به صورت حضوری و غیر حضوری از معتبرترین سازمان بین المللی  

+ آزمون های اندیشه ورزی در جهان حسین کاشفی امیری

+ دمینگ و ما صلاح الدین همایون

+ روش آﯾﻨﺪه ﭘﮋوه ﺷﺪن  ﺳﻌﯿﺪ رﻫﻨﻤﺎ

+ نقش هنر در آینده پژوهی الهام سهامی

+ الوین تافلر را بهتر بشناسیم دکتر شهیندخت خوارزمی

+ آیند هنگاری ملی جانشین برنامه های توسعه پنج ساله در علم، فناوری و نوآوری امیر ناظمی

+ پیشگفتار شوک آینده دکتر شهیندخت خوارزمی

+ آینده پژوهی کلید تحول درنقش های توسعه محور و راهبردی مدیریت منابع انسانی دکتر سید اکبر نیلی پور

+ نشست اندیشه 

+ آیا فناوری‌های همگرا آینده را تضمین می‌کنند؟ دکترمحسن رنانی

+ جامعه ای می‌تواند بحران‌هارا پشت سر بگذارد که دو وزیر آینده نگر «آموزش و پرورش» و «ارتباطات» آنرا اداره می‌کنند/ امروز «دانایی» است که قدرت می‌آفریند. جامعه شناسی هنر

+ گزارش برگزاری نشست «تاملی در ایده‌های آینده‌نگرانه تافلر» در گروه افواج 

+ دانایی به مثابه قدرت عاطفه شمس

+ فهم جامعه به کمک ژورنالیسم/ آثار تافلر نوعی جامعه‌شناسی مترویی‌ست 

+ خانیکی: نگاه تافلر نگرانی از آینده را کم کرد 

+ ‍ خلاصه سخنرانی جدید وحیدی مطلق درباره آینده قدرت ایران مدرس بین المللی فدراسیون جهانی آینده‌پژوهی  وحیدی مطلق

+ «آینده نگری» مهارتی سودمند برای مدیران 

+ پیش‌بینی‌های درست و نادرست آلوین تافلر کدام‌ بودند؟ BBC

+ الوین تافلر،آینده‌پژوه و نویسنده سرشناس آمریکایی در سن ۸۸ «‌۸۷»سالگی در گذشت. BBC

+ آینده جهان ، آینده زنان « مجله زنان امروز » مریم یوسفیان

+ آن سوی سرمایه داری و سوسیالیسم الوین تاقلر

+ سیر تحول مطالعات و تحقیقات ارتباطات و توسعه درایران دکتر کاظم معتمد نژاد

+ آینده پژوهی در کتابداری حسین کریمی

+ آینده نگر الوین تافلر 

+ فهم انسان معاصر از آينده - ۳بخش سید علیرضا حجازی

+ خودروسازان ایران، ویرانگرترین تهدید خودروسازی ایران صلاح الدین همایون

+ همایش آینده پژوهی ۱۱ خرداد...ونک. ملاصدرا 

+ فرهنگ آينده‌نگري را تقويت کنيم مصطفي عابدي

+ آينده‌نگري چيست؟. 

+ شـکـوفـائـی و تـوسـعـۀِ سیـستـم هـایِ اجتـماعـی- فرهنـگـی  جمشيد قراجه داغى

+ ما آینده خودمانیم رضا داوری اردکانی

+ آينده ‌نگري رشد و توسعه دکتر مهندس محمد پولاددژ

+ نامه اى بيك دوست قديمى.  جمشيد قراجه داغى

+ اصـل چنـد بُعـدی بـودن سیـستـم هـای اجتمـاعــی- فرهنگـی (نظـام های اجتمـاعــی). جمشيد قراجه داغى

+ انتخاب چیست؟ مـؤلفــه های آن کدامنــد وسیستـم های هدفمنـد مانند جامعه، سازمان و انسان برچه اساسی انتخـاب میکننـد؟  جمشيد قراجه داغى

+ گفتگو با جمشيد قراجه داغي  جمشيد قراجه داغى

+ اصل مفاهیـم پـدیــداری (پیــدایشــی) در یک نظـام اجتمـاعــی  جمشيد قراجه داغى

+ ابعــادِ سیـستـم هـایِ اجتماعـی- فـرهنـگـی جمشيد قراجه داغى

+ بررسی تکامل آینده نگاری علم و تکنولوژی در گذر زمان حسن کریمی فرد

+ اهداف در آینده نگاری دکتر امیر ناظمی

+ تجدد و تشخص آنتونی گیدنز

+ انسان و روباتها حسین مولا

+ مروری بر «آینده تکنولوژی» در اثر دانیل بل 

+ چهارمین انقلاب صنعتی چیست؟  کلاوس شواب

+ در مطالعات آینده نگری رضا سیف پور

+ ویژه نامه نوروزی نشریه زنان امروز  

+ عصر اطلاعات  کاستلز

+ آینده پژوهی: از قابلیت فردي تا اجتماعی محمد رضا یا رٍزاد / فاطمه رضایی کلج

+ دانشگاه‌ها، آیین‌نامه‌ها و قوانین ما هنوز ظرفیت پذیرش چند فرهنگ را ندارد دکتر مقصود فراستخواه

+ یک پیام کوتاه و مهم:‎تغیر نقشه خاورمیانه  احمد تقوائی

+ جنگ و ضد جنگ  تافلر

+ به سوی تمدن جدید : سیاست در موج سوم تافلر

+ آموزش و پرورش و آینده یوسف صفایی زاده

+ زندگی دانیل بل Daniel Bell 

+ سناریونگاري یا برنامه ریزي بر پایه ي سناریوها - 2 عزیز علیزاده، وحید وحیدي مطلق، امیر ناظمي ویراستار: سونیا شفیعي

+ رفاه مثبت ، فقر و ارزشهای زندگی  پروفسور آنتونی گیدنز

+ مفهومی از ارتباط ( عصر تضاد و تناقض ) پروفسور چارلز بی . هندی

+ سناريونگاري يا برنامه ريزي بر پايه ي سناريوها عزيز عليزاده، وحيد وحيدي مطلق، امير ناظمي

+ جراحی روح ایرانی دکتر محمود سریع القلم

+ فلسفه و زندگي روزمره دکتر موسی اکرمی

+ مجموعه کامل فیلم های آموزشی وحیدی مطلق قابل مشاهده در وب سایت آپارات وحید وحیدی مطلق

+ کلاس توسعه یعنی کلاس نقاشی دکترمحسن رنانی

+ پیشینه و آیندۀ کرسی‌های آکادمیک فلسفۀ علم در ایران دکتر موسی اکرمی

+ اندیشه های راسل ایكاف راسل ایكاف

+ تأملی در مفهوم تصاویر آینده به مثابه ساخت هویت اجتماعی محسن طاهري دمنه

+ حکومت ما در مساله توسعه هنوز به جمع بندی نرسیده است دکترمحسن رنانی

+ ترابشریت، پساانسان و آینده‌های فناوری‌های همگرا 

+ آیا ایرانیان می‌توانند سرمشق و رهبر منطقه و جهان در توسعه‌ی پایدار شوند؟ 

+ آینده نگری تا سال 2020 

+ در اندیشه "تافلر" و واقعیت امروز 

+ قرن۲۱ عصر مغز افزار، 

+ آیا مغز کامپیوتری دیچیتالی است؟ میچیو کاکو

+ قلسفه و زندگی روزمره دکتر موسی اکرمی

+ تربیت شهروند آینده دکتر یحیی قائدی

+ آمایش سر زمین. دکتر مهندس محمد پولاددژ

+ گذشته، چراغ راه آینده نیست. دانش و خِرَد چراغ راه آینده اند.  

+ آرﺗﻮر ﺳﯽ ﮐﻼرك Arthur C. Clarke 

+ انتشار فیلم آموزشی آینده پژوهی در اینترنت 

+ محتوای فیلم آموزشی فدراسیون جهانی آینده‌پژوهی برای فارسی زبان‌ها 

+ نگاهی انتقادی به پیش بینی و آینده نگری 

+ ناتواني سوسياليسم و ليبراليسم در برآوردن نيازهاي بشر محمود کريمي

+ ورود انسان به تاریخ با «زمین‌شهر» دکتر موسی اکرمی

+ ارتباطات و آگاهی 

+ فراخوان ثبت نام دومین دوره آموزشی مبانی فنی-کاربردی دانش و هنر آینده پژوهی 

+ امنیت ملی ایران در پرتو مناقشه هسته ای امیر‌حسین گنج بخش

+ كی اریك دركسلر 

+ کنفرانس جهانی دنیای آینده 26-24 ژوییه سانفرانسیسکو 



info@ayandehnegar.org
©Ayandehnegar 1995